Core Decompression การรักษา AVN ของสะโพก: วิธีชะลอการยุบของหัวกระดูกที่ได้ผลดีที่สุดในระยะต้น

ภาวะกระดูกหัวสะโพกขาดเลือด (Avascular Necrosis: AVN) เป็นโรคที่เลือดไปเลี้ยงหัวกระดูกสะโพกไม่เพียงพอ ทำให้เซลล์กระดูกค่อย ๆ ตาย และหากปล่อยทิ้งไว้จะนำไปสู่การ “ยุบของหัวกระดูก” ทำให้ปวดมาก เดินลำบาก และเสี่ยงต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมในอนาคต

หนึ่งในวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุดในระยะต้นของ AVN คือ การเจาะกระดูกลดแรงดัน (Core Decompression) ซึ่งช่วยฟื้นเลือดที่ไปเลี้ยงกระดูกและลดโอกาสการลุกลามของโรคอย่างมาก

บทความนี้สรุปแบบเข้าใจง่ายว่า AVN คืออะไร ทำไม Core Decompression จึงช่วยได้ เหมาะกับใคร ทำอย่างไร และผลลัพธ์เป็นอย่างไร

AVN คืออะไร ทำไมถึงเกิดขึ้นที่หัวกระดูกสะโพกบ่อยที่สุด

หัวกระดูกสะโพกต้องรับน้ำหนักของร่างกายตลอดเวลา และมีเส้นเลือดเลี้ยงจากทางคอของกระดูกเพียงไม่กี่เส้น หากเลือดไปเลี้ยงลดลงแม้เพียงบางส่วน เซลล์กระดูกจะเริ่มตาย→โครงสร้างกระดูกอ่อนตัว→เสี่ยงยุบเมื่อใช้งาน

สาเหตุที่พบบ่อย

• ใช้สเตียรอยด์ต่อเนื่องหรือในปริมาณสูง

• ดื่มแอลกอฮอล์เรื้อรัง

• อุบัติเหตุ เช่น คอกระดูกสะโพกหัก

• โรค SLE, sickle cell disease

• ไขมันในเลือดสูงผิดปกติ

• สาเหตุไม่ทราบแน่ชัด (พบมากกว่า 40–60%)

ช่วงแรกผู้ป่วยมักไม่รู้ตัว เพราะเอกซเรย์ยังปกติ ต้องอาศัย MRI จึงเห็นชัด

ทำไมต้องรักษาตั้งแต่ระยะแรก?

หากตรวจเร็ว โอกาสรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่หรือเปลี่ยนข้อสะโพกจะสูงมาก โดยเฉพาะ Stage I–II ซึ่งยังไม่เกิดการยุบของหัวกระดูก การรักษาที่ได้ผลที่สุดในระยะนี้คือ Core Decompression

ถ้าปล่อยจนเป็น Stage III–IV การยุบจะเกิดขึ้นแล้ว ทำให้จำเป็นต้องผ่าตัดใหญ่ เช่น เปลี่ยนข้อสะโพกเทียม

Core Decompression คืออะไร

เป็นการรักษาโดยใช้ดอกเจาะขนาดเล็กเข้าไปในหัวกระดูกสะโพก เพื่อ:

• ลด “แรงดันภายในกระดูก” ที่สูงผิดปกติ

• เปิดทางให้เลือดใหม่ไหลเข้ามาเลี้ยงบริเวณที่ขาดเลือด

• กระตุ้นการสร้างกระดูกใหม่ (bone regeneration)

• ชะลอหรือป้องกันการยุบของหัวกระดูก

เป็นการผ่าตัดแผลเล็ก ทำลายเนื้อเยื่อน้อย ฟื้นตัวเร็วมาก

Core Decompression เหมาะกับใคร

เหมาะที่สุดสำหรับผู้ป่วย AVN ระยะต้น (Stage I–II)

• MRI พบเนื้อกระดูกตาย แต่ ยังไม่ยุบ

• ปวดสะโพกเวลาเดิน ยืน หรือขึ้นลงบันได

• อายุน้อยหรือวัยทำงาน ต้องการรักษาข้อเดิม

• ต้องการชะลอโรคและเลี่ยงผ่าตัดข้อสะโพกเทียมในอนาคต

ไม่เหมาะสำหรับ:

• กระดูกยุบแล้ว (Stage III–IV)

• ข้อสะโพกเสื่อมขั้นรุนแรงร่วมด้วย

ขั้นตอนการทำอย่างย่อ

วางแผนโดยดูจาก MRI เพื่อระบุตำแหน่งเนื้อกระดูกที่ตาย

ผ่าตัดแผลเล็กด้านข้างสะโพก

ใส่ดอกเจาะผ่านคอกระดูกเข้าไปถึงจุด AVN

เจาะเพื่อเปิดช่อง ลดแรงดัน และเพิ่มทางเลือดเข้าไปเลี้ยง

ในบางรายอาจเติม

ใช้เวลาประมาณ 30–60 นาที และกลับบ้านวันเดียวได้ในหลายกรณี

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง

• อาการปวดดีขึ้นใน 4–12 สัปดาห์

• เดินได้ดีขึ้นหลังแผลหาย

• ชะลอโอกาสยุบของหัวกระดูกได้อย่างมีนัยสำคัญ

• ความสำเร็จสูงสุดในคนไข้ระยะต้น — มากกว่า 60–80% ดีขึ้นและไม่ต้องผ่าเปลี่ยนข้อสะโพก

ผลลัพธ์ขึ้นกับระยะของโรค ขนาดบริเวณที่เป็น และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย เช่น การงดแอลกอฮอล์ การควบคุมน้ำหนัก

ข้อจำกัดและข้อควรระวัง

• หลังผ่าตัดควรหลีกเลี่ยงลงน้ำหนักมากในช่วง 4–8 สัปดาห์

• หาก AVN เป็นบริเวณกว้างมาก ผลอาจน้อยลง

• หากไม่หยุดปัจจัยเสี่ยง เช่น แอลกอฮอล์หรือสเตียรอยด์ โรคอาจดำเนินต่อ

การพยากรณ์โรค

• ยิ่งรักษาตั้งแต่ระยะแรก โอกาสป้องกันการยุบยิ่งสูง

• ผู้ที่ทำ Core Decompression พร้อมควบคุมปัจจัยเสี่ยงมักอยู่ได้หลายปีโดยไม่ต้องเปลี่ยนข้อสะโพก

• ระยะท้ายยังต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ซึ่งปัจจุบันให้ผลดีมากเช่นกัน

สรุป

Core Decompression เป็นการรักษา AVN ของสะโพกที่ปลอดภัย แผลเล็ก และมีประสิทธิภาพสูงในระยะแรก ช่วยลดปวด เพิ่มการไหลเวียนเลือด และป้องกันการยุบของกระดูกได้อย่างมีนัยสำคัญ ช่วยให้ผู้ป่วยเลี่ยงการผ่าตัดใหญ่ในอนาคตได้

หากมีอาการปวดสะโพกเรื้อรัง หรือ MRI พบ AVN ควรรีบประเมินเพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุดตั้งแต่ระยะต้นครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#AVN #coredecompression #ปวดสะโพก #หัวกระดูกสะโพกตาย #ผ่าตัดสะโพก #หมอเก่ง #สุขภาพกระดูก

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอคะ หนูเป็น AVN ที่สะโพก หมอจะเจาะกระดูกให้หนูใช่ไหมคะ?

A: ใช่ค่ะ การเจาะกระดูกลดแรงดัน (Core Decompression) เป็นวิธีรักษาที่อาจช่วยชะลอการยุบของหัวกระดูกสะโพกในระยะต้นได้ค่ะ

Q: ถ้าทำ Core Decompression แล้ว จะหายปวดเลยไหมคะ?

A: อาการปวดอาจดีขึ้นใน 4-12 สัปดาห์หลังการรักษาค่ะ

Q: การเจาะกระดูกนี่เจ็บมากไหมคะ แล้วต้องนอนโรงพยาบาลนานไหม?

A: เป็นการผ่าตัดแผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว ในหลายกรณีอาจกลับบ้านได้ภายในวันเดียวค่ะ

Q: ถ้าหนูยังไม่ยุบ หมอจะแนะนำให้ทำ Core Decompression ใช่ไหมคะ?

A: เหมาะที่สุดสำหรับผู้ป่วย AVN ระยะต้นที่ MRI พบเนื้อกระดูกตายแต่ยังไม่ยุบค่ะ

Q: ถ้าหนูยังดื่มเหล้าอยู่ การเจาะกระดูกจะช่วยได้ไหมคะ?

A: หากไม่หยุดปัจจัยเสี่ยง เช่น แอลกอฮอล์ โรคอาจดำเนินต่อไปได้ค่ะ

เอกสารอ้างอิง

[1] Pawar N, et al. Core decompression and bone marrow aspirate concentrate injection for Avascular Necrosis (AVN) of the femoral head: A scoping review. Journal of Clinical Orthopaedics and Trauma. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34820262/

[2] Li M, et al. Stem cell therapy combined with core decompression versus core decompression alone in the treatment of avascular necrosis of the femoral head: a systematic review and meta-analysis. Journal of Orthopaedic Surgery and Research. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37533122/

[3] Kumar P, et al. Efficacy of orthobiologic adjuvants to core decompression for hip preservation in avascular necrosis hip. Journal of Hip Preservation Surgery. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33948198/