ดื่มสุรา หรือใช้ยาสเตียรอยด์ ทำไมถึงเสี่ยงเป็น “กระดูกสะโพกตาย” ?

คุณชัย อายุ 48 ปี มาหาหมอเพราะปวดสะโพกซ้ายเรื้อรัง ตอนแรกคิดว่าแค่ปวดกล้ามเนื้อ แต่พอตรวจละเอียดพบว่าเป็น กระดูกสะโพกตาย (Avascular Necrosis - AVN) เมื่อสอบถามประวัติย้อนหลัง เขายอมรับว่าดื่มเหล้ามาหลายสิบปี และเพิ่งใช้ยาสเตียรอยด์มาหลายครั้งจากการรักษาโรคภูมิแพ้รุนแรง

หมออยากเล่าให้ฟังว่า ทั้ง “สุรา” และ “ยาสเตียรอยด์” เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดโรคนี้ได้จริง

กระดูกสะโพกตายคืออะไร?

หัวกระดูกสะโพกของเราต้องพึ่งพาเส้นเลือดเล็ก ๆ ที่ไปเลี้ยงอยู่ตลอดเวลา เมื่อเส้นเลือดตีบตันหรืออุดกั้น เลือดไปไม่ถึง กระดูกจะ “ขาดออกซิเจน” และ “สารอาหาร” ส่งผลให้เซลล์กระดูกตายลงทีละน้อย สุดท้ายหัวกระดูกจะค่อย ๆ ยุบและทำให้ข้อสะโพกเสื่อม

เปรียบง่าย ๆ เหมือนต้นไม้ที่รากไม่ได้รับน้ำ ต้นไม้ก็เหี่ยวตาย หัวกระดูกสะโพกก็เป็นเช่นนั้น

ทำไมการดื่มสุราจัดจึงเสี่ยง?

• แอลกอฮอล์ทำให้ ไขมันในเลือดสูง จนไขมันเล็ก ๆ ไปอุดตันเส้นเลือดฝอยที่ไปเลี้ยงหัวกระดูก

• ทำให้ การสร้างหลอดเลือดใหม่ลดลง เลือดไหลเวียนไปไม่ดี

• ดื่มต่อเนื่องนาน ๆ ยังทำให้ตับและระบบไหลเวียนผิดปกติ กระทบต่อสุขภาพกระดูกโดยตรง

แล้วทำไมสเตียรอยด์ถึงเกี่ยวข้อง?

• ยาสเตียรอยด์มีผลทำให้ เม็ดเลือดไขมันเพิ่มขึ้น และไปอุดตันเส้นเลือดเล็ก ๆ คล้ายกับสุรา

• มีผลต่อ สมดุลของกระดูก ทำให้กระดูกบางลง และเส้นเลือดไปเลี้ยงลดลง

• การใช้ในขนาดสูงหรือนาน ๆ เพิ่มความเสี่ยงต่อ AVN ได้อย่างมาก

หมอจึงแนะนำว่า หากจำเป็นต้องใช้ยาสเตียรอยด์ ควรใช้ตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด และติดตามอาการใกล้ชิด

อาการที่บ่งชี้ว่าควรระวัง

• ปวดสะโพกเรื้อรัง ลึก ๆ ข้างในข้อ

• ปวดมากขึ้นเวลาเดิน ยืน หรือลุกนั่ง

• ปวดร้าวไปที่ต้นขาหรือก้น

• เดินกะเผลก ไม่สามารถลงน้ำหนักได้เต็มที่

การตรวจวินิจฉัย

• เอกซเรย์ ใช้ดูว่าหัวกระดูกเริ่มเสียรูปหรือยุบหรือยัง

• MRI เห็นการขาดเลือดตั้งแต่ระยะแรก แม้เอกซเรย์ยังไม่พบความผิดปกติ

แนวทางการรักษา

• ระยะต้น: พักการใช้งานสะโพก ใช้ยาแก้ปวด ทำกายภาพบำบัด

• การเจาะกระดูกเพื่อลดแรงดันและกระตุ้นเลือดมาเลี้ยง (Core decompression)

• การปลูกถ่ายกระดูกหรือสเต็มเซลล์ในบางราย

• หากหัวกระดูกยุบมากแล้ว มักต้อง ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม

วิธีป้องกันสำคัญที่สุด

• หลีกเลี่ยงการดื่มสุราจัด

• ใช้สเตียรอยด์เท่าที่จำเป็น และอยู่ในการดูแลของแพทย์

• ควบคุมน้ำหนักตัว

• ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบสะโพก

หมออยากฝากว่า…

บางครั้งอาการปวดสะโพกเรื้อรังไม่ใช่เรื่องเล็ก การดื่มสุราเรื้อรังหรือการใช้สเตียรอยด์บ่อย ๆ คือสัญญาณเตือนที่ต้องใส่ใจ หากตรวจพบเร็ว การรักษาจะง่ายและได้ผลดีกว่า

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกสะโพกตาย #ปวดสะโพก #สเตียรอยด์ #สุรา #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ดื่มเหล้าหนักๆ นี่ทำให้กระดูกสะโพกตายได้จริงเหรอคะหมอ? A: การดื่มสุราจัดเป็นปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้ไขมันในเลือดสูงและอุดตันเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงหัวกระดูกสะโพกได้ครับ Q: ถ้าต้องกินยาสเตียรอยด์นานๆ จะเป็นอันตรายต่อกระดูกสะโพกไหมคะ? A: การใช้ยาสเตียรอยด์ในขนาดสูงหรือนานๆ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกสะโพกตายได้ครับ Q: อาการปวดสะโพกแบบไหนที่ต้องรีบไปหาหมอคะ? A: อาการปวดสะโพกเรื้อรัง ลึกๆ ข้างในข้อ ปวดมากขึ้นเวลาลงน้ำหนัก หรือเดินกะเผลก ควรปรึกษาแพทย์ครับ Q: ถ้าเป็นกระดูกสะโพกตายแล้ว จะรักษาได้ไหมคะ? A: การรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรค อาจเป็นการพัก การเจาะลดแรงดัน หรือการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมครับ Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นกระดูกสะโพกตายไหมคะ? A: การหลีกเลี่ยงการดื่มสุราจัด การใช้สเตียรอยด์เท่าที่จำเป็น และการควบคุมน้ำหนักตัว อาจช่วยลดความเสี่ยงได้ครับ