เจ็บไหล่ด้านบน… ใช่ AC Joint Injury หรือเปล่า? แล้วถ้าข้อแยกเยอะ ต้องรักษาอย่างไร?

“หมอครับ ผมล้มไหล่กระแทกพื้นแรง ตอนนี้ปวดตรงไหล่ด้านบน ยกแขนไม่ขึ้นเลย เห็นไหล่นูน ๆ เหมือนข้อแยก แบบนี้ร้ายแรงไหมครับ?”

หลายคนอาจไม่เคยได้ยินคำว่า “ข้อ AC” หรือ “AC Joint” แต่จริง ๆ แล้ว มันคือข้อเล็ก ๆ ที่สำคัญมาก เพราะเป็นจุดเชื่อมระหว่าง ไหปลาร้า (Clavicle) กับ หัวไหล่ (Acromion) นั่นเองครับ

AC Joint Injury คืออะไร?

คืออาการบาดเจ็บหรือการแยกตัวของข้อที่อยู่ระหว่างไหปลาร้ากับกระดูกหัวไหล่ โดยมากมักเกิดจาก การหกล้ม ไหล่กระแทก หรือจากกีฬา เช่น ปั่นจักรยาน ล้มจากบันได ชกมวย

ระดับความรุนแรงมีตั้งแต่แค่เคล็ดเล็กน้อย จนถึงข้อแยกแบบชัดเจนที่เห็นเป็นก้อนนูน ๆ ตรงไหล่เลยทีเดียว

อาการที่พบได้

ปวดเฉพาะจุดตรงไหล่ด้านบน
เจ็บเวลาเอื้อม ยกของ หรือยกแขนสูง ๆ
เห็นไหล่ผิดรูป นูนสูงขึ้น ถ้าข้อแยกมาก
กดตรงข้อ AC แล้วปวดจี๊ด

การแบ่งระดับความรุนแรงของ AC Joint Injury

AC Joint Injury แบ่งได้ 6 ระดับ (แต่ที่พบทั่วไปคือ Grade 1–3)

Grade 1 – เคล็ดหรือยืดของเอ็น AC ไม่มีการแยกของข้อ

Grade 2 – เอ็นฉีกบางส่วน มีช่องว่างของข้อเล็กน้อย

Grade 3 – เอ็นขาดทั้งหมด ไหปลาร้ายกสูง เห็นนูนชัดเจน

Grade 4 – ไหปลาร้าหลุดไปด้านหลังทะลุกล้ามเนื้อกับดัก (trapezius muscle) ซึ่งพบได้น้อย แต่รุนแรง ต้องผ่าตัด

Grade 5 – ไหปลาร้ายกสูงกว่าปกติมาก มีการฉีกขาดของเนื้อเยื่อรอบข้าง เห็นผิดรูปชัด ต้องผ่าตัด

Grade 6 – ไหปลาร้าหลุดลงใต้กระบอกไหล่ (rare) มักเกิดจากแรงกระแทกรุนแรงสูง ต้องผ่าตัดเช่นกัน

แนวทางการรักษาแต่ละระดับเป็นอย่างไร?

Grade 1–2 (ไม่แยกมาก):

รักษาแบบไม่ผ่าตัดได้
ประคบเย็นช่วง 48–72 ชม. แรก เพื่อลดบวม
ใช้ผ้าคล้องแขนพักไหล่ 1–2 สัปดาห์
เริ่มทำกายภาพบำบัดอย่างช้า ๆ หลังอาการปวดลดลง
ส่วนใหญ่หายดีใน 4–6 สัปดาห์

Grade 3 (ข้อแยกชัดเจน):

ในบางคนอาจรักษาโดยไม่ผ่าตัดได้ ถ้าไม่ใช่นักกีฬา หรืองานที่ใช้ไหล่หนัก
เริ่มจากพักข้อ และทำกายภาพ
ถ้าอาการไม่ดีขึ้น มีความผิดรูปมาก หรือมีอาการหลวมไหล่เรื้อรัง — อาจต้องผ่าตัด

Grade 4–6 (ข้อแยกมาก):

มักจำเป็นต้องผ่าตัด โดยเฉพาะในนักกีฬา หรือผู้ที่ต้องใช้งานไหล่เยอะ
การผ่าตัดจะเป็นการเย็บหรือล็อกเอ็นร่วมกับจัดกระดูกให้เข้าที่

หลังการรักษา ต้องดูแลตนเองอย่างไร?

งดยกของหนัก หรือเล่นกีฬาที่ใช้ไหล่ อย่างน้อย 6–8 สัปดาห์
กายภาพบำบัดเพื่อเสริมกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่และปรับการเคลื่อนไหว
อย่ารีบกลับไปใช้งานหนักเกินไป เพราะอาจเกิดภาวะข้อหลวมเรื้อรังได้

พยากรณ์โรค

ถ้ารักษาถูกวิธี ส่วนใหญ่จะฟื้นตัวดี โดยเฉพาะในระดับ 1–2
ข้อแยกมาก (Grade 3 ขึ้นไป) อาจมีไหล่นูนถาวร แต่ไม่กระทบการใช้งานถ้าไม่มีอาการ
ในบางคนอาจมีอาการปวดเรื้อรัง หรือไหล่ไม่มั่นคง หากไม่ดูแลอย่างเหมาะสม

หมอฝากไว้ว่า…

AC Joint Injury เป็นอาการที่พบได้บ่อยจากการล้ม หรืออุบัติเหตุเล็กน้อย แต่หากมองข้าม อาจกลายเป็นปัญหาเรื้อรังได้

หากปวดไหล่ด้านบน นานเกิน 1–2 สัปดาห์ หรือเห็นผิดรูป ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้แน่ใจ และวางแผนการรักษาให้ถูกต้องครับ

“บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#เจ็บไหล่ด้านบน #ACjointinjury #ไหล่เคลื่อน #ข้อไหล่แยก #หมอกระดูก #หมอเก่ง

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอครับ ผมล้มไหล่กระแทกพื้น ตอนนี้ปวดไหล่ด้านบนเหมือนมีก้อนนูนๆ แบบนี้คือข้อแยกใช่ไหมครับ? A: อาการปวดไหล่ด้านบนร่วมกับเห็นก้อนนูนอาจเป็นสัญญาณของ AC Joint Injury ซึ่งเป็นอาการบาดเจ็บของข้อต่อระหว่างไหปลาร้ากับหัวไหล่ครับ

Q: ถ้าเป็น AC Joint Injury ระดับ 3 ข้อแยกเยอะแบบนี้ ต้องผ่าตัดอย่างเดียวเลยไหมครับ? A: ในบางกรณีที่ข้อแยกเยอะ (Grade 3) อาจรักษาโดยไม่ผ่าตัดได้ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและกิจกรรมที่ทำครับ

Q: ถ้าข้อแยกไม่มาก รักษาด้วยการประคบเย็นกับพักแขนอย่างเดียวจะหายไหมครับ? A: การประคบเย็นและพักแขนเป็นแนวทางการรักษาเบื้องต้นสำหรับ AC Joint Injury ระดับน้อยถึงปานกลาง ซึ่งส่วนใหญ่อาการอาจดีขึ้นได้ครับ

Q: หลังรักษา AC Joint Injury แล้ว ต้องพักฟื้นนานแค่ไหนถึงจะกลับไปใช้ชีวิตปกติได้ครับ? A: ระยะเวลาพักฟื้นหลังการรักษา AC Joint Injury จะแตกต่างกันไปตามระดับความรุนแรง โดยทั่วไปอาจต้องงดกิจกรรมที่ใช้ไหล่หนักอย่างน้อย 6-8 สัปดาห์ครับ

Q: ถ้าข้อแยกเยอะแล้วไม่ผ่าตัด จะมีผลกระทบอะไรในระยะยาวไหมครับ? A: ข้อแยกมาก (Grade 3 ขึ้นไป) หากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม อาจส่งผลให้มีอาการปวดเรื้อรังหรือไหล่ไม่มั่นคงได้ในบางรายครับ