จากกระดูกที่หักซ้ำโดยไม่มีสาเหตุ สู่การสร้างกระดูกใหม่จากภายใน

กระดูกหักครั้งแรก — คิดว่าแค่โชคร้าย ยังพอรับได้ พอหักครั้งที่สองโดยไม่ได้ล้ม ไม่ได้กระแทก แค่ก้มหยิบของ ก็รู้แล้วว่าไม่ใช่เรื่องโชค 🦴

คุณป้าวัย 68 ปีกินยาบำรุงกระดูกมาต่อเนื่องกว่า 3 ปี แต่กระดูกสันหลังก็ยังหักซ้ำสองครั้งในปีเดียวกัน หมอบอกว่ายาเดิมไม่พอแล้ว ต้องเปลี่ยนเป็นยาที่ "กระตุ้นให้ร่างกายสร้างกระดูกขึ้นมาใหม่" ท่านลังเลอยู่นาน ฉีดทุกวันจะไหวไหม? จะปลอดภัยแค่ไหน? จะคุ้มกันเสี่ยงไหม?

บทความนี้อธิบายว่ายากลุ่มกระตุ้นสร้างกระดูกทำงานอย่างไร ใครเหมาะกับการรักษานี้ และต้องรู้อะไรก่อนตัดสินใจ

จากกระดูกที่หักซ้ำโดยไม่มีสาเหตุ สู่การสร้างกระดูกใหม่จากภายใน

มีอยู่ช่วงหนึ่งที่การก้มหยิบถุงช้อปปิ้งทำให้กระดูกหักได้

ฟังดูเกินจริง แต่นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยกระดูกพรุนรุนแรงหลายคน กระดูกที่บางลงจนถึงจุดวิกฤตนั้นไม่ต้องการแรงกระแทกมาก แค่น้ำหนักร่างกายกดลงในมุมที่ไม่ถนัด ก็หักได้แล้ว

สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ตอนนี้มียาที่ไม่ได้แค่ "ชะลอ" การสูญเสียกระดูก แต่ "สั่งให้ร่างกายสร้างกระดูกใหม่" ได้จริง เพิ่มมวลกระดูกขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในระยะเวลาที่กำหนด

แต่ยานี้ไม่ได้เหมาะกับทุกคน และมีเงื่อนไขที่ต้องเข้าใจก่อนจะได้ประโยชน์จากมันเต็มที่

กาลครั้งหนึ่ง มีคุณป้าวัย 68 ปีที่ใช้ชีวิตแบบที่คนในชุมชนทำกัน เรียบง่าย แต่มีความหมาย

ทุกวัน ท่านตื่นแต่เช้า ออกไปจ่ายตลาด ดูแลหลานสามคน ทำอาหาร และนั่งดูทีวีตอนกลางคืน ชีวิตไม่ได้หวือหวา แต่สมบูรณ์ในแบบของมัน

จนกระทั่งวันหนึ่ง ท่านก้มหยิบกระเป๋าเพื่อออกจากบ้าน แล้วรู้สึกเจ็บแปลบที่หลัง ไม่ได้ล้ม ไม่ได้ชน แค่ก้ม เอกซเรย์พบว่ากระดูกสันหลังหักหนึ่งชิ้น นั่นคือครั้งแรก

เพราะเหตุนั้น สิ่งที่เคยทำได้ง่ายก็กลายเป็นเรื่องยาก ท่านเดินช้าลง ขึ้นบันไดไม่ถนัด ออกตลาดคนเดียวไม่ได้อีกแล้ว แม้จะกินยาบำรุงกระดูกมาต่อเนื่อง 3 ปี กระดูกสันหลังก็หักซ้ำอีกครั้งในปีเดียวกัน โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน

เพราะเหตุนั้น ท่านเริ่มกลัว กลัวจะหักซ้ำอีก กลัวจะพิการ กลัวจะเป็นภาระลูกหลาน เมื่อหมอแนะนำให้ลองยาชนิดใหม่ที่ต้องฉีดทุกวัน ท่านลังเลอยู่หลายเดือน ไม่แน่ใจว่าจะทนได้ไหม จะคุ้มไหม และจำเป็นจริงหรือเปล่า

จนในที่สุด ท่านตัดสินใจเริ่มยาฉีดตัวใหม่ ลูกสาวช่วยฝึกให้ฉีดเองที่บ้าน ค่อยๆ ทำเป็นกิจวัตรทุกเช้า

และตั้งแต่นั้นมา หลังผ่านไป 18 เดือน ค่าความหนาแน่นกระดูกที่วัดได้ดีขึ้นชัดเจน ไม่มีกระดูกหักซ้ำอีก ท่านกลับมาออกตลาดได้ ไม่ใช่เพราะโชคช่วย แต่เพราะตัดสินใจถูก

หลายคนไม่รู้ว่ากระดูกของเราไม่ใช่สิ่งที่แข็งและคงที่เหมือนหิน แต่เป็นเนื้อเยื่อที่มีชีวิต มีการสร้างและทำลายอยู่ตลอดเวลา ทุกวัน ร่างกายสั่งให้เซลล์หนึ่งทำลายกระดูกเก่าที่เสื่อมสภาพ และให้เซลล์อีกชนิดสร้างกระดูกใหม่ขึ้นมาแทน

ในคนหนุ่มสาว สองกระบวนการนี้สมดุลกัน กระดูกจึงแข็งแรงและหนาแน่นพอดี

แต่เมื่ออายุมากขึ้น โดยเฉพาะหลังหมดประจำเดือนในผู้หญิง กระบวนการทำลายกระดูกเร็วกว่าการสร้าง กระดูกจึงบางลงทีละน้อย ทีละปี โดยที่รู้สึกตัวน้อยมาก จนถึงวันที่กระดูกบางพอที่จะหักได้ง่าย

ยาที่ใช้รักษากระดูกพรุนส่วนใหญ่ที่คุ้นหูกันทำงานแบบ "เหยียบเบรค" คือชะลอกระบวนการทำลายกระดูก ยาในกลุ่มบิสฟอสโฟเนตที่ใช้กันแพร่หลายทำงานแบบนี้ ได้ผลดีในหลายราย

แต่มีผู้ป่วยบางกลุ่มที่แม้ใช้ยาชะลอการทำลายมาหลายปีแล้ว กระดูกก็ยังหักซ้ำ เพราะกระดูกมันบางเกินไปแล้ว การแค่ชะลอการสูญเสียไม่พอ ต้องการอะไรที่ "สร้างกลับขึ้นมา" ด้วย

ตรงนี้คือที่มาของยาเตอริพาราไทด์ (teriparatide) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของฮอร์โมนพาราไทรอยด์ที่สังเคราะห์ขึ้น ฮอร์โมนนี้ตามธรรมชาติมีหน้าที่ควบคุมแคลเซียมในเลือด แต่เมื่อให้ในปริมาณเล็กน้อยเป็นจังหวะสั้นๆ ทุกวัน มันทำสิ่งที่น่าสนใจมาก คือกระตุ้นเซลล์สร้างกระดูกโดยตรง

ผลที่ได้คือมวลกระดูกเพิ่มขึ้นจริง ไม่ใช่แค่หยุดลดลง

กระดูกพรุน คือภาวะที่มวลและความแข็งแรงของกระดูกลดลงจนเสี่ยงต่อการหักง่ายผิดปกติ ในระยะรุนแรง กระดูกสันหลัง สะโพก หรือข้อมือสามารถหักได้จากแรงกระทบเพียงเล็กน้อย หรือบางครั้งแทบไม่มีแรงกระทบเลย

เตอริพาราไทด์เป็นยาในกลุ่มที่เรียกว่ายากระตุ้นการสร้างกระดูก ทำงานโดยเลียนแบบการทำงานของฮอร์โมนพาราไทรอยด์ในร่างกาย แต่ออกแบบมาให้กระตุ้นเซลล์สร้างกระดูกโดยเฉพาะ

ยาชนิดนี้ฉีดเข้าใต้ผิวหนังบริเวณหน้าท้องหรือต้นขา วันละหนึ่งครั้ง ใช้ติดต่อกัน 18 ถึง 24 เดือน ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ยาออกฤทธิ์ได้ดีที่สุดและปลอดภัยที่สุด

จากข้อมูลการศึกษา ยาชนิดนี้สามารถเพิ่มความหนาแน่นของกระดูกสันหลังได้ประมาณ 9 ถึง 13 เปอร์เซ็นต์ภายใน 18 เดือน และช่วยลดความเสี่ยงของกระดูกสันหลังหักได้อย่างมีนัยสำคัญ

สิ่งที่ทำให้ยานี้แตกต่างจากยากลุ่มอื่น คือมันไม่ได้แค่ "ป้องกัน" แต่ "ซ่อมแซมและสร้างใหม่" ทำให้เหมาะกับผู้ป่วยที่มวลกระดูกต่ำมากจนการชะลอการสูญเสียอย่างเดียวไม่เพียงพอ

ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อภาวะกระดูกพรุนรุนแรงและอาจต้องการยากระตุ้นสร้างกระดูก ได้แก่

• ผู้ที่กระดูกสันหลังหักตั้งแต่สองจุดขึ้นไป โดยเฉพาะเมื่อหักโดยไม่มีแรงกระทบมาก หรือหักซ้ำแม้ใช้ยาอยู่แล้ว

• ผู้ที่ใช้ยาในกลุ่มบิสฟอสโฟเนตมาแล้วอย่างสม่ำเสมอแต่ค่าความหนาแน่นกระดูกไม่ดีขึ้น หรือยังมีกระดูกหักซ้ำ

• ผู้ที่ใช้ยาสเตียรอยด์ในปริมาณสูงเป็นเวลานาน เช่น ผู้ป่วยโรคข้ออักเสบ โรคปอดเรื้อรัง หรือโรคทางภูมิคุ้มกัน

• ผู้สูงอายุโดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือนที่ขาดฮอร์โมนเอสโตรเจน ซึ่งช่วยรักษาสมดุลการสร้างกระดูก

• ผู้ที่ขาดแคลเซียมและวิตามินดีมาเป็นเวลานาน หรือมีประวัติครอบครัวที่กระดูกพรุนรุนแรง

การประเมินเพื่อพิจารณาว่าใครเหมาะกับยากระตุ้นสร้างกระดูกเริ่มต้นจากการพูดคุยประวัติอย่างละเอียด แพทย์จะสอบถามเรื่องประวัติกระดูกหัก ยาที่เคยรักษา ประวัติครอบครัว และปัจจัยเสี่ยงต่างๆ

การตรวจร่างกายจะสังเกตเรื่องความสูงที่ลดลง ความโก่งของกระดูกสันหลัง และสัญญาณของกระดูกหักเก่าที่อาจไม่รู้ตัว

การเอกซเรย์กระดูกสันหลังและสะโพกช่วยระบุว่ามีกระดูกหักอยู่ก่อนหน้านี้หรือไม่ เพราะบางครั้งกระดูกสันหลังหักแบบยุบตัวโดยไม่ทำให้เจ็บปวดมากนัก

การตรวจความหนาแน่นกระดูกด้วยเครื่องเดกซ่าสแกนเป็นหัวใจของการวินิจฉัย ค่าที่ได้บอกว่ากระดูกบางแค่ไหน และใช้ติดตามผลการรักษาในระยะยาวด้วย

ในกรณีที่มีอาการปวดหลังรุนแรง หรือสงสัยว่ากระดูกสันหลังหักล่าสุด การตรวจด้วยเอ็มอาร์ไอช่วยระบุตำแหน่งและความรุนแรงของการหักได้ชัดเจนกว่าการเอกซเรย์ธรรมดา

สำหรับผู้ที่เพิ่งรู้ว่ากระดูกบางหรืออยู่ในระยะเริ่มต้น การเสริมแคลเซียมและวิตามินดีให้เพียงพอ ควบคู่กับการออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก เป็นรากฐานที่ขาดไม่ได้ ไม่ว่าจะใช้ยาชนิดใด

เมื่อความหนาแน่นกระดูกต่ำลงถึงระดับที่เสี่ยง แพทย์มักเริ่มด้วยยาในกลุ่มบิสฟอสโฟเนต เช่น อะเลนโดรเนต ไรเซโดรเนต หรือยาหยดเส้นเลือดโซเลโดรนิกแอซิด ซึ่งชะลอการสลายกระดูกได้ดีในหลายราย

แต่สำหรับผู้ป่วยในสถานการณ์ต่อไปนี้ เตอริพาราไทด์คือการรักษาที่แพทย์จะพิจารณาอย่างจริงจัง

เมื่อไหร่ที่ยากระตุ้นสร้างกระดูกคือคำตอบที่ถูกต้อง คือเมื่อกระดูกสันหลังหักตั้งแต่สองจุดขึ้นไป หรือเมื่อใช้ยาบิสฟอสโฟเนตมาอย่างเหมาะสมแล้วแต่กระดูกยังหักซ้ำ หรือเมื่อค่าความหนาแน่นกระดูกต่ำมากจนเสี่ยงสูงที่จะหักในอนาคตอันใกล้

ยาจะฉีดวันละครั้งที่บ้าน ส่วนใหญ่ผู้ป่วยหรือผู้ดูแลสามารถทำเองได้หลังได้รับการฝึก อุปกรณ์ที่ใช้ออกแบบให้ฉีดง่าย เข็มเล็ก เจ็บน้อยกว่าที่คิด ระยะเวลาใช้ยาคือ 18 ถึง 24 เดือนเท่านั้น เพราะหลังจากนั้นประสิทธิภาพไม่ได้เพิ่มขึ้นและต้องระวังผลระยะยาว

สิ่งที่สำคัญมากและหลายคนยังไม่รู้คือ เมื่อหยุดยาเตอริพาราไทด์แล้ว มวลกระดูกที่สร้างขึ้นมาจะค่อยๆ ลดลงถ้าไม่มียาอื่นมารับช่วงต่อ ดังนั้นแพทย์จะนัดเริ่มยาบิสฟอสโฟเนตหรือดีโนซูแมบทันทีหลังหยุดยา เพื่อรักษาประโยชน์ที่ได้มาไว้ให้นานที่สุด

สำหรับผู้ที่ใช้ยาครบตามแผนและต่อยาหลังหยุดอย่างถูกต้อง แนวโน้มระยะยาวดีกว่าในอดีตมาก

จากข้อมูลการศึกษา ความหนาแน่นกระดูกที่กระดูกสันหลังสามารถเพิ่มขึ้นได้ 9 ถึง 13 เปอร์เซ็นต์ในช่วง 18 เดือน ช่วยลดความเสี่ยงกระดูกสันหลังหักได้อย่างมีนัยสำคัญ รวมถึงลดความเสี่ยงกระดูกสะโพกหักด้วยในบางการศึกษา

อย่างไรก็ตาม กระดูกพรุนเป็นภาวะเรื้อรังที่ต้องดูแลต่อเนื่อง ไม่ใช่รักษาหนึ่งครั้งแล้วจบ การดูแลหลังหยุดยาเตอริพาราไทด์มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าช่วงที่ใช้ยา ผู้ป่วยที่ดูแลตัวเองดีและต่อยาตามที่แพทย์แนะนำมักไม่มีกระดูกหักซ้ำในระยะยาว และคุณภาพชีวิตโดยรวมดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

กระดูกพรุนที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมมีแนวโน้มที่จะส่งผลต่อการใช้ชีวิตหลายด้านตามกาลเวลา

กระดูกสันหลังที่ยุบตัวซ้ำทำให้ส่วนสูงลดลงอย่างเห็นได้ชัด บางคนเตี้ยลง 5 ถึง 10 เซนติเมตรในช่วงหลายปี หลังค่อมโก่งมากขึ้น ซึ่งกระทบทั้งการหายใจและการย่อยอาหาร

ความเจ็บปวดเรื้อรังจากกระดูกหักที่สะสมกันทำให้คุณภาพการนอน การเดิน และการทำกิจกรรมประจำวันแย่ลง ส่งผลต่อทั้งผู้ป่วยและคนในครอบครัวที่ดูแล

กระดูกสะโพกหักซึ่งพบได้ในผู้ป่วยกระดูกพรุนรุนแรง อาจนำไปสู่การฟื้นตัวที่ยาวนานและส่งผลต่อความสามารถในการดูแลตัวเองในระยะยาว

เหล่านี้เป็นข้อมูลที่แพทย์ใช้ประกอบการวางแผนรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ไม่ใช่เพื่อสร้างความกลัว แต่เพื่อให้เห็นว่าการรักษาที่ถูกต้องและทันเวลามีความหมายต่อคุณภาพชีวิตอย่างไร

• รับแคลเซียมให้เพียงพอจากอาหารหรืออาหารเสริม โดยผู้สูงอายุควรได้รับประมาณ 1,000 ถึง 1,200 มิลลิกรัมต่อวัน ควบคู่กับวิตามินดีที่เพียงพอ เพราะวิตามินดีช่วยให้ร่างกายดูดซึมแคลเซียมได้

• ออกกำลังกายแบบที่มีการลงน้ำหนัก เช่น เดิน ขึ้นบันได รำมวยจีน หรือฝึกความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ช่วยกระตุ้นการสร้างกระดูกตามธรรมชาติและลดความเสี่ยงหกล้ม

• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่และลดปริมาณแอลกอฮอล์ เพราะทั้งสองอย่างทำให้กระดูกสูญเสียความหนาแน่นเร็วขึ้น

• ตรวจความหนาแน่นกระดูกสม่ำเสมอ โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือนและผู้ชายอายุเกิน 70 ปี เพื่อจับภาวะกระดูกพรุนตั้งแต่ก่อนมีกระดูกหัก

• หากแพทย์แนะนำยาป้องกันหรือรักษา กินหรือฉีดยาสม่ำเสมอตามนัด ไม่หยุดยาเองโดยไม่ปรึกษา เพราะยาหลายชนิดต้องใช้ต่อเนื่องจึงได้ผล

ถาม: ต้องฉีดยาทุกวันจริงไหม ยากและเจ็บไหม?

ตอบ: ใช่ครับ เตอริพาราไทด์ฉีดเข้าใต้ผิวหนังทุกวัน แต่เข็มที่ใช้เล็กมาก เจ็บน้อยกว่าที่หลายคนจินตนาการ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ฉีดเองที่บ้านได้โดยไม่ต้องพึ่งคนอื่นหลังฝึกไม่กี่ครั้ง อุปกรณ์ปากกาฉีดที่มาพร้อมยาออกแบบให้ใช้ง่าย หลายคนบอกว่าทำเป็นกิจวัตรทุกเช้าได้โดยไม่รู้สึกเป็นภาระ

ถาม: ผลข้างเคียงที่ต้องระวังมีอะไรบ้าง?

ตอบ: ผลข้างเคียงที่พบได้ในบางคน ได้แก่ คลื่นไส้ ปวดขา และเจ็บบริเวณที่ฉีดซึ่งส่วนใหญ่เป็นชั่วคราวและลดลงเมื่อร่างกายปรับตัว ระดับแคลเซียมในเลือดอาจสูงขึ้นเล็กน้อยในบางราย จึงต้องตรวจเลือดติดตามตามนัดที่แพทย์กำหนดเพื่อความปลอดภัย

ถาม: ใช้ยาได้แค่ 18-24 เดือน แล้วหลังจากนั้นทำอย่างไร?

ตอบ: นี่เป็นคำถามสำคัญมากครับ เมื่อหยุดยาเตอริพาราไทด์ มวลกระดูกที่สร้างขึ้นมาจะค่อยๆ ลดลงถ้าไม่มียาอื่นต่อ แพทย์จะวางแผนให้เริ่มยากลุ่มบิสฟอสโฟเนตหรือดีโนซูแมบทันทีหลังหยุดยา เพื่อรักษาประโยชน์ที่ได้มาไว้ การวางแผนการรักษาต่อเนื่องนี้เป็นส่วนสำคัญของแผนรักษาทั้งหมดตั้งแต่ต้น

ถาม: ยาแพงไหม มีสิทธิ์เบิกจ่ายได้ไหม?

ตอบ: เตอริพาราไทด์มีราคาสูงกว่ายากลุ่มบิสฟอสโฟเนต สิทธิ์การเบิกจ่ายขึ้นอยู่กับเงื่อนไขแต่ละสิทธิ์การรักษาและข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ที่ชัดเจน แนะนำให้สอบถามแพทย์และเภสัชกรโดยตรงว่าสิทธิ์ที่มีอยู่ครอบคลุมหรือไม่ เพราะนโยบายอาจปรับเปลี่ยนได้

ถาม: มีโรคประจำตัวอื่นอยู่ ใช้ยานี้ได้ไหม?

ตอบ: มีกรณีที่แพทย์ต้องประเมินอย่างละเอียดก่อน เช่น ผู้ที่มีแคลเซียมในเลือดสูงอยู่แล้ว ผู้ที่เคยได้รับการฉายรังสีที่กระดูก หรือผู้ที่มีมะเร็งที่แพร่กระจายมาที่กระดูก การตรวจเลือดและพูดคุยประวัติกับแพทย์อย่างละเอียดก่อนเริ่มยาจึงสำคัญมาก อย่าซื้อหรือหายาชนิดนี้ใช้เองโดยไม่ผ่านแพทย์

ถ้านึกถึงใครสักคนที่มีอาการคล้ายแบบนี้ ลองส่งให้เขาอ่านดูได้ครับ

สิ่งที่อยากให้จำไว้ 5 ข้อ

• กระดูกพรุนรุนแรงที่มีกระดูกหักซ้ำหรือไม่ตอบสนองต่อยาเดิม มียารักษากลุ่มใหม่ที่กระตุ้นการสร้างกระดูกโดยตรง ไม่ใช่แค่ชะลอการสลาย

• เตอริพาราไทด์ใช้ติดต่อกัน 18 ถึง 24 เดือน และต้องต่อยาอื่นทันทีหลังหยุดเพื่อรักษาผลที่ได้มา

• ผลข้างเคียงส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและลดลงเมื่อร่างกายปรับตัว การตรวจเลือดติดตามตามนัดช่วยให้ใช้ยาได้อย่างปลอดภัย

• ยานี้เหมาะกับผู้ที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน ไม่ใช่ยาสำหรับทุกคนที่มีกระดูกพรุน แพทย์จะประเมินว่าใครได้ประโยชน์มากที่สุดก่อนแนะนำ

• การแก้ปัญหากระดูกพรุนรุนแรงต้องอาศัยการรักษาต่อเนื่องระยะยาว ไม่ใช่ยาตัวเดียวแล้วจบ แผนการรักษาที่ดีต้องวางไว้ตั้งแต่ต้นว่าจะใช้ยาอะไรต่อเนื่องอย่างไร

กระดูกที่แข็งแรงไม่ใช่สิทธิ์พิเศษของคนหนุ่มสาวเท่านั้น ในยุคที่การแพทย์มีเครื่องมือที่ดีขึ้น ผู้ป่วยกระดูกพรุนรุนแรงหลายคนกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ ดูแลตัวเองได้ และอยู่เคียงข้างคนที่รักได้ต่อไป คุณไม่ได้อยู่คนเดียวในเส้นทางนี้ครับ

*บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไปด้านสุขภาพ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์สำหรับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง หากมีอาการหรือข้อสงสัย กรุณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) — ศัลยแพทย์กระดูกและข้อ ธนินนิตย์คลินิก เชียงใหม่ Line: @doctorkeng | โทร 081-530-3666*

เอกสารอ้างอิง

1. Eastell, et al. Pharmacological Management of Osteoporosis in Postmenopausal Women: An Endocrine Society* Clinical Practice Guideline. (2019). J Clin Endocrinol Metab. PMID: 30907953. DOI: 10.1210/jc.2019-00221

2. Sølling, Langdahl, Cosman. Recent Advances in Osteoporosis Therapeutics. (2026). Annu Rev Med. PMID: 41252575. DOI: 10.1146/annurev-med-050124-040555

3. Morin, Leslie, Schousboe. Osteoporosis: A Review. (2025). JAMA. PMID: 40587168. DOI: 10.1001/jama.2025.6003

4. Ebina, et al. Clinical effects of teriparatide, abaloparatide, and romosozumab in postmenopausal osteoporosis. (2025). J Bone Miner Metab. PMID: 39009890. DOI: 10.1007/s00774-024-01536-0

5. Bonnet, Aboishava, Mannstadt. Advances in Parathyroid Hormone-based medicines. (2025). J Bone Miner Res. PMID: 40847810. DOI: 10.1093/jbmr/zjaf118

6. Chandran, et al. Impact of osteoporosis and osteoporosis medications on fracture healing: a narrative review. (2024). Osteoporos Int. PMID: 38587674. DOI: 10.1007/s00198-024-07059-8

7. Amin, et al. An overview of the management of osteoporosis in the aging female population. (2023). Womens Health (Lond). PMID: 37218715. DOI: 10.1177/17455057231176655

8. Vilaca, Eastell, Schini. Osteoporosis in men. (2022). Lancet Diabetes Endocrinol. PMID: 35247315. DOI: 10.1016/S2213-8587(22)00012-2

9. Rocha, et al. PTH1-34 improves devitalized allogenic bone graft healing in a murine femoral critical size defect. (2021). Injury. PMID: 34088469. DOI: 10.1016/j.injury.2021.03.063

10. Sim, et al. Teriparatide Promotes Bone Healing in Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw: A Placebo-Controlled, Randomized Trial. (2020). J Clin Oncol. PMID: 32614699. DOI: 10.1200/JCO.19.02192

11. Compston, McClung, Leslie. Osteoporosis. (2019). Lancet. PMID: 30696576. DOI: 10.1016/S0140-6736(18)32112-3

📖 อ่านคู่มือโรคฉบับเต็มได้ที่ จากกระดูกที่หักซ้ำโดยไม่มีสาเหตุ สู่การสร้างกระดูกใหม่จากภายใน