เดินขึ้นบันไดแล้วเจ็บเข่า คุณยายคิดว่าต้องนั่งรถเข็น สุดท้ายคือเข่าเสื่อม!
“หมอคะ ช่วงนี้ยายเดินขึ้นบันไดทีไร เข่าข้างซ้ายเจ็บจนแทบทรุด เดินลงบันไดก็ปวดเหมือนเข่าจะหลุด หนูเริ่มกังวลว่ายายจะเดินไม่ได้แล้ว ต้องนั่งรถเข็นตลอดไปหรือเปล่าคะ?”
นี่คือคำพูดของหลานสาวที่พาคุณยายวัย 70 ปีเข้ามาหาหมอด้วยความห่วงใย อาการแบบนี้เป็นเรื่องที่เจอบ่อยมากในผู้สูงอายุ หลายคนตกใจคิดว่า “หมดอนาคตแล้ว ต้องพิการแน่ ๆ” แต่จริง ๆ แล้ว สิ่งที่เกิดขึ้นบ่อยที่สุดก็คือ “ข้อเข่าเสื่อม” ซึ่งยังดูแลและรักษาได้ครับ
ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร?
ข้อเข่าเสื่อม คือภาวะที่ผิวกระดูกอ่อนในข้อเข่าค่อย ๆ สึกกร่อน ทำให้การเคลื่อนไหวไม่ลื่นเหมือนเดิม เวลาลุกนั่ง เดิน ขึ้นบันได หรือยืนเป็นเวลานาน ๆ จะรู้สึกปวดและฝืดเหมือนข้อเข่าติด
ภาวะนี้มักเกิดกับผู้สูงอายุ หรือคนที่ใช้งานเข่าหนักมาตลอดชีวิต เช่น ยกของหนัก นั่งยอง ๆ หรือขึ้นลงบันไดบ่อย ๆ
อาการที่พบบ่อย
-
ปวดเข่าเวลาขึ้นลงบันได หรือเวลาลุกนั่ง
-
มีเสียง “ก๊อบแก๊บ” ในข้อเข่า
-
เข่าบวมตึง เดินนาน ๆ แล้วปวดมากขึ้น
-
บางครั้งเข่าล็อก งอหรือเหยียดไม่สุด
การตรวจวินิจฉัย
-
หมอจะซักประวัติอาการ และตรวจร่างกาย ดูการเคลื่อนไหวของข้อเข่า
-
อาจทำ เอกซเรย์ (X-ray) เพื่อดูช่องว่างข้อ ถ้าแคบลงมาก แสดงว่ามีกระดูกเสื่อม
-
บางรายอาจต้องทำ MRI ถ้าสงสัยว่ามีหมอนรองกระดูกฉีกหรือเอ็นขาดร่วมด้วย
แนวทางการรักษา
-
ปรับพฤติกรรม พักเข่า หลีกเลี่ยงการนั่งยอง ๆ นั่งพับเพียบ หรือต้องขึ้นบันไดบ่อย ๆ
-
กายภาพบำบัด เน้นการบริหารกล้ามเนื้อต้นขาให้แข็งแรง เพราะกล้ามเนื้อจะช่วยพยุงข้อเข่าให้ทำงานเบาลง
-
ยาแก้ปวด ลดอักเสบ ใช้ตามที่แพทย์สั่ง เพื่อบรรเทาอาการปวดและบวม
-
ฉีดยาลดอักเสบหรือฉีดน้ำหล่อลื่นข้อ โดยใช้เครื่องอัลตราซาวด์ช่วยระบุตำแหน่ง เพิ่มความแม่นยำและปลอดภัย
-
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ใช้ในกรณีข้อเสื่อมรุนแรงมาก เดินแทบไม่ได้แล้ว ซึ่งปัจจุบันทำได้ปลอดภัยและฟื้นตัวเร็ว
พยากรณ์โรค
-
ถ้ารู้เร็วและเริ่มดูแล อาการสามารถควบคุมได้ ไม่จำเป็นต้องนั่งรถเข็น
-
หลายคนยังสามารถเดิน ทำกิจวัตรประจำวัน และออกกำลังกายเบา ๆ ได้ตามปกติ
-
ถ้าปล่อยไว้โดยไม่ดูแล เข่าอาจโก่งผิดรูป เดินลำบาก และต้องใช้ไม้เท้าหรือรถเข็นในที่สุด
ดูแลตัวเองอย่างไร ไม่ให้เข่าเสื่อมหนักขึ้น?
-
ควบคุมน้ำหนัก ไม่ให้เข่ารับน้ำหนักเกิน
-
ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อต้นขา เช่น ท่าเหยียดเข่า ตรงขา
-
ใช้รองเท้าพื้นนุ่ม ลดแรงกระแทก
-
หลีกเลี่ยงท่านั่งยอง ๆ หรือขึ้นลงบันไดบ่อย ๆ
-
ถ้าเริ่มปวดบวม ควรพักและประคบอุ่นหรือน้ำแข็งตามคำแนะนำ
หมอสรุปว่า…
คุณยายที่ปวดเข่าขึ้นลงบันได ไม่ได้หมายความว่าจะต้องนั่งรถเข็นตลอดไป หากวินิจฉัยได้ว่าเป็น “ข้อเข่าเสื่อม” แล้วรีบดูแลรักษา ก็ยังใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดเข่า #เข่าเสื่อม #ข้อเข่าเสื่อม #เดินไม่ไหว #หมอเก่ง
คำถามที่พบบ่อย
Q: ปวดเข่าเวลาขึ้นบันไดแบบนี้ ต้องนั่งรถเข็นตลอดไปเลยไหมคะ?
A: ไม่จำเป็นเสมอไปค่ะ หากวินิจฉัยว่าเป็นข้อเข่าเสื่อม การดูแลรักษาที่เหมาะสมอาจช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ
Q: ข้อเข่าเสื่อมรักษาด้วยวิธีไหนได้บ้างคะ?
A: มีหลายวิธีค่ะ ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม กายภาพบำบัด การใช้ยา ไปจนถึงการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
Q: ถ้าปวดเข่ามาก ๆ ต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมเลยไหมคะ?
A: การผ่าตัดเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับกรณีที่ข้อเสื่อมรุนแรงมากค่ะ ซึ่งแพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคลไป
Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้เข่าเสื่อมไปมากกว่านี้ไหมคะ?
A: การควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อต้นขา และหลีกเลี่ยงท่าที่ลงน้ำหนักที่เข่ามาก ๆ อาจช่วยได้ค่ะ
Q: เสียง "ก๊อบแก๊บ" ในเข่าเป็นสัญญาณของข้อเข่าเสื่อมใช่ไหมคะ?
A: เสียง "ก๊อบแก๊บ" ในข้อเข่าเป็นอาการที่พบบ่อยในภาวะข้อเข่าเสื่อมค่ะ