ไหล่ติดในผู้สูงอายุ 74 ปี เป็นมา 3 ปี รักษายังไงก็ไม่หายสักที จริง ๆ ยังมีทางดีขึ้นไหม?

หลายคนอาจรู้สึกเหมือนคุณป้าท่านหนึ่ง (ขอใช้ชื่อสมมติว่า “ป้าเดือน”) อายุ 74 ปี

ยกแขนขวาไม่ขึ้นมาหลายปีแล้ว ปวดร้าวจากหัวไหล่ลงมาแถวหน้าแขน เวลาเอื้อมไปหยิบของสูง ๆ ต้องใช้มืออีกข้างช่วย เวลาเปลี่ยนเสื้อ ใส่เสื้อชั้นใน หรือเอื้อมไปหยิบของด้านหลัง ลำบากมาก ต้องค่อย ๆ ทำทีละนิด กลางคืนบางวันเจ็บจนนอนตะแคงข้างขวาไม่ได้

ป้าเดือนคิดว่า “อายุมากแล้ว เป็นเรื่องธรรมดา” ปล่อยไว้เรื่อย ๆ จนกลายเป็นไหล่ติดเรื้อรังมากว่า 3 ปี ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ไหล่ติดในผู้สูงอายุ ถ้ารักษาถูกวิธี ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มาก ครับ

บทความนี้หมออยากเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย ว่าไหล่ติดคืออะไร ทำไมเป็นเรื้อรังได้นานหลายปี ต้องตรวจอะไรบ้าง และมีวิธีรักษาอะไรที่เหมาะกับคุณป้าอายุ 70+

ไหล่ติดคืออะไร ทำไมยิ่งปล่อยยิ่งแข็ง?

ไหล่ติด (Frozen shoulder) คือภาวะที่ เยื่อบุข้อไหล่ด้านในหนาตัว แข็ง และหดรัด รอบ ๆ หัวกระดูกต้นแขน ทำให้ข้อไหล่เคลื่อนไหวได้น้อยลง ทั้งแบบที่ “คนไข้ขยับเอง” และ “หมอช่วยขยับให้”

ต่างจากแค่กล้ามเนื้อตึงธรรมดา ตรงที่

• ยกแขนไปข้างหน้าได้ไม่สุด

• กางแขนออกข้างก็ได้น้อย

• เอื้อมมือไปด้านหลัง (เช่น แตะตะขอเสื้อชั้นใน) ยิ่งทำไม่ได้

ในผู้สูงอายุ มักไม่ได้มี “ไหล่ติดอย่างเดียว” แต่มี

• เส้นเอ็นรอบหัวไหล่เสื่อม (rotator cuff เสื่อม)

• กล้ามเนื้อสะบักอ่อนแรง

• ข้อคอเสื่อมร่วมด้วย ทั้งหมดทำให้ปวดไหล่–ร้าวลงแขน เหมือนกรณีของคุณป้า 74 ปีที่ปวดร้าวลงหน้าแขนด้วย

ทำไมป้า 74 ปีถึงเป็นไหล่ติดเรื้องรัง 3 ปีได้?

มีหลายปัจจัยที่ทำให้ไหล่ติดอยู่นานในผู้สูงอายุ

1. ตอนเริ่มปวด ไม่กล้าใช้แขน เจ็บแล้วหยุดใช้ข้างนั้น → ข้อไม่ถูกขยับ → เยื่อบุข้อยิ่งหดรัดตัว

2. กลัวเจ็บ เลยไม่กล้ายืด มีคนช่วยดึงแรงครั้งหนึ่งแล้วเจ็บมาก → จากนั้นไม่ยอมทำกายภาพอีกเลย → ข้อยิ่งแข็ง

3. เส้นเอ็น–กล้ามเนื้อเสื่อมตามอายุ ทำให้ไหล่ต้องทำงานผิดท่า เช่น ใช้สะบักโก่งแทนการหมุนหัวไหล่

4. มีโรคร่วม เช่น เบาหวาน หรือข้อเสื่อมอื่น ๆ ไหล่ติดในคนเป็นเบาหวานมักเป็นมากและนานกว่าคนทั่วไป

เมื่อปล่อยให้ติดนาน 1–3 ปี พังผืดรอบข้อจะจับแน่นขึ้น ทำให้ไหล่แข็งเหมือนถูกล็อก แต่ ไม่ได้แปลว่าจะแก้ไม่ได้ เพียงแต่ต้องใช้วิธีรักษาที่เข้มข้นและเหมาะกับสภาพข้อในตอนนี้มากขึ้นครับ

อาการแบบไหนเข้าข่าย “ไหล่ติดในผู้สูงอายุ”

สำหรับคุณป้าอายุ 74 ปีที่มีไหล่ติดข้างขวา นาน 3 ปี พร้อมอาการปวดร้าวลงหน้าแขน อาการมักเป็นแบบนี้

• ยกแขนขวาได้ไม่เท่าข้างซ้าย

• กางแขนออกข้างจะรู้สึกตึงและเจ็บมาก

• เอื้อมมือไปข้างหลัง เช่น หยิบของจากกระเป๋าหลัง แทบทำไม่ได้

• ตอนเริ่มขยับจะเจ็บ แต่ถ้าขยับไปสักพักอาจดีขึ้นเล็กน้อย

• ถ้าใช้งานมาก ๆ จะปวดมากขึ้นช่วงเย็น

• บางคนตึงมากจนต้องใช้ลำตัวช่วยเอียงแทนการใช้ไหล่

ปวดร้าวลงหน้าแขน → มักเกี่ยวกับเส้นเอ็น biceps หรือเส้นเอ็นรอบไหล่ที่อักเสบร่วมด้วย

ต้องตรวจอะไรบ้างในไหล่ติดเรื้อรังของผู้สูงอายุ

หมอแนะนำว่าควรตรวจอย่างน้อย 3 ส่วนนี้

1) ตรวจร่างกายไหล่แบบละเอียด

• ขยับไหล่ไปทุกทิศทาง ดูว่าติดแค่ไหน

• คลำเส้นเอ็นรอบไหล่ ว่ามีส่วนไหนอักเสบหรือฉีก

• ดูการทำงานของสะบักว่าโก่งผิดปกติหรือไม่

2) X-ray ไหล่

• ดูว่ากระดูกหัวไหล่–เบ้าข้อมีข้อเสื่อมมากไหม

• มีหินปูนเกาะเส้นเอ็น (calcific tendinitis) หรือไม่

3) Ultrasound ไหล่

• เหมาะมากในผู้สูงอายุ เพราะไม่เจ็บ ไม่โดนรังสี

• ดูเส้นเอ็น rotator cuff, Bursa, Biceps tendon

• ดูว่ามีการฉีกขาดหรือแค่เสื่อม–อักเสบ

บางรายที่สงสัยเส้นประสาทจากคอ → อาจต้องตรวจคอเพิ่มเติมด้วย เช่น X-ray หรือ MRI

วิธีรักษาไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ 74 ปี

แม้เป็นมานาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นได้มากถ้ารักษาถูกวิธี การรักษาหลัก ๆ คือ

1) กายภาพบำบัดที่ “ถูกท่า” และต่อเนื่อง

สำคัญที่สุด แต่หลายคน “ทำแล้วไม่ดีขึ้น” เพราะ

• ดัดแรงเกิน → เจ็บ → ไม่กล้ามาอีก

• ทำแค่ 2–3 ครั้งแล้วหยุด

• ไม่มีท่าการบ้านให้ทำเองที่บ้าน

หลักของกายภาพคือ

• ยืดไหล่ทีละนิด ภายในระดับที่ปวด “ทนได้”

• เสริมกล้ามเนื้อสะบัก–ไหล่ให้ทำงานประคองข้อ

• ทำทุกวัน วันละ 10–15 นาที จะดีกว่าทำครั้งเดียวหนัก ๆ

ตัวอย่างท่าที่ทำเองได้ (ถ้าแพทย์อนุญาต)

• ท่าแกว่งแขน (pendulum)

• ท่ายืดด้วยผ้าเช็ดตัว (towel stretch)

• ใช้มือดันผนังเพื่อยืดไหล่

• ใช้ไม้กวาดช่วยพาดไหล่ขึ้น–ลง

ทำทีละนิด แต่สม่ำเสมอ สำคัญที่สุดครับ

2) ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ด้วย Ultrasound

สำหรับคุณป้าที่ปวดมาก ๆ ยกไม่ขึ้น หรือมีจุดเจ็บชัดเจนที่

• ช่วง subacromial space

• รอบ biceps tendon

• ในข้อไหล่

การฉีดสเตียรอยด์ปริมาณต่ำเข้า “ตำแหน่งที่อักเสบตรงจุด” ด้วย Ultrasound นำทาง

→ ช่วยลดอักเสบ

→ ลดปวด

→ ทำให้เริ่มกายภาพได้ง่ายขึ้น

โดยทั่วไปฉีด 1–3 ครั้ง ห่างกันเป็นเดือน ๆ ตามแพทย์เห็นสมควร

3) ยาแก้ปวด–ลดอักเสบแบบกินและทา

ควรใช้แบบระยะสั้น

• พาราเซตามอล

• NSAIDs (ถ้าไม่มีโรคไต–โรคกระเพาะ–หัวใจ)

• ยาแก้อักเสบเฉพาะที่แบบเจลทา

ช่วยให้ผ่านช่วงเจ็บได้ แล้วเน้นการฟื้นฟูด้วยการยืด–เสริมแรงแทนการพึ่งยาอย่างเดียว

4) เทคนิคขยายข้อด้วยน้ำ (Hydrodilatation)

ในกรณีที่ไหล่ติดมาก ตรวจแล้วเข้าได้กับ Frozen Shoulder ชัดเจน

สามารถใช้เทคนิค

• ฉีดน้ำ–ยาชา–สเตียรอยด์ ปริมาณพอเหมาะเข้าในข้อไหล่ → ช่วย “ดันพังผืด” ให้ยืดออก → แล้วตามด้วยกายภาพทันที

เป็นวิธีที่ใช้กันมากในผู้สูงอายุ และมักช่วยให้ขยับได้ดีขึ้นเร็ว

5) ผ่าตัดส่องกล้องเปิดพังผืด (ในรายที่ล้มเหลวจากการรักษาทั้งหมด)

ใช้ในรายที่

• ไหล่ติดนานหลายปี

• รักษาทุกวิธีแล้ว ขยับได้น้อยมาก

• ชีวิตประจำวันแย่ลงอย่างชัดเจน

การส่องกล้องจะ

• ตัดพังผืดด้านใน

• ล้างข้อ

• ดูเส้นเอ็นรอบ ๆ ว่ามีส่วนไหนสมควรซ่อม

หลังผ่าตัดต้องทำกายภาพต่อเนื่อง เพราะถ้าปล่อยเฉย ๆ ไหล่จะติดใหม่ได้

การฟื้นตัวในผู้สูงอายุ 74 ปี ใช้เวลานานแค่ไหน?

โดยทั่วไป

• 4–6 สัปดาห์แรก: ถ้าฉีดยา–กายภาพอย่างถูกต้อง → ปวดลดลง เริ่มยกแขนได้ดีขึ้น

• 3 เดือน: ใช้มือทำกิจกรรมส่วนใหญ่ได้ดีขึ้น เช่น แต่งตัว หวีผม

• 6–12 เดือน: ถ้าทำต่อเนื่อง ไหล่มักคืนตัวได้ใกล้เคียงปกติในระดับอายุ

หัวใจคือ สม่ำเสมอและไม่รุนแรงเกินไป

หมอสรุปสำหรับเคสหญิงอายุ 74 ปี ไหล่ติดมา 3 ปี

1. ไหล่ติดเรื้อรังในผู้สูงอายุ แม้นาน 3 ปี ก็ยังมีโอกาสดีขึ้นมาก

2. ต้องแยกว่า “แค่ไหล่ติด” หรือมีเส้นเอ็นฉีก–คอเสื่อมร่วมด้วย

3. รักษาหลักคือ กายภาพ + ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่

4. กรณีที่รุนแรงจริง ๆ ยังมีทางเลือก Hydrodilatation หรือผ่าตัดส่องกล้อง

5. ยิ่งเริ่มฟื้นฟูเร็ว โอกาสฟื้นตัวของข้อไหล่ยิ่งสูง

ถ้าคุณมีคุณแม่หรือญาติผู้ใหญ่ที่ไหล่ติดเรื้อรังมานาน อยากให้รู้ว่า ไม่จำเป็นต้องทนปวดไปตลอดชีวิต ยังมีวิธีช่วยให้กลับมาใช้มือ–ยกแขน ทำกิจวัตรได้ดีขึ้นได้ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ไหล่ติด #ปวดไหล่ #ไหล่ติดผู้สูงอายุ #FrozenShoulder #หมอเก่ง #ปวดแขน #กายภาพบำบัด

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอคะ หนูอายุ 74 ปี เป็นไหล่ติดมา 3 ปีแล้ว ยกแขนไม่ขึ้นเลย ทำยังไงก็ไม่หายจริง ๆ เหรอคะ? A: ในหลายกรณี ไหล่ติดเรื้อรังสามารถดีขึ้นได้ หากได้รับการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพข้อในปัจจุบันครับ

Q: แล้วอาการแบบนี้คือไหล่ติดจริง ๆ ใช่ไหมคะ? A: อาการยกแขนไม่ขึ้น กางแขนไม่ได้ หรือเอื้อมมือไปด้านหลังลำบาก อาจบ่งชี้ถึงภาวะไหล่ติดได้ครับ

Q: ถ้าเป็นมานานขนาดนี้แล้ว จะยังรักษาให้หายขาดได้ไหมคะ? A: การรักษาอาจช่วยให้การเคลื่อนไหวดีขึ้นและลดอาการปวดได้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างครับ

Q: มีวิธีรักษาอะไรที่เหมาะกับคนอายุเยอะ ๆ แบบหนูบ้างคะ? A: การรักษาจะพิจารณาจากผลการตรวจร่างกายและภาพถ่ายรังสี เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะสมกับคุณครับ

Q: ถ้าปล่อยไว้นาน ๆ แบบนี้ จะมีผลเสียอะไรอีกไหมคะ? A: การปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้ข้อไหล่แข็งตัวมากขึ้น และอาจมีอาการปวดเรื้อรังได้ครับ