กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม
หลายคนอาจคิดว่ากระดูกสันหลังคดเป็นแค่เรื่องรูปร่าง แต่ความจริงแล้ว ถ้าปล่อยไว้โดยไม่ดูแล อาจส่งผลต่อสุขภาพทั้งระบบกล้ามเนื้อ ปอด และหัวใจได้
เคสที่หมอเจอบ่อย
น้องมายด์ อายุ 19 ปี มาพบหมอเพราะสังเกตว่าบ่าเอียง ไหล่ซ้ายต่ำกว่าไหล่ขวา เวลาใส่เสื้อผ้าแล้วไม่พอดี เดินนาน ๆ จะปวดหลัง ตรวจเอกซเรย์พบว่ามีกระดูกสันหลังคดประมาณ 45 องศา
กระดูกสันหลังคดคืออะไร?
ปกติแล้วกระดูกสันหลังของเรามองจากด้านหน้าหรือหลังจะตรงเป็นเส้นเดียว แต่ถ้าเป็นกระดูกสันหลังคด มันจะโค้งเป็นรูปตัว S หรือ C อาจคดไปทางซ้ายหรือขวา
สาเหตุที่พบบ่อย
-
ไม่ทราบสาเหตุชัดเจน (Idiopathic) มักพบในวัยรุ่น โดยเฉพาะผู้หญิง
-
เกิดจาก ความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด ของกระดูกสันหลัง
-
เกิดจาก โรคระบบประสาทและกล้ามเนื้อ เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง
-
ภายหลังจากอุบัติเหตุหรือการติดเชื้อบางชนิด
อาการที่ควรสังเกต
-
ไหล่ไม่เท่ากัน
-
เอวเอียง ข้างหนึ่งเว้ากว่าอีกข้าง
-
บ่าเอียง หรือสะบักปูด
-
กระดูกสันหลังไม่ตรงเวลาโน้มตัวไปข้างหน้า
-
ปวดหลัง โดยเฉพาะหลังยืนนานหรือเดินนาน
การตรวจวินิจฉัย
ตรวจร่างกายโดยแพทย์ สังเกตความสมมาตรของไหล่ เอว และหลัง
ทดสอบก้มตัว (Adam’s Forward Bend Test) เพื่อดูความนูนของซี่โครง
เอกซเรย์เพื่อวัดมุมความคด (Cobb’s angle) ซึ่งจะช่วยกำหนดแนวทางรักษา
แนวทางการรักษา
- เฝ้าระวัง (Observation)
-
ถ้ามุมคด <20 องศา และไม่มีอาการรุนแรง
-
ตรวจติดตามทุก 6-12 เดือน
- ใส่เสื้อดัดหลัง (Brace)
-
เหมาะกับวัยที่ยังโตไม่เต็มที่ และมุมคด 20-40 องศา
-
ใส่เพื่อป้องกันการคดเพิ่ม ไม่ได้ทำให้คดกลับมาตรง 100%
- กายภาพบำบัด
-
ออกกำลังเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง
-
ฝึกท่าทาง เช่น Schroth Method ที่ออกแบบเฉพาะสำหรับคนมีกระดูกสันหลังคด
- ผ่าตัด
-
พิจารณาในรายที่คด >45-50 องศา หรือมีอาการมาก
-
จัดแนวกระดูกให้ตรง และดามด้วยเหล็ก (Spinal fusion)
พยากรณ์โรค
-
ถ้าตรวจพบเร็วและรักษาถูกวิธี จะช่วยป้องกันไม่ให้คดเพิ่ม
-
ในวัยผู้ใหญ่ที่กระดูกหยุดโตแล้ว มุมคดมักไม่เพิ่มเร็ว แต่ถ้าคดมากอาจปวดหลังง่าย และกระทบระบบหายใจ
หมอสรุปให้
กระดูกสันหลังคดไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม แต่เกี่ยวกับสุขภาพระยะยาว การตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้ดูแลได้ถูกวิธี และลดโอกาสการผ่าตัดในอนาคต
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
📱 Line ID: @doctorkeng
#กระดูกสันหลังคด #scoliosis #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ปวดหลัง #สุขภาพหลัง #หมอให้ความรู้
คำถามที่พบบ่อย
Q: หนูเป็นกระดูกสันหลังคด หมอจะรักษาให้หนูหายตรง 100% เลยไหมคะ?
A: การรักษาจะช่วยป้องกันไม่ให้กระดูกสันหลังคดเพิ่มมากขึ้น และอาจช่วยให้ดีขึ้นได้ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและแนวทางการรักษาที่แพทย์แนะนำ
Q: ถ้ากระดูกสันหลังคดนิดหน่อย ไม่ปวดหลังเลย จำเป็นต้องไปหาหมอไหมคะ?
A: แม้จะไม่มีอาการปวด การตรวจวินิจฉัยตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้แพทย์ประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม เพื่อป้องกันปัญหาในระยะยาวได้
Q: ใส่เสื้อดัดหลังนี่มันจะทำให้กระดูกสันหลังตรงได้เลยไหมคะ?
A: เสื้อดัดหลังมีจุดประสงค์หลักเพื่อป้องกันไม่ให้กระดูกสันหลังคดเพิ่มขึ้นในวัยที่ยังเจริญเติบโต ไม่ได้ทำให้กระดูกสันหลังกลับมาตรง 100% ทันที
Q: ถ้ากระดูกสันหลังคดเยอะๆ จะมีผลต่อการหายใจไหมคะ?
A: ในบางกรณีที่กระดูกสันหลังคดมาก อาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของปอดและระบบหายใจได้
Q: อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปหาหมอเรื่องกระดูกสันหลังคดคะ?
A: หากสังเกตเห็นว่าไหล่หรือเอวไม่เท่ากัน มีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรือกระดูกสันหลังดูไม่ตรง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย
เอกสารอ้างอิง
[1] Sheehan DD, Grayhack J. Pediatric Scoliosis and Kyphosis: An Overview of Diagnosis, Management, and Surgical Treatment. Pediatric Annals. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29227524/
[2] Aebi M. The adult scoliosis. European Spine Journal. 2005. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16328223/
[3] Chen J, et al. The Superiority of Schroth Exercise Combined Brace Treatment for Mild-to-Moderate Adolescent Idiopathic Scoliosis: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. World Neurosurgery. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38531472/