เดินไม่ไหว ไม่มีแรงส่งตัว... เมื่ออุบัติเหตุเมื่อ 20 ปีก่อน กลับมาเช็คบิลที่ข้อกลางเท้า
"หมอครับ ผมแค่เดินไปหน้าปากซอยยังลำบากเลย มันเจ็บจี๊ดที่กลางเท้าเหมือนมีเข็มทิ่มตลอดเวลา โดยเฉพาะจังหวะที่จะก้าวเท้าเดินต่อ มันไม่มีแรงถีบส่งตัวเลยครับ ทั้งที่ผมก็ไม่ได้อ้วนนะ เมื่อก่อนผมเคยรถล้มข้อเท้าพังตอนวัยรุ่น ไม่นึกว่ามันจะมาปวดเอาตอนนี้"
นี่คือเคสของคุณเอ (นามสมมติ) ชายวัย 40 ปี ที่มาหาผมด้วยอาการเดินกะเผลก ความน่าสนใจอยู่ที่ประวัติอุบัติเหตุมอเตอร์ไซค์เมื่อ 20 ปีที่แล้วครับ ซึ่งในตอนนั้นอาจจะดูเหมือนรักษาหายดีแล้ว แต่หารู้ไม่ว่า "ระเบิดเวลา" ได้ถูกตั้งไว้เรียบร้อยแล้วครับ
อาการ "ไม่มีแรงถีบส่ง" คืออะไร?
คนปกติเวลาเราเดิน จังหวะที่เท้าจะพ้นจากพื้น (Toe-off) ข้อต่อบริเวณกลางเท้าต้องทำหน้าที่เป็น "คาน" ที่แข็งแรงเพื่อถีบส่งตัวเราไปข้างหน้า แต่สำหรับคุณเอ ข้อต่อที่ชื่อว่า Talo-Cuneiform (ข้อต่อระหว่างกระดูกทัลลัสและกระดูกลิ่มกลางเท้า) มันเกิดการเสื่อมอย่างรุนแรง
พอข้อต่อมันเสื่อมจนกระดูกชนกัน จังหวะที่จะถีบตัวส่ง ร่างกายจะสั่งให้หยุดเพราะมัน "เจ็บ" ครับ ผลคือเดินช้าลง ก้าวสั้นลง และรู้สึกเหมือนเท้าไม่มีกำลังเอาเสียเลย
ทำไมอุบัติเหตุเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ถึงเพิ่งมาปวดตอนนี้?
ทางการแพทย์เราเรียกว่า Post-traumatic Osteoarthritis หรือข้อเสื่อมหลังได้รับบาดเจ็บครับ
ย้อนกลับไปตอนอายุ 20 ที่เกิดรถล้ม แรงกระแทกมหาศาลอาจทำให้กระดูกกลางเท้าเคลื่อน หรือผิวข้อต่อบุบสลายไปเล็กน้อย แม้กระดูกจะติดดีแต่ "ความเรียบ" ของผิวข้อได้เสียไปแล้วครับ
ให้นึกภาพเหมือนตลับลูกปืนรถมอเตอร์ไซค์ที่มีเม็ดทรายเข้าไปปนอยู่ แรกๆ มันก็ยังหมุนได้ครับ แต่พอใช้ไปเรื่อยๆ 20 ปี เม็ดทรายนั้นก็ขูดจนตลับลูกปืนพังพินาศ ในที่สุดคุณเอก็เริ่มมีอาการตอนอายุ 40 ซึ่งเป็นวัยที่ร่างกายเริ่มซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลงนั่นเอง
ผลเอกซเรย์บอกอะไรเราบ้าง?
เมื่อเรานำคุณเอกไปเอกซเรย์ท่าลงน้ำหนัก เราจะเห็นภาพที่ชัดเจนมากครับ:
-
ช่องว่างระหว่างข้อหายไป: ปกติกระดูกสองชิ้นต้องมีช่องว่างที่เป็นกระดูกอ่อน แต่เคสนี้กระดูกชนกันจนขาวโพลน
-
หินปูนงอก (Osteophytes): ร่างกายพยายามซ่อมแซมตัวเองด้วยการสร้างกระดูกงอกออกมา แต่มันกลับไปค้ำทำให้ขยับข้อไม่ได้
-
กระดูกผิดรูป: แนวของเท้ากลางเริ่มทรุดตัวลง ทำให้เท้าดูแบนกว่าปกติ
แนวทางการรักษา: คืนความมั่นคงให้การเดิน
เป้าหมายหลักคือ "ลดปวด" และ "ทำให้เท้ากลับมาเป็นคานที่แข็งแรง" ครับ
-
ปรับรองเท้าและแผ่นรอง (Orthotics): หมอจะแนะนำให้ใช้รองเท้าที่มีพื้นหนาและ "โค้ง" (Rocker bottom) เพื่อให้รองเท้าช่วยกลิ้งตัวไปข้างหน้าแทนการใช้ข้อกลางเท้าถีบส่ง พร้อมเสริมแผ่นรองเพื่อประคองอุ้งเท้า
-
การใช้ยา: ทานยาลดอักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพื่อคุมอาการปวดในระยะสั้น
-
การฉีดยาลดการอักเสบ: หากปวดมาก หมอจะใช้ Ultrasound นำทางเพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าในข้อต่อเล็กๆ ตรงนั้นอย่างแม่นยำ ซึ่งทำได้ยากหากใช้มือคลำเอง
-
การผ่าตัดเชื่อมข้อ (Arthrodesis): หากวิธีข้างต้นไม่ได้ผล "การเชื่อมข้อ" คือทางออกสุดท้ายครับ ฟังดูน่ากลัวแต่สำหรับข้อกลางเท้า การเชื่อมให้กระดูกติดกันเป็นชิ้นเดียวจะช่วยให้หายปวดปลิดทิ้ง และเท้าจะกลับมามีแรงถีบส่งตัวได้ดีขึ้นมาก เพราะไม่มีความเจ็บปวดมาคอยกั้นอีกต่อไป
การพยากรณ์โรค: จะกลับมาเดินได้ปกติไหม?
หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ไม่ว่าจะปรับรองเท้าหรือผ่าตัดเชื่อมข้อ คุณเอจะกลับมาเดินใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติครับ แต่อาจจะไม่แนะนำให้กลับไปวิ่งมาราธอนหรือเล่นกีฬาที่มีแรงปะทะสูงมากๆ เพราะข้อข้างเคียงอาจจะต้องรับภาระหนักขึ้นแทน
⚠️ ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง
หากปล่อยทิ้งไว้จนเดินกะเผลกเป็นปีๆ ปัญหาจะลามไปที่ "เข่า" และ "หลัง" ครับ เพราะร่างกายจะพยายามเดินเอียงๆ เพื่อหลบเจ็บ ทำให้สมดุลพังไปทั้งตัว
สรุป อาการปวดกลางเท้าจนไม่มีแรงส่งตัวในวัย 40 มักมีรากเหง้ามาจากอุบัติเหตุในอดีต การตรวจเช็คด้วยเอกซเรย์และรักษาให้ตรงจุด จะช่วยให้คุณกลับมาก้าวเดินได้อย่างมั่นใจ ไม่ต้องทนปวดเหมือนมีเข็มทิ่มเท้าอีกต่อไปครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดกลางเท้า #ข้อเท้าเสื่อม #อุบัติเหตุเก่า #ไม่มีแรงเดิน #ผ่าตัดเชื่อมข้อ #รองเท้าเพื่อสุขภาพ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #MidfootArthritis #PostTraumaticOA #เท้าแบน
คำถามที่พบบ่อย
Q: อาการปวดกลางเท้าแบบนี้ต้องผ่าตัดเลยไหมครับ?
A: การผ่าตัดเชื่อมข้อเป็นทางเลือกสุดท้ายครับ ในเบื้องต้นอาจลองปรับรองเท้าและใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการก่อน
Q: ถ้าไม่ผ่าตัด จะเดินได้ปกติไหมครับ?
A: ในหลายกรณี การรักษาด้วยวิธีอื่นอาจช่วยลดอาการปวดและทำให้การเดินดีขึ้นได้ แต่ก็ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของข้อเสื่อมครับ
Q: อาการแบบนี้เป็นอันตรายไหมครับ?
A: อาการนี้อาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ทำให้การทำกิจกรรมประจำวันลำบากขึ้นครับ
Q: จะกลับมาวิ่งหรือเล่นกีฬาได้เหมือนเดิมไหมครับ?
A: การกลับมาทำกิจกรรมที่ต้องใช้แรงกระแทกสูงอาจต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลหลังการรักษาครับ
Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้อาการกลับมาอีกไหมครับ?
A: การดูแลสุขภาพเท้าอย่างสม่ำเสมอและหลีกเลี่ยงการลงน้ำหนักที่มากเกินไปอาจช่วยได้ครับ
