ปวดเข่า ข้อเข่าเสื่อม…เมื่อไหร่ต้องผ่าตัด?

“หมอคะ หนูอายุแค่ห้าสิบ ทำไมหมอบอกว่าเข่าเสื่อมแล้ว แล้วแบบนี้ต้องผ่าตัดไหมคะ? กลัวจังเลย”

เป็นคำถามจากคุณลุง คุณป้า หลายคนที่มาหาหมอด้วยอาการปวดเข่า บางคนกลัวการผ่าตัด บางคนคิดว่าพอเสื่อมก็ต้องผ่าทันที จริง ๆ แล้ว การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมไม่ได้จบที่การผ่าตัดเสมอไปครับ

ข้อเข่าเสื่อม คืออะไร?

ข้อเข่าเสื่อมคือภาวะที่กระดูกอ่อนในข้อเข่าเริ่มสึกหรอ ทำให้เคลื่อนไหวแล้วปวด ข้อฝืด เข่าบวม หรือมีเสียงดังในข้อ โดยเฉพาะเวลาขึ้นลงบันได หรือลุกจากที่นั่งต่ำ ๆ

แล้วสาเหตุเกิดจากอะไร?

ส่วนใหญ่เกิดจากอายุที่มากขึ้น แต่น้ำหนักตัวมาก การใช้งานเข่าหนัก เช่น ยืน เดิน หรือยกของนาน ๆ รวมถึงการนั่งยอง ๆ บ่อย ๆ ก็เพิ่มความเสี่ยงได้เหมือนกัน

ปวดเข่าแบบไหนควรพบแพทย์?

ถ้ามีอาการเหล่านี้ ควรรีบมาพบแพทย์ครับ:

• ปวดเข่าต่อเนื่องหลายสัปดาห์

• ปวดมากเวลาเดิน ขึ้น-ลงบันได หรือนั่งยองไม่ได้เลย

• เข่าบวม เดินแล้วมีเสียงดังคลิ๊ก ๆ

• เคยบาดเจ็บเข่า แล้วอาการไม่ดีขึ้น

การตรวจวินิจฉัยทำอย่างไร?

หมอจะเริ่มจากซักประวัติ ตรวจร่างกาย ถ้าสงสัยว่าเป็นข้อเข่าเสื่อม จะส่งเอกซเรย์ดูว่ามีช่องข้อแคบ กระดูกงอก หรือผิดรูปหรือไม่ ในบางรายอาจใช้ ultrasound หรือ MRI ถ้าสงสัยมีปัญหาอื่นร่วมด้วย เช่น เอ็นหรือหมอนรองกระดูกฉีก

การรักษา…ไม่ต้องผ่าทุกคน

การรักษาข้อเข่าเสื่อมมีหลายวิธี ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและอาการของผู้ป่วย

ระยะแรก: ยังไม่ต้องผ่าตัด

• ปรับพฤติกรรม: หลีกเลี่ยงนั่งยอง ลดน้ำหนัก

• ออกกำลังเสริมกล้ามเนื้อรอบเข่า เช่น ท่าเหยียดเข่า ท่ากระชับต้นขา

• ใช้ยาลดอักเสบเฉพาะช่วงอาการกำเริบ

• ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ โดยใช้ ultrasound ช่วยระบุตำแหน่ง

ระยะปานกลาง: เริ่มมีข้อเสื่อมมากขึ้น

• ทำกายภาพบำบัดร่วมด้วย

• พิจารณาฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า (เฉพาะบางราย)

• ใช้ไม้เท้าช่วยพยุงเข่าเวลาเดิน

ระยะรุนแรง: ปวดมาก เดินแทบไม่ได้

• พิจารณาผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ถ้ารักษาทางอื่นไม่ได้ผล

• การผ่าตัดมักใช้ในผู้ที่มีอาการมาก กระทบชีวิตประจำวัน เช่น ปวดจนเดินไม่ได้ หรือปวดแม้นั่งอยู่เฉย ๆ

หลังผ่าตัดจะดีขึ้นไหม?

โดยทั่วไปหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ผู้ป่วยสามารถกลับมาเดินได้ดี ไม่ปวดเหมือนเดิม ทำกิจวัตรประจำวันได้มากขึ้น และคุณภาพชีวิตดีขึ้น แต่ต้องทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอในช่วงแรกครับ

หมอสรุปว่า…

ข้อเข่าเสื่อม ไม่ได้แปลว่าต้องผ่าทันที

ส่วนใหญ่แล้ว ถ้ารักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ ปรับพฤติกรรมและออกกำลังกายอย่างเหมาะสม ก็ช่วยชะลอไม่ให้ข้อเข่าแย่ลงได้มาก แต่ถ้าปวดมากจนเดินไม่ไหว การผ่าตัดก็อาจเป็นทางออกที่ทำให้ชีวิตกลับมาดีขึ้นได้ครับ

“บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng”

#ข้อเข่าเสื่อม #ปวดเข่า #รักษาเข่าไม่ผ่าตัด #ผ่าตัดเข่า #เปลี่ยนข้อเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #คลินิกกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: หนูอายุแค่ห้าสิบ หมอบอกว่าเข่าเสื่อมแล้ว แบบนี้ต้องผ่าตัดเลยไหมคะ? A: การรักษาข้อเข่าเสื่อมไม่ได้จบที่การผ่าตัดเสมอไปครับ ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและอาการของผู้ป่วย Q: ถ้าปวดเข่ามาก ๆ ต้องรีบไปผ่าตัดเลยหรือเปล่าคะ? A: การผ่าตัดมักพิจารณาในกรณีที่ปวดมากจนเดินแทบไม่ได้ หรือกระทบชีวิตประจำวันอย่างรุนแรง และรักษาด้วยวิธีอื่นไม่ได้ผล Q: มีวิธีรักษาข้อเข่าเสื่อมโดยไม่ต้องผ่าตัดไหมคะ? A: ในระยะแรก สามารถรักษาด้วยการปรับพฤติกรรม ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อ หรือใช้ยาตามอาการได้ครับ Q: การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม จะช่วยให้กลับมาเดินได้ดีขึ้นไหมคะ? A: โดยทั่วไปหลังผ่าตัด ผู้ป่วยอาจกลับมาเดินได้ดีขึ้นและทำกิจวัตรประจำวันได้มากขึ้นครับ