“ปวดหลังเรื้อรัง กระดูกยุบ…นี่เราเป็นกระดูกพรุน หรือมะเร็งแพร่กระจาย?”

ปวดหลัง กระดูกสันหลังยุบ จะแยกอย่างไรว่าเกิดจากกระดูกพรุน หรือมะเร็งแพร่กระจาย

ปวดหลัง…เรื่องเล็กที่อาจไม่เล็ก

“หมอครับ หลังผมปวดเรื้อรังมาหลายเดือน ไปเอกซเรย์มาบอกว่ามีกระดูกสันหลังยุบ… ผมกลัวว่าจะเป็นมะเร็งแพร่กระจาย”

นี่คือเสียงของคุณลุงสมชาย อายุ 68 ปี ที่เดินเข้ามาพร้อมสีหน้ากังวล ซึ่งจริง ๆ แล้วเป็นคำถามที่หมอเจอบ่อยมาก เพราะคำว่า “กระดูกสันหลังยุบ” ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคเดียวเสมอไป บางครั้งเกิดจาก กระดูกพรุนธรรมดา แต่บางครั้งอาจเกิดจาก มะเร็งแพร่กระจายมาที่กระดูก การวินิจฉัยให้ถูกต้องจึงสำคัญมาก

กระดูกสันหลังยุบคืออะไร?

ลองนึกภาพก้อนอิฐที่วางซ้อน ๆ กันเป็นแถว ถ้าก้อนใดก้อนหนึ่งเปราะหรือถูกกัดกร่อน ก็จะยุบตัวลง กระดูกสันหลังก็คล้ายกัน เมื่อโครงสร้างอ่อนแอ มันอาจยุบ ทำให้หลังโก่ง ปวดหลัง หรือกดเส้นประสาทจนปวดร้าวลงขาได้

สาเหตุสำคัญที่ทำให้กระดูกยุบมี 2 กลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่

กระดูกพรุน (Osteoporosis): กระดูกบางลง แข็งแรงน้อยลง แค่ยกของหรือสะดุดเล็กน้อยก็กระดูกยุบได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน

มะเร็งแพร่กระจาย: เซลล์มะเร็งจากอวัยวะอื่น เช่น เต้านม ปอด ต่อมลูกหมาก ไหลมากัดกินกระดูกจนเปราะและยุบ เกิดได้หลายข้อพร้อมกัน

อาการที่ช่วยแยกเบื้องต้น

ถ้าเป็นกระดูกพรุน

• ปวดหลังเฉียบพลันหลังยกของหรือหกล้มเล็กน้อย

• ปวดอยู่เฉพาะที่ ไม่ร้าวลงขา

• มักยุบทีละข้อหรือ 1–2 ข้อ

• ผู้ป่วยมักอายุมาก โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน

ถ้าเป็นมะเร็งแพร่กระจาย

• ปวดหลังเรื้อรังนานหลายเดือน และมักปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ

• ปวดตอนกลางคืนหรือตอนนอนพัก ซึ่งต่างจากปวดธรรมดาที่พักแล้วดีขึ้น

• กระดูกยุบหลายข้อพร้อมกัน

• อาจมีน้ำหนักลด เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย

• มีประวัติเป็นมะเร็งมาก่อน เช่น มะเร็งเต้านม ปอด ไต ต่อมลูกหมาก

การตรวจเพื่อหาสาเหตุ

ซักประวัติและตรวจร่างกาย

เอกซเรย์ (X-ray)

MRI

CT Scan

การตรวจเลือด

Bone Scan หรือ PET Scan

การเจาะชิ้นเนื้อกระดูก (Biopsy)

การรักษา

ถ้าเป็นกระดูกพรุน

• ยาเสริมสร้างความแข็งแรงของกระดูก เช่น แคลเซียม วิตามินดี และยากลุ่มที่ช่วยชะลอการสลายกระดูก

• ใส่เสื้อเกราะพยุงหลัง (brace) เพื่อลดอาการปวด

• ทำกายภาพบำบัด เสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง

• ในบางรายที่ปวดมาก หมออาจทำการฉีดซีเมนต์พยุงกระดูก (Vertebroplasty หรือ Kyphoplasty)

ถ้าเป็นมะเร็งแพร่กระจาย

• รักษาที่ต้นเหตุ เช่น เคมีบำบัด ฉายแสง หรือผ่าตัด ขึ้นกับชนิดมะเร็ง

• ยาที่ช่วยลดการสลายกระดูก เช่น Bisphosphonates

• ผ่าตัดเสริมสร้างกระดูกสันหลัง หากโครงสร้างพังจนกดทับเส้นประสาท

• การดูแลประคับประคอง ลดปวด และฟื้นฟูคุณภาพชีวิต

การป้องกัน

• ตรวจวัดมวลกระดูก (Bone mineral density) ในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน และผู้ชายอายุเกิน 70 ปี

• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อและกระดูก เช่น เดิน ว่ายน้ำ ยกน้ำหนักเบา ๆ

• รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง และได้รับวิตามินดีเพียงพอ

• หลีกเลี่ยงบุหรี่และแอลกอฮอล์

• ตรวจสุขภาพประจำปี หากมีประวัติเป็นมะเร็งควรติดตามอย่างสม่ำเสมอ

พยากรณ์โรค

• กระดูกพรุน: หากรักษาและป้องกันต่อเนื่อง สามารถควบคุมอาการ ป้องกันการยุบซ้ำ และมีคุณภาพชีวิตที่ดี

• มะเร็งแพร่กระจาย: ขึ้นกับชนิดของมะเร็ง ระยะโรค และการตอบสนองต่อการรักษา จำเป็นต้องติดตามอย่างใกล้ชิด

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• ปวดหลังเรื้อรัง ทำให้เดินหรือนั่งลำบาก คุณภาพชีวิตแย่ลง

• หลังโก่ง หายใจลำบาก กิจวัตรประจำวันยากขึ้น

• ถ้ากระดูกยุบมากจนกดทับไขสันหลัง อาจทำให้ขาอ่อนแรง ชาหรือควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

หมอสรุป

กระดูกสันหลังยุบ ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่ก็ไม่ควรมองข้าม หากมีอาการปวดหลังเรื้อรัง ปวดกลางคืน ยุบหลายข้อ น้ำหนักลด หรือมีประวัติมะเร็ง ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุให้แน่ชัด

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลัง #กระดูกพรุน #มะเร็งแพร่กระจาย #กระดูกสันหลังยุบ #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอครับ ผมปวดหลังแล้วหมอบอกว่ากระดูกสันหลังยุบ มันอันตรายไหมครับ?

A: กระดูกสันหลังยุบอาจเกิดจากกระดูกพรุนหรือมะเร็งแพร่กระจาย ซึ่งต้องวินิจฉัยให้ถูกต้องเพื่อการรักษาที่เหมาะสมครับ

Q: ถ้ากระดูกยุบเพราะกระดูกพรุน อาการปวดมันจะเป็นยังไงครับ?

A: อาการปวดจากกระดูกพรุนมักจะปวดเฉียบพลันหลังยกของหรือหกล้มเล็กน้อย และปวดอยู่เฉพาะที่ครับ

Q: แล้วถ้าเป็นมะเร็งแพร่กระจายมาที่กระดูก อาการปวดจะต่างกันยังไงครับ?

A: อาการปวดจากมะเร็งแพร่กระจายมักปวดเรื้อรังนานหลายเดือน ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ และอาจปวดตอนกลางคืนหรือตอนนอนพักครับ

Q: ผมควรจะไปตรวจอะไรบ้างครับถึงจะรู้ว่าเป็นอะไรกันแน่?

A: การตรวจเบื้องต้นอาจเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย เอกซเรย์ หรืออาจต้องมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น MRI, CT Scan หรือ Bone Scan ครับ

Q: ถ้าเป็นกระดูกพรุนแล้วรักษา จะกลับมาเดินได้ปกติไหมครับ?

A: หากรักษาและป้องกันต่อเนื่อง สามารถควบคุมอาการ ป้องกันการยุบซ้ำ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้ครับ

เอกสารอ้างอิง

[1] Alsoof D, et al. Diagnosis and Management of Vertebral Compression Fracture. The American journal of medicine. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35307360/

[2] McCarthy J, Davis A. Diagnosis and Management of Vertebral Compression Fractures. American family physician. 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27386723/

[3] Kutsal FY, Ergin Ergani GO. Vertebral compression fractures: Still an unpredictable aspect of osteoporosis. Turkish journal of medical sciences. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32967415/