เส้นเอ็นข้อศอกฉีก ไม่ได้แปลว่าหมดอาชีพ — ถ้ารู้จัก Tommy John Surgery

มีชื่อการผ่าตัดชื่อหนึ่งที่นักกีฬาระดับโลกรู้จักกันดี

แต่คนไทยส่วนใหญ่แทบไม่เคยได้ยิน

ทั้งที่ถ้าคุณปวดข้อศอกตอนขว้าง โยน เสิร์ฟ หรือสวิง — ชื่อนี้อาจเกี่ยวกับคุณโดยตรง

เส้นเอ็นข้อศอกฉีก ไม่ได้แปลว่าหมดอาชีพ — ถ้ารู้จัก Tommy John Surgery

ผมมีคนไข้รายหนึ่ง อายุ 28 ปี เล่นซอฟต์บอลมาตั้งแต่มัธยม และเล่น Tennis มาหลายปี เขาเริ่มรู้สึกว่าตอนเสิร์ฟ มีอาการเจ็บด้านในข้อศอก ไม่มาก แต่เกิดซ้ำทุกครั้ง

เขาทนมาเกือบปี คิดว่าเป็นกล้ามเนื้ออักเสบธรรมดา แค่พักก็หาย

จนวันที่โยนลูกแล้วได้ยินเสียง "pop" ชัดเจน และข้อศอกหมดแรงทันที

ตอนที่มาพบผม เขาถามว่า "นี่หมายความว่าผมต้องเลิกเล่นกีฬาตลอดชีวิตเหรอครับ"

คำตอบคือ — ไม่จำเป็น ถ้าเราวินิจฉัยให้ถูกต้องและวางแผนให้เหมาะสมกับระดับที่เขาอยาก

เส้นเอ็นที่ฉีกคืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร

ที่ด้านในของข้อศอก มีเส้นเอ็นเส้นหนึ่งที่ทำหน้าที่เหมือน "สายยึด" ระหว่างกระดูกต้นแขนกับกระดูกปลายแขน เส้นเอ็นนี้มีชื่อว่า เส้นเอ็นยึดด้านใน หรือ UCL (Ulnar Collateral Ligament)

ทุกครั้งที่คุณขว้าง โยน หรือเสิร์ฟ เส้นเอ็นนี้จะถูกดึงออกด้านนอก ลองนึกภาพยางยืดที่ถูกดึงซ้ำวันละหลายร้อยครั้ง วันแล้ววันเล่า ปีแล้วปีเล่า — ยางยืดเส้นนั้นจะเริ่มเปื่อย ยืด และในที่สุดก็ขาด

กระบวนการนี้อาจเกิดแบบช้า ๆ เป็นปี (เส้นเอ็นค่อย ๆ เปื่อย) หรือแบบเฉียบพลัน (ดึงหนักเกินไปครั้งเดียวแล้วขาด) ก็ได้ทั้งคู่

เมื่อเส้นเอ็นนี้ได้รับบาดเจ็บหรือขาด ข้อศอกจะไม่มั่นคง และการขว้างโยนด้วยแรงเต็มที่จะทำไม่ได้หรือเจ็บมาก

ทำไมกีฬาบางอย่างถึงเสี่ยงกว่าคนอื่น

ปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้เกิดการบาดเจ็บเส้นเอ็นข้อศอก:

• การขว้างหรือเสิร์ฟที่ใช้แรงสูงซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน เช่น เบสบอล ซอฟต์บอล พุ่งแหลน เทนนิส Padel Tennis • ปริมาณการเล่นเพิ่มเร็วเกินไป ร่างกายปรับตัวไม่ทัน • เทคนิคการขว้างที่ไม่ถูกต้อง ทำให้เส้นเอ็นรับแรงมากผิดปกติ • ไม่มีช่วงพักในฤดูกาล ร่างกายซ่อมแซมตัวเองไม่ได้ • เริ่มเล่นหนักตั้งแต่วัยรุ่น เส้นเอ็นยังพัฒนาไม่เต็มที่

หมอตรวจยังไง

เมื่อมาพบแพทย์ด้วยอาการปวดด้านในข้อศอก โดยเฉพาะในคนที่เล่นกีฬาขว้างโยน แพทย์จะทำการประเมินเป็นขั้นตอน

เริ่มจากการซักประวัติ — ปวดตอนไหน ปวดแบบไหน เคยได้ยินเสียงในข้อศอกไหม เล่นกีฬาอะไร

จากนั้นตรวจร่างกายโดยใช้ท่าทดสอบเฉพาะ เช่น การกดที่ด้านในข้อศอกขณะงอข้อศอก หรือท่าที่เรียกว่า Moving Valgus Stress Test — คือการดึงให้ข้อศอกแอ่นออกด้านนอกขณะที่กำลังเหยียดออก เพื่อดูว่าเส้นเอ็นมีความหย่อนผิดปกติหรือเจ็บหรือไม่

ต่อจากนั้นคือการตรวจภาพ — เริ่มจากเอกซเรย์เพื่อดูกระดูก จากนั้นอัลตราซาวด์เพื่อดูเส้นเอ็นแบบเรียลไทม์ และถ้าต้องการรายละเอียดมากขึ้น จะใช้ MRI เพื่อประเมินว่าเส้นเอ็นฉีกบางส่วนหรือฉีกขาดสมบูรณ์

รักษาอย่างไร — ไม่ใช่ทุกคนต้องผ่าตัด

ตรงนี้สำคัญมาก เพราะหลายคนได้ยินว่า "เส้นเอ็นข้อศอกบาดเจ็บ" แล้วคิดว่าต้องผ่าตัดทันที

ความจริงคือ ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและเป้าหมายของคนไข้

สำหรับคนที่เส้นเอ็นได้รับบาดเจ็บบางส่วน (ไม่ขาดสมบูรณ์) และไม่ได้เป็นนักกีฬาอาชีพที่ต้องขว้างแรงสุดขีด — การรักษาโดยไม่ผ่าตัดได้ผลดีในหลายกรณี ประกอบด้วยการพักจากกีฬา การทำกายภาพบำบัดเพื่อเสริมความแข็งแกร่งกล้ามเนื้อรอบข้อศอก และในบางกรณีอาจพิจารณาฉีด PRP (การฉีดเกล็ดเลือดเข้มข้นเพื่อกระตุ้นการซ่อมแซม) การรักษาแบบนี้อาจใช้เวลา 3-6 เดือนกว่าจะกลับมาขว้างได้

อย่างไรก็ตาม มีกรณีที่การผ่าตัดคือคำตอบที่ถูกต้อง ได้แก่ เมื่อเส้นเอ็นฉีกขาดสมบูรณ์ เมื่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัดล้มเหลวหลังพยายามแล้ว 3-6 เดือน หรือเมื่อผู้ป่วยเป็นนักกีฬาอาชีพหรือนักกีฬาระดับแข่งขันที่ต้องการกลับมาขว้างด้วยแรงเต็มที่ ในกรณีเหล่านี้ การผ่าตัดเปลี่ยนเส้นเอ็น หรือที่เรียกว่า "Tommy John Surgery" คือทางเลือกที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจน

Tommy John Surgery คืออะไร และทำอย่างไร

การผ่าตัดนี้ได้ชื่อมาจาก Tommy John นักกีฬาเบสบอลอาชีพชาวอเมริกันที่เป็นคนแรกที่ผ่าตัดนี้ในปี ค.ศ. 1974 และกลับมาเล่นได้สำเร็จ ทำให้ชื่อของเขากลายเป็นชื่อเรียกการผ่าตัดนี้ตลอดมา

หลักการของการผ่าตัดคือ นำเส้นเอ็นจากที่อื่นในร่างกาย (นิยมใช้เส้นเอ็นที่ฝ่ามือหรือแขน) มาร้อยแทนที่เส้นเอ็น UCL ที่ขาด โดยใช้เทคนิคที่พัฒนาต่อมาจากการผ่าตัดดั้งเดิม ให้มีความมั่นคงมากขึ้นและฟื้นตัวได้ดีขึ้น

หลังผ่าตัด ร่างกายจะใช้เวลาหลายเดือนในการสร้างเลือดมาหล่อเลี้ยงเส้นเอ็นใหม่ และค่อย ๆ ปรับให้เส้นเอ็นนั้นแข็งแรงขึ้น กระบวนการนี้ใช้เวลา — และนี่คือเหตุผลที่การฟื้นตัวต้องใช้เวลานาน

คาดหวังอะไรได้หลังการรักษา

สำหรับคนที่รักษาโดยไม่ผ่าตัด (เส้นเอ็นฉีกบางส่วน) ระยะเวลากลับมาขว้างและเล่นกีฬาอยู่ที่ประมาณ 3-6 เดือน และมีโอกาสสำเร็จในหลายกรณี

สำหรับคนที่ผ่าตัด การกลับมาขว้างโยนได้ปกติใช้เวลาประมาณ 12-18 เดือน และกลับมาแข่งขันได้เต็มรูปแบบใช้เวลาประมาณ 18-24 เดือน ซึ่งฟังดูนาน แต่สำหรับนักกีฬาที่ต้องการกลับมาแข่งในระดับสูง ผลลัพธ์ระยะยาวค่อนข้างดี

ถ้าไม่รักษาจะเกิดอะไรขึ้น

เมื่อเส้นเอ็นข้อศอกบาดเจ็บแล้วยังฝืนเล่นต่อโดยไม่รักษา ข้อศอกจะไม่มั่นคงมากขึ้นเรื่อย ๆ กระดูกอ่อนในข้อศอกจะเริ่มสึก เกิดเดือยกระดูกขึ้นในข้อ เส้นประสาทที่อยู่บริเวณนั้นอาจถูกกดทับ ทำให้ปวดชาลงมาที่นิ้วก้อยและนิ้วนาง และในที่สุดอาจกลายเป็นข้อศอกที่ไม่สามารถทำงานได้ตามปกติในระยะยาว

ป้องกันได้ไหม

• จำกัดจำนวนการขว้างในแต่ละวันและแต่ละฤดูกาล — โดยเฉพาะในเด็กและวัยรุ่น • ฝึกเทคนิคการขว้างกับโค้ชที่มีความเชี่ยวชาญ ท่าที่ถูกต้องลดแรงกระแทกที่ข้อศอกได้มาก • มีช่วงพักจากกีฬาอย่างน้อยปีละ 2-3 เดือน อย่าเล่นหนักทั้งปี • เสริมความแข็งแกร่งของกล้ามเนื้อแกนกลาง ไหล่ และปลายแขน เพื่อช่วยลดภาระที่ตกอยู่ที่ข้อศอก • อย่าฝืนเล่นเมื่อมีอาการเจ็บ — ปวดข้อศอกขณะขว้างคือสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

ถาม: ปวดข้อศอกด้านในตอนเล่นเทนนิส ต้องผ่าตัดไหม?

ตอบ: ไม่จำเป็นเสมอไปครับ ปวดด้านในข้อศอกขณะเล่นกีฬาขว้างโยนมีสาเหตุได้หลายอย่าง ทั้งกล้ามเนื้อ เส้นเอ็นเล็ก ๆ หรือเส้นเอ็น UCL การตรวจที่ถูกต้องจะบอกได้ว่าเส้นเอ็นบาดเจ็บระดับไหน ในหลายกรณีรักษาด้วยกายภาพบำบัดโดยไม่ผ่าตัดก็ได้ผล

ถาม: Tommy John Surgery ใช้เวลานานแค่ไหนถึงกลับมาเล่นกีฬาได้?

ตอบ: โดยทั่วไปประมาณ 12-18 เดือนสำหรับการกลับมาขว้างโยนได้ปกติ และอาจถึง 18-24 เดือนสำหรับการกลับมาแข่งขันในระดับสูง ระยะเวลาอาจแตกต่างกันตามแต่ละบุคคลและความสมบูรณ์ของการฟื้นตัวครับ

ถาม: Tommy John Surgery เจ็บไหม และเสี่ยงอะไรบ้าง?

ตอบ: ในระหว่างการผ่าตัดจะได้รับยาระงับความรู้สึก ไม่รู้สึกเจ็บขณะทำ หลังผ่าตัดจะมีอาการปวดที่ควบคุมได้ด้วยยา ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น ชาบริเวณนิ้วก้อยจากเส้นประสาทที่อยู่ใกล้ ๆ ซึ่งส่วนใหญ่อาการจะดีขึ้นเองตามเวลา การผ่าตัดนี้ได้รับการพัฒนาและมีผลลัพธ์ที่ดีในนักกีฬาจำนวนมากครับ

ถาม: ถ้าไม่ได้เป็นนักกีฬาอาชีพ ต้องทำ Tommy John Surgery ไหม?

ตอบ: ไม่จำเป็นเสมอไปครับ การผ่าตัดมักพิจารณาในผู้ที่ต้องการกลับมาขว้างด้วยแรงสูงในการแข่งขัน สำหรับคนที่เล่นกีฬาเพื่อสุขภาพและเส้นเอ็นฉีกบางส่วน การรักษาแบบอนุรักษ์นิยมอาจเพียงพอ ขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และเป้าหมายของแต่ละคนครับ

ถาม: เส้นเอ็นที่ใช้ในการผ่าตัดมาจากไหน จะอ่อนแอกว่าเดิมไหม?

ตอบ: โดยทั่วไปใช้เส้นเอ็นจากฝ่ามือหรือแขนของตัวเอง ซึ่งเป็นเส้นเอ็นที่ร่างกายสามารถทำงานได้ปกติแม้ไม่มีก็ได้ เมื่อนำมาร้อยแทนที่และร่างกายปรับตัวแล้ว เส้นเอ็นใหม่จะแข็งแรงและทำหน้าที่ได้ ไม่ได้อ่อนแอกว่าเดิมในระยะยาวครับ

ถ้าคุณรู้จักนักกีฬา หรือคนที่ปวดข้อศอกตอนเล่นกีฬาขว้างโยนอยู่ — ลองส่งบทความนี้ให้เขาอ่านดูได้ครับ อาจเป็นข้อมูลที่เขาตามหาอยู่

สรุปสิ่งที่ควรรู้:

• UCL คือเส้นเอ็นด้านในข้อศอกที่รับแรงในกีฬาขว้างโยน เมื่อได้รับแรงซ้ำ ๆ มากเกินไปอาจบาดเจ็บหรือขาดได้ • ไม่ใช่ทุกคนที่บาดเจ็บเส้นเอ็นนี้ต้องผ่าตัด — ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและเป้าหมายการกลับมาเล่นกีฬา • Tommy John Surgery คือการเปลี่ยนเส้นเอ็น UCL ด้วยเส้นเอ็นจากส่วนอื่นในร่างกาย ผลลัพธ์ในนักกีฬาอาชีพค่อนข้างดี • การฟื้นตัวหลังผ่าตัดใช้เวลา 12-24 เดือน — ต้องใจเย็นและทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง • การป้องกันที่ดีที่สุดคือการฝึกเทคนิคที่ถูกต้องและไม่ฝืนเล่นเมื่อมีอาการเจ็บ

คุณไม่ได้อยู่คนเดียวกับอาการนี้ นักกีฬาจำนวนมากทั่วโลกเผชิญกับปัญหาเดียวกันและกลับมาเล่นได้ สิ่งสำคัญคือการได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะกับคุณอย่างแท้จริง

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการบาดเจ็บเส้นเอ็นข้อศอกในนักกีฬา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล อาการและความเสี่ยงของแต่ละคนแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมกับตัวคุณ

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อได้ที่ Line ID @doctorkeng

เพิ่มเพื่อน Line https://lin.ee/swOi91Q โทร 081-5303666

#TommyJohnSurgery #เส้นเอ็นข้อศอก #UCL #ปวดข้อศอก #นักกีฬา #กระดูกและข้อ #หมอเก่ง #ผ่าตัดข้อศอก #เบสบอล #เทนนิส #PadelTennis #กายภาพบำบัด #SportsMedicine #ออร์โธปิดิกส์ #ปวดข้อศอกขณะขว้าง

References 

- Jensen A, Turner T, LaPrade M, Dines JS. The history and evolution of elbow medial ulnar collateral ligament reconstruction: from Tommy John to 2020. *Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc*. 2020;28(12):4129–4135. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32314245/

- Azar FM, Andrews JR, Wilk KE, Groh D. Long-term outcomes after ulnar collateral ligament reconstruction in competitive baseball players: minimum 10-year follow-up. *Am J Sports Med*. 2000;28(1):S59–S65. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24705899/

- Evolution of the surgical treatment of ulnar collateral ligament injuries. *Arthroscopy*. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39542555/

---
📖 อ่านคู่มือโรคฉบับเต็มได้ที่ [เส้นเอ็นข้อศอกฉีก ไม่ได้แปลว่าหมดอาชีพ](https://doctorkeng.com/pillar/elbow-pain)