ผ่าตัดไหล่แล้วขยับไม่ได้ — ไม่ใช่เรื่องปกติที่ต้องทนรอ

ผ่าตัดไหล่เสร็จแล้ว แต่ยิ่งนานยิ่งยกแขนไม่ขึ้น

หลายคนคิดว่านี่คือเรื่องปกติของการพักฟื้น และรอให้มันหายเอง

แต่นั่นอาจเป็นความเข้าใจผิดที่ทำให้ไหล่แข็งนานกว่าที่ควร

ผ่าตัดไหล่แล้วขยับไม่ได้ — ไม่ใช่เรื่องปกติที่ต้องทนรอ

ผ่าตัดไหล่ไปแล้ว เส้นเอ็นก็ซ่อมเรียบร้อย แต่ผ่านไป 3-4 เดือน ไหล่กลับขยับได้น้อยลง ไม่ใช่มากขึ้น

หลายคนรู้สึกแบบนี้ แต่รอคอยอยู่คนเดียว ไม่รู้ว่านี่มีชื่อเรียก และมีวิธีรักษา

นี่ไม่ใช่ความล้มเหลวของการผ่าตัด — นี่คือภาวะที่เกิดได้หลังผ่าตัดไหล่ และยิ่งรู้เร็ว ยิ่งรักษาได้ดีกว่า

เล่าจากเคสจริง

คุณป้าอายุ 52 ปี ขายของในตลาดมากว่า 20 ปี

ทุกวัน เธอยกกล่อง จัดชั้น เปิดฝาโหล ซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยไม่รู้ตัวว่าเส้นเอ็นในไหล่กำลังสึกหรอมาเป็นเวลานาน

จนกระทั่งวันหนึ่งปวดจนยกแขนไม่ขึ้น เข้ารับการผ่าตัดซ่อมเส้นเอ็นไหล่เรียบร้อยดี

แต่หลังผ่าตัดผ่านไป 3 เดือน ไหล่กลับแข็งขึ้นทุกวัน ใส่เสื้อเองลำบาก เอื้อมหยิบของจากชั้นสูงทำไม่ได้ แม้แต่เกาหลังก็ไม่ถึง

เธอกลัวว่าตัวเองซ่อมแล้วพัง และไม่รู้จะทำอะไรต่อ

จนมาพบผม แล้วได้ยินว่า "นี่มีชื่อเรียก มีวิธีรักษา และหลายกรณีกลับมาขยับได้"

ทำไมไหล่ถึงติดแข็งหลังผ่าตัด?

ลองนึกภาพว่ารอบๆ ข้อไหล่ มีถุงบางๆ ยืดหยุ่น ห่อข้อเอาไว้รอบด้าน

ปกติถุงนี้ยืดหยุ่นดี ทำให้แขนหมุนได้รอบทิศทาง แต่หลังผ่าตัด ร่างกายจะส่งเซลล์ซ่อมแซมมาที่บาดแผล ซึ่งเป็นกระบวนการปกติ

ปัญหาคือในบางคน กระบวนการซ่อมแซมนี้ "ทำงานเกิน" — สร้างพังผืดและเนื้อเยื่อแผลเป็นมากเกินไป ทำให้ถุงรอบไหล่หดตัว แข็ง และหนาขึ้น

ผลก็คือ แขนขยับได้น้อยลงทุกวัน แม้กระดูกหรือเส้นเอ็นที่ผ่าตัดจะหายดีแล้ว

ยิ่งปล่อยทิ้งไว้นาน พังผืดก็ยิ่งหนา ขยับยิ่งลำบาก — นั่นคือเหตุผลที่ต้องรู้ทัน ไม่ใช่ทนรอ

ไหล่ติดแข็งหลังผ่าตัด เกิดจากอะไร?

ภาวะนี้เกิดได้หลังการผ่าตัดไหล่แทบทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นการซ่อมเส้นเอ็น ผ่าตัดเปลี่ยนข้อ หรือผ่าตัดแก้ไขอุบัติเหตุบริเวณไหล่

ภาษาหมอเรียกว่า "Secondary Adhesive Capsulitis" หมายถึงถุงหุ้มข้อไหล่อักเสบและหดตัวที่เกิดจากการผ่าตัด ต่างจาก "ไหล่ติดแข็งธรรมดา" ที่ไม่ได้มีสาเหตุชัดเจน ตรงที่ภาวะนี้เกิดได้เร็วกว่าและอาจรุนแรงกว่า

อาการที่สังเกตได้คือ หลังผ่าตัดผ่านไประยะหนึ่ง ไหล่เริ่มแข็งขึ้น ยกแขนได้น้อยลง และปวดเมื่อพยายามขยับ แม้จะพักมาระยะหนึ่งแล้ว

สาเหตุหลักคือการพักไหล่นานเกินไปโดยไม่ขยับ ทำให้ถุงหุ้มไหล่ค่อยๆ หดตัว รวมกับกระบวนการซ่อมแซมของร่างกายที่สร้างพังผืดมากเกินปกติ และความเจ็บปวดหลังผ่าตัดที่ทำให้กล้ามเนื้อเกร็งค้างโดยไม่กล้าขยับ

ใครเสี่ยงมากกว่า?

• ผู้ที่ต้องใส่สลิงแขนหรือเฝือกนาน และไม่ได้ทำกายภาพบำบัดตั้งแต่เนิ่นๆ

• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน — น้ำตาลในเลือดสูงกระตุ้นให้ร่างกายสร้างพังผืดง่ายขึ้น

• ผู้ที่เคยมีไหล่ติดแข็งอยู่แล้วก่อนผ่าตัด

• การผ่าตัดที่ต้องพักไหล่นาน เช่น ซ่อมเส้นเอ็นหมุนไหล่ขนาดใหญ่

• ผู้ที่กังวลมากและหลีกเลี่ยงการขยับเพราะกลัวเจ็บ

หมอรู้ได้อย่างไรว่าเป็นภาวะนี้?

เริ่มจากการซักประวัติ — ผ่าตัดเมื่อไหร่ ตอนนี้ขยับได้มากน้อยแค่ไหน และเทียบกับหลังผ่าตัดแรกๆ ว่าดีขึ้นหรือแย่ลง

จากนั้นตรวจร่างกาย — วัดมุมการเคลื่อนไหวทุกทิศทาง ถ้าหมุนแขนออกด้านนอกหรือยกแขนขึ้นได้น้อยกว่าข้างปกติมากพอสมควร มักบอกว่ามีการหดตัวของถุงหุ้มข้อแล้ว

และอัลตราซาวด์ (เครื่องอัลตร้าซาวด์) หรือ MRI (Magnetic Resonance Imaging) ช่วยดูว่าถุงหุ้มข้อหนาขึ้นไหม มีของเหลวในข้อไหม หรือเส้นเอ็นที่เพิ่งซ่อมไปมีปัญหาหรือเปล่า — ซึ่งสำคัญมากก่อนวางแผนการรักษา

มีวิธีรักษาอะไรบ้าง?

เป้าหมายคือช่วยให้ถุงหุ้มไหล่ยืดหยุ่นกลับมา และลดพังผืดที่ติดแน่น

กายภาพบำบัดตั้งแต่เนิ่นๆ คือสิ่งสำคัญที่สุด การแกว่งแขนเบาๆ ที่เรียกว่า Pendulum exercise ตั้งแต่วันแรกหลังผ่าตัดช่วยลดการเกาะตัวของพังผืดก่อนที่มันจะแน่นเกินไป นักกายภาพบำบัดจะค่อยๆ ยืดและเพิ่มมุมการขยับตามความเหมาะสม

ถ้ากายภาพบำบัดยังไม่เพียงพอ มีทางเลือกอีกหลายระดับ

การฉีดน้ำเกลือและยาเข้าข้อ ที่ภาษาหมอเรียกว่า Hydraulic Distension หรือ Hydrodilatation คือการฉีดน้ำเกลือผสมยาสเตียรอยด์เข้าไปในข้อไหล่ใต้การนำทางของอัลตราซาวด์ เพื่อขยายถุงหุ้มข้อที่หดตัวและลดการอักเสบ

ถ้าผ่านมา 3-6 เดือนแล้วยังไม่ดีขึ้นเพียงพอ แพทย์อาจพิจารณาบิดดัดไหล่ขณะดมยาสลบ ที่ภาษาหมอเรียกว่า MUA ซึ่งย่อมาจาก Manipulation Under Anesthesia เพื่อฉีกพังผืดที่ติดแน่น วิธีนี้ในหลายกรณีให้ผลดีและคนไข้ส่วนใหญ่รู้สึกพึงพอใจกับผลที่ได้

และสำหรับกรณีที่รุนแรงหรือที่การบิดดัดยังไม่ได้ผลเพียงพอ การผ่าตัดส่องกล้องเพื่อตัดพังผืดออกโดยตรง ที่เรียกว่า Arthroscopic Capsular Release เป็นทางเลือกที่ให้ผลดีในระยะยาว แม้จะต้องใช้เวลาฟื้นตัวอีก 3-6 เดือนหลังจากนั้น

สิ่งที่ขาดไม่ได้ในทุกขั้นตอน คือกายภาพบำบัดที่ต่อเนื่อง — ถ้าทำหัตถการแล้วไม่ขยับ ไหล่ก็ยังติดซ้ำได้

ฟื้นตัวได้ไหม ใช้เวลานานแค่ไหน?

ข่าวดีคือในหลายกรณีไหล่ติดแข็งหลังผ่าตัดสามารถดีขึ้นได้มาก แต่ต้องใช้เวลาและรักษาอย่างสม่ำเสมอ

สำหรับคนที่ทำกายภาพบำบัดตั้งแต่เนิ่นๆ อาจหลีกเลี่ยงการติดแข็งได้ตั้งแต่แรก สำหรับคนที่ติดแข็งแล้วและได้รับการรักษา ระยะเวลาฟื้นตัวมักอยู่ที่ 3-6 เดือนหลังจากเริ่มการรักษาที่เหมาะสม บางรายอาจนานกว่านั้นในกรณีที่เป็นรุนแรงหรือมีโรคเบาหวานร่วมด้วย

โดยรวม ยิ่งเริ่มรักษาเร็ว มักยิ่งมีโอกาสฟื้นตัวได้ดีกว่า

ถ้าไม่รักษาจะเกิดอะไร?

ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา พังผืดจะค่อยๆ หนาและแน่นขึ้น ทำให้ขยับไหล่ได้น้อยลงเรื่อยๆ และยิ่งพังผืดแน่น การรักษาก็ยิ่งต้องรุกล้ำมากขึ้น นอกจากนี้การไม่ขยับไหล่นานๆ ยังทำให้กล้ามเนื้อรอบไหล่ลีบและอ่อนแรงลง ส่งผลให้ฟื้นตัวช้าลงอีกหลายเท่า

ป้องกันได้ตั้งแต่หลังผ่าตัดวันแรก

• แกว่งแขนเบาๆ ตามคำแนะนำของทีมแพทย์ ตั้งแต่วันแรกที่ทำได้หลังผ่าตัด

• ทำกายภาพบำบัดต่อเนื่องตามโปรแกรม ไม่หยุดกลางคัน

• ถ้ารู้สึกว่าไหล่ขยับได้น้อยลงหลังผ่าตัด บอกทีมแพทย์ทันที ไม่ต้องรอ

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดี โดยเฉพาะถ้ามีโรคเบาหวาน

• ไม่ใช้สลิงหรือเฝือกนานเกินกว่าที่แพทย์แนะนำ

คำถามที่คนไข้มักถาม

ถาม: หลังผ่าตัดไหล่กี่วันถึงควรเริ่มขยับ?

ตอบ: ขึ้นอยู่กับประเภทของการผ่าตัดและคำแนะนำของศัลยแพทย์ที่ดูแล แต่โดยทั่วไปสำหรับการผ่าตัดหลายประเภท การเริ่มแกว่งแขนเบาๆ ตั้งแต่วันที่ 1-2 หลังผ่าตัดอาจช่วยลดความเสี่ยงของการติดแข็งได้ ควรปรึกษาทีมแพทย์ก่อนเสมอ

ถาม: การบิดดัดไหล่ขณะดมยาสลบ เจ็บไหม?

ตอบ: ระหว่างทำไม่รู้สึกอะไรเพราะอยู่ภายใต้ยาสลบ แต่หลังทำอาจปวดไหล่ได้ 1-3 วัน ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แพทย์จะให้ยาแก้ปวดและเริ่มกายภาพบำบัดทันทีหลังทำเพื่อรักษาผลที่ได้

ถาม: ถ้าบิดดัดแล้วยังไม่ดีขึ้น ต้องทำอะไรต่อ?

ตอบ: ในกรณีที่ผลจากการบิดดัดไม่เพียงพอ หรือไหล่ติดแข็งรุนแรงมาก การผ่าตัดส่องกล้องเพื่อตัดพังผืดอาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะสม ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านไหล่เพื่อประเมินรายละเอียด

ถาม: ไหล่ติดแข็งหลังผ่าตัดหายได้จริงไหม?

ตอบ: ในหลายกรณีอาการดีขึ้นได้มาก โดยเฉพาะเมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสมและทำกายภาพบำบัดต่อเนื่อง แต่ระยะเวลาและผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ความรุนแรงของภาวะ และโรคร่วมที่มี

ถ้ารู้จักใครที่เพิ่งผ่าตัดไหล่และกังวลเรื่องการฟื้นตัว ลองส่งบทความนี้ให้เขาอ่านได้เลยครับ

สิ่งที่ควรจำจากบทความนี้

• ไหล่ขยับไม่ได้หลังผ่าตัดไม่ใช่เรื่องปกติที่ต้องทนรอ — มีชื่อเรียกและมีวิธีรักษา

• การเริ่มขยับไหล่เบาๆ ตั้งแต่เนิ่นๆ หลังผ่าตัดคือการป้องกันที่ดีที่สุด

• มีทางเลือกรักษาหลายระดับ ตั้งแต่กายภาพบำบัด ฉีดยา บิดดัด ไปจนถึงผ่าตัดส่องกล้อง

• ยิ่งรักษาเร็ว มักยิ่งฟื้นตัวได้ดีกว่า

• การวินิจฉัยที่ถูกต้องสำคัญมาก เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับแต่ละคน

ไม่ว่าคุณกำลังเตรียมผ่าตัด กำลังพักฟื้น หรือรู้สึกว่าไหล่แข็งขึ้นหลังผ่าตัด — คุณไม่ได้อยู่คนเดียวกับเรื่องนี้ และมีทางออกที่ดีกว่าการทนรอ

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับไหล่ติดแข็งหลังผ่าตัด ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล อาการและความเสี่ยงของแต่ละคนแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมกับตัวคุณ

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อได้ที่ Line ID @doctorkeng

เพิ่มเพื่อน Line https://lin.ee/swOi91Q โทร 081-5303666

เอกสารอ้างอิง

1. Lowry, et al. A Systematic Review of Clinical Practice Guidelines on the Diagnosis and Management of Various Shoulder Disorders. (2024). Arch Phys Med Rehabil. PMID: 37832814. DOI: 10.1016/j.apmr.2023.09.022

2. Mullen, et al. Adhesive Capsulitis of the Shoulder. (2025). Arthroscopy. PMID: 40545326. DOI: 10.1016/j.arthro.2025.03.027

3. Hao, Li, Liang. Effects of early exercise and immobilization after arthroscopic rotator cuff repair surgery: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. (2025). BMC Musculoskelet Disord. PMID: 40082920. DOI: 10.1186/s12891-025-08500-7

4. Corban, Shah, Ramappa. Current Evidence Based Recommendations on Rehabilitation following Arthroscopic Shoulder Surgery: Rotator Cuff, Instability, Superior Labral Pathology, and Adhesive Capsulitis. (2024). Curr Rev Musculoskelet Med. PMID: 38668940. DOI: 10.1007/s12178-024-09899-7

5. Yuen, Tan, Kon. Surgical Treatment of Haglund's Deformity: A Systematic Review and Meta-Analysis. (2022). Cureus. PMID: 36060327. DOI: 10.7759/cureus.27500

6. Makki, et al. Shoulder hydrodilatation for primary, post-traumatic and post-operative adhesive capsulitis. (2021). Shoulder Elbow. PMID: 34804214. DOI: 10.1177/1758573220977179

7. Longo, et al. Physical therapy and precision rehabilitation in shoulder rotator cuff disease. (2020). Int Orthop. PMID: 32157371. DOI: 10.1007/s00264-020-04511-2

8. Cho, Bae, Kim. Treatment Strategy for Frozen Shoulder. (2019). Clin Orthop Surg. PMID: 31475043. DOI: 10.4055/cios.2019.11.3.249

9. Nikolaidou, Migkou, Karampalis. Rehabilitation after Rotator Cuff Repair. (2017). Open Orthop J. PMID: 28400883. DOI: 10.2174/1874325001711010154

10. Itoi, et al. Shoulder Stiffness: Current Concepts and Concerns. (2016). Arthroscopy. PMID: 27180923. DOI: 10.1016/j.arthro.2016.03.024

11. Thigpen, et al. The American Society of Shoulder and Elbow Therapists' consensus statement on rehabilitation following arthroscopic rotator cuff repair. (2016). J Shoulder Elbow Surg. PMID: 26995456. DOI: 10.1016/j.jse.2015.12.018

#ไหล่ติดแข็ง #ไหล่หลังผ่าตัด #กายภาพบำบัดไหล่ #ปวดไหล่ #กระดูกและข้อ #หมอเก่ง #ออร์โธปิดิกส์ #FrozenShoulder #AdhesiveCapsulitis #ShoulderSurgery #ShoulderRehabilitation

📖 อ่านคู่มือโรคฉบับเต็มได้ที่ ผ่าตัดไหล่แล้วขยับไม่ได้