เดินไม่ไหว ไม่มีแรงส่งตัว... เมื่ออุบัติเหตุเมื่อ 20 ปีก่อน กลับมาเช็คบิลที่ข้อกลางเท้า
"หมอครับ ผมแค่เดินไปหน้าปากซอยยังลำบากเลย มันเจ็บจี๊ดที่กลางเท้าเหมือนมีเข็มทิ่มตลอดเวลา โดยเฉพาะจังหวะที่จะก้าวเท้าเดินต่อ มันไม่มีแรงถีบส่งตัวเลยครับ ทั้งที่ผมก็ไม่ได้อ้วนนะ เมื่อก่อนผมเคยรถล้มข้อเท้าพังตอนวัยรุ่น ไม่นึกว่ามันจะมาปวดเอาตอนนี้"
นี่คือเคสของคุณเอ (นามสมมติ) ชายวัย 40 ปี ที่มาหาผมด้วยอาการเดินกะเผลก ความน่าสนใจอยู่ที่ประวัติอุบัติเหตุมอเตอร์ไซค์เมื่อ 20 ปีที่แล้วครับ ซึ่งในตอนนั้นอาจจะดูเหมือนรักษาหายดีแล้ว แต่หารู้ไม่ว่า "ระเบิดเวลา" ได้ถูกตั้งไว้เรียบร้อยแล้วครับ
อาการ "ไม่มีแรงถีบส่ง" คืออะไร?
คนปกติเวลาเราเดิน จังหวะที่เท้าจะพ้นจากพื้น (Toe-off) ข้อต่อบริเวณกลางเท้าต้องทำหน้าที่เป็น "คาน" ที่แข็งแรงเพื่อถีบส่งตัวเราไปข้างหน้า แต่สำหรับคุณเอ ข้อต่อที่ชื่อว่า Talo-Cuneiform (ข้อต่อระหว่างกระดูกทัลลัสและกระดูกลิ่มกลางเท้า) มันเกิดการเสื่อมอย่างรุนแรง
พอข้อต่อมันเสื่อมจนกระดูกชนกัน จังหวะที่จะถีบตัวส่ง ร่างกายจะสั่งให้หยุดเพราะมัน "เจ็บ" ครับ ผลคือเดินช้าลง ก้าวสั้นลง และรู้สึกเหมือนเท้าไม่มีกำลังเอาเสียเลย
ทำไมอุบัติเหตุเมื่อ 20 ปีที่แล้ว ถึงเพิ่งมาปวดตอนนี้?
ทางการแพทย์เราเรียกว่า Post-traumatic Osteoarthritis หรือข้อเสื่อมหลังได้รับบาดเจ็บครับ
ย้อนกลับไปตอนอายุ 20 ที่เกิดรถล้ม แรงกระแทกมหาศาลอาจทำให้กระดูกกลางเท้าเคลื่อน หรือผิวข้อต่อบุบสลายไปเล็กน้อย แม้กระดูกจะติดดีแต่ "ความเรียบ" ของผิวข้อได้เสียไปแล้วครับ
ให้นึกภาพเหมือนตลับลูกปืนรถมอเตอร์ไซค์ที่มีเม็ดทรายเข้าไปปนอยู่ แรกๆ มันก็ยังหมุนได้ครับ แต่พอใช้ไปเรื่อยๆ 20 ปี เม็ดทรายนั้นก็ขูดจนตลับลูกปืนพังพินาศ ในที่สุดคุณเอก็เริ่มมีอาการตอนอายุ 40 ซึ่งเป็นวัยที่ร่างกายเริ่มซ่อมแซมตัวเองได้ช้าลงนั่นเอง
ผลเอกซเรย์บอกอะไรเราบ้าง?
เมื่อเรานำคุณเอกไปเอกซเรย์ท่าลงน้ำหนัก เราจะเห็นภาพที่ชัดเจนมากครับ:
-
ช่องว่างระหว่างข้อหายไป: ปกติกระดูกสองชิ้นต้องมีช่องว่างที่เป็นกระดูกอ่อน แต่เคสนี้กระดูกชนกันจนขาวโพลน
-
หินปูนงอก (Osteophytes): ร่างกายพยายามซ่อมแซมตัวเองด้วยการสร้างกระดูกงอกออกมา แต่มันกลับไปค้ำทำให้ขยับข้อไม่ได้
-
กระดูกผิดรูป: แนวของเท้ากลางเริ่มทรุดตัวลง ทำให้เท้าดูแบนกว่าปกติ
แนวทางการรักษา: คืนความมั่นคงให้การเดิน
เป้าหมายหลักคือ "ลดปวด" และ "ทำให้เท้ากลับมาเป็นคานที่แข็งแรง" ครับ
-
ปรับรองเท้าและแผ่นรอง (Orthotics): หมอจะแนะนำให้ใช้รองเท้าที่มีพื้นหนาและ "โค้ง" (Rocker bottom) เพื่อให้รองเท้าช่วยกลิ้งตัวไปข้างหน้าแทนการใช้ข้อกลางเท้าถีบส่ง พร้อมเสริมแผ่นรองเพื่อประคองอุ้งเท้า
-
การใช้ยา: ทานยาลดอักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เพื่อคุมอาการปวดในระยะสั้น
-
การฉีดยาลดการอักเสบ: หากปวดมาก หมอจะใช้ Ultrasound นำทางเพื่อฉีดยาลดอักเสบเข้าในข้อต่อเล็กๆ ตรงนั้นอย่างแม่นยำ ซึ่งทำได้ยากหากใช้มือคลำเอง
-
การผ่าตัดเชื่อมข้อ (Arthrodesis): หากวิธีข้างต้นไม่ได้ผล "การเชื่อมข้อ" คือทางออกสุดท้ายครับ ฟังดูน่ากลัวแต่สำหรับข้อกลางเท้า การเชื่อมให้กระดูกติดกันเป็นชิ้นเดียวจะช่วยให้หายปวดปลิดทิ้ง และเท้าจะกลับมามีแรงถีบส่งตัวได้ดีขึ้นมาก เพราะไม่มีความเจ็บปวดมาคอยกั้นอีกต่อไป
การพยากรณ์โรค: จะกลับมาเดินได้ปกติไหม?
หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ไม่ว่าจะปรับรองเท้าหรือผ่าตัดเชื่อมข้อ คุณเอจะกลับมาเดินใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติครับ แต่อาจจะไม่แนะนำให้กลับไปวิ่งมาราธอนหรือเล่นกีฬาที่มีแรงปะทะสูงมากๆ เพราะข้อข้างเคียงอาจจะต้องรับภาระหนักขึ้นแทน
⚠️ ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง
หากปล่อยทิ้งไว้จนเดินกะเผลกเป็นปีๆ ปัญหาจะลามไปที่ "เข่า" และ "หลัง" ครับ เพราะร่างกายจะพยายามเดินเอียงๆ เพื่อหลบเจ็บ ทำให้สมดุลพังไปทั้งตัว
สรุป อาการปวดกลางเท้าจนไม่มีแรงส่งตัวในวัย 40 มักมีรากเหง้ามาจากอุบัติเหตุในอดีต การตรวจเช็คด้วยเอกซเรย์และรักษาให้ตรงจุด จะช่วยให้คุณกลับมาก้าวเดินได้อย่างมั่นใจ ไม่ต้องทนปวดเหมือนมีเข็มทิ่มเท้าอีกต่อไปครับ
References
-
Richter M, et al. Posttraumatic osteoarthritis of the midfoot: a review of current concepts. Foot and Ankle Clinics. 2024. (สรุป: รีวิวแนวทางการวินิจฉัยและรักษาข้อกลางเท้าเสื่อมหลังอุบัติเหตุ)
-
Coetzee JC. Midfoot Arthrodesis: Long-term Outcomes and Success Rates. Journal of Bone and Joint Surgery. 2025. (สรุป: ผลการรักษาด้วยการผ่าตัดเชื่อมข้อกลางเท้าในระยะยาว)
-
American Orthopaedic Foot & Ankle Society (AOFAS). Midfoot Arthritis: Nonsurgical and Surgical Treatment Options. 2023. (สรุป: ตัวเลือกการรักษาโดยไม่ผ่าตัดและการใช้รองเท้าพิเศษ)
-
Grass RF, et al. The impact of previous trauma on midfoot biomechanics in patients over 40. Foot & Ankle International. 2024. (สรุป: ผลกระทบของอุบัติเหตุเก่าต่อการเดินในวัยกลางคน)
-
Wang C, et al. Ultrasound-guided injections in small joints of the foot: accuracy and efficacy. Skeletal Radiology. 2025. (สรุป: ความแม่นยำของการฉีดยาด้วยอัลตราซาวด์ในข้อต่อขนาดเล็กของเท้า)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดกลางเท้า #ข้อเท้าเสื่อม #อุบัติเหตุเก่า #ไม่มีแรงเดิน #ผ่าตัดเชื่อมข้อ #รองเท้าเพื่อสุขภาพ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #MidfootArthritis #PostTraumaticOA #เท้าแบน
คำถามที่พบบ่อย
Q: อาการปวดกลางเท้าแบบนี้ต้องผ่าตัดเลยไหมครับ?
A: การผ่าตัดเชื่อมข้อเป็นทางเลือกสุดท้ายครับ ในเบื้องต้นอาจลองปรับรองเท้าและใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการก่อน
Q: ถ้าไม่ผ่าตัด จะเดินได้ปกติไหมครับ?
A: ในหลายกรณี การรักษาด้วยวิธีอื่นอาจช่วยลดอาการปวดและทำให้การเดินดีขึ้นได้ แต่ก็ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของข้อเสื่อมครับ
Q: อาการแบบนี้เป็นอันตรายไหมครับ?
A: อาการนี้อาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ทำให้การทำกิจกรรมประจำวันลำบากขึ้นครับ
Q: จะกลับมาวิ่งหรือเล่นกีฬาได้เหมือนเดิมไหมครับ?
A: การกลับมาทำกิจกรรมที่ต้องใช้แรงกระแทกสูงอาจต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลหลังการรักษาครับ
Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้อาการกลับมาอีกไหมครับ?
A: การดูแลสุขภาพเท้าอย่างสม่ำเสมอและหลีกเลี่ยงการลงน้ำหนักที่มากเกินไปอาจช่วยได้ครับ
เอกสารอ้างอิง
[1] Patel A, et al. Midfoot arthritis. The Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2010. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20595134/
[2] Kurup H, Vasukutty N. Midfoot arthritis- current concepts review. Journal of clinical orthopaedics and trauma. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32405198/
[3] Lithgow MJ, et al. Lower Limb Kinematics of People With Midfoot Osteoarthritis During Level Walking and Stair Climbing. Journal of foot and ankle research. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40485307/