"ถ้าค่าไตเริ่มเสื่อม ยาเก๊าท์ที่เคยใช้อาจกลายเป็นยาพิษ!" เช็กด่วน! เมื่อค่า eGFR ต่ำกว่า 60 ยาตัวไหนยังกินได้ ตัวไหนต้องรีบหยุด เพื่อถนอมไตให้ใช้ได้นานที่สุด
“คุณหมอครับ ผมไปตรวจร่างกายมา หมอบอกว่าค่าไต eGFR ของผมเหลือแค่ 55 เองครับ แถมช่วงนี้เก๊าท์ก็ดันมาปวดบวมที่ข้อเท้าอีก ผมยังกินยาแก้อักเสบตัวเดิมที่เคยซื้อตามร้านยาได้ไหม? แล้วยาลดกรดยูริกที่กินอยู่ต้องปรับอะไรหรือเปล่าครับ?”
นี่คือคำถามสำคัญจาก "คุณประพันธ์" (นามสมมติ) วัย 65 ปี ที่กำลังเผชิญกับภาวะ "โรคไตเรื้อรังระยะที่ 3" ร่วมกับโรคเก๊าท์ ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญมากในการรักษาครับ เพราะเมื่อประสิทธิภาพการกรองของไตลดลง (eGFR < 60) การใช้ยาแบบเดิมๆ อาจส่งผลเสียร้ายแรงจนทำให้ไตวายเฉียบพลันได้ทันที
การรักษาเก๊าท์ในคนไข้โรคไตเปรียบเหมือนการเดินบนเส้นด้ายครับ เราต้องลดการอักเสบให้หายปวด แต่ก็ต้องระวังไม่ให้ยาไปซ้ำเติมไตที่กำลังอ่อนแอ
เมื่อค่า eGFR ต่ำกว่า 60 เกิดอะไรขึ้นกับยาเก๊าท์?
โดยปกติ ไตมีหน้าที่ขับยาและสารตกค้างออกจากร่างกาย เมื่อค่า eGFR (คะแนนการทำงานของไต) ลดต่ำลง ยาบางชนิดจะสะสมในร่างกายสูงเกินไปจนเกิดพิษ หรือยาบางตัวจะไปลดเลือดที่เลี้ยงไต ทำให้ไตที่เสื่อมอยู่แล้วพังเร็วกว่าเดิม
[ลองจินตนาการว่าไตคือท่อระบายน้ำที่เริ่มตัน ถ้าเราเทสารเคมีแรงๆ (ยา) ลงไปในปริมาณเท่าเดิม สารเคมีเหล่านั้นจะเอ่อล้นและกัดกร่อนท่อน้ำจนพังเสียหายในที่สุดครับ]
ยาเก๊าท์ตัวไหน "กินได้" และตัวไหน "ต้องระวัง" ในคนไข้ eGFR < 60
1. ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs (ไอบูโพรเฟน, ไดโคลฟีแนค, Arcoxia, Celebrex):
-
สถานะ: ⚠️ อันตรายมาก (ต้องเลี่ยง)
-
เหตุผล: ยานี้จะไปบีบหลอดเลือดที่เข้าไต ทำให้ไตขาดเลือดกะทันหัน ในคนไข้ที่ค่า eGFR ต่ำกว่า 60 หมอส่วนใหญ่จะแนะนำให้ "หลีกเลี่ยง" หรือใช้เพียงช่วงสั้นๆ ในโดสที่ต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้นครับ
2. ยาโคลชิซิน (Colchicine):
-
สถานะ: ✅ กินได้ (แต่ต้องปรับลดโดส)
-
เหตุผล: ยานี้ขับออกทางไตเป็นหลัก ถ้าค่า eGFR ต่ำกว่า 60 การกินวันละหลายเม็ดเหมือนคนปกติอาจทำให้ยาเป็นพิษต่อระบบประสาทและกล้ามเนื้อได้ หมอมักจะปรับให้เหลือเพียงวันละ 1 เม็ด หรือวันเว้นวันตามสภาพไตครับ
3. ยาลดกรดยูริก - อัลโลพูรินอล (Allopurinol):
-
สถานะ: ✅ กินได้ (แต่ต้องเริ่มอย่างระมัดระวัง)
-
เหตุผล: เป็นยาหลักในการรักษา แต่คนไข้โรคไตมีความเสี่ยงสูงที่จะ "แพ้ยารุนแรง" (ผื่นลอกทั่งตัว) หมอจะเริ่มยาในขนาดที่ต่ำมาก เช่น 50-100 มก. และค่อยๆ ปรับขึ้นอย่างช้าๆ
4. ยาลดกรดยูริก - เฟบูโซสแตท (Febuxostat):
-
สถานะ: ✅ ตัวเลือกที่ดีสำหรับคนไข้โรคไต
-
เหตุผล: ยาตัวนี้ขับออกทางตับเป็นหลัก จึงค่อนข้างปลอดภัยและไม่ต้องปรับโดสมากนักในคนไข้ที่ค่า eGFR อยู่ในช่วง 30-60 ครับ
5. ยาสเตียรอยด์ (Steroids):
-
สถานะ: ✅ ใช้แก้ปวดได้ดีในระยะสั้น
-
เหตุผล: ในกรณีที่กินยา NSAIDs ไม่ได้ หมออาจใช้สเตียรอยด์ขนาดต่ำเพื่อลดการอักเสบในช่วงที่ปวดรุนแรง เพราะไม่มีผลเสียต่อไตโดยตรงในระยะสั้น (แต่ต้องระวังเรื่องความดันและเบาหวานครับ)
แนวทางการปฏิบัติตัว: รักษาข้อ ถนอมไต
-
ห้ามซื้อยาชุดกินเองเด็ดขาด: ยาชุดมักแอบผสมยาแก้ปวดที่ทำร้ายไตในปริมาณสูง
-
แจ้งหมอทุกครั้งเรื่องค่าไต: เมื่อไปพบหมอ ไม่ว่าจะแผนกไหน ให้บอกเสมอว่า "ผมมีค่า eGFR เท่าไหร่" เพื่อความปลอดภัยในการรับยา
-
ดื่มน้ำสะอาด: ช่วยให้ไตขับกรดยูริกได้สะดวกขึ้น (ยกเว้นในรายที่หมอสั่งจำกัดน้ำ)
-
ตรวจเลือดสม่ำเสมอ: ติดตามค่า eGFR และระดับกรดยูริกทุก 3-6 เดือน
พยากรณ์โรค: ถ้าคุมดี ไตจะดีขึ้นไหม?
ข่าวดีคือ ถ้าเราคุมระดับกรดยูริกให้ต่ำกว่า 6 mg/dL ได้อย่างต่อเนื่อง ผลึกหนามที่เคยอุดตันและทำลายไตจะค่อยๆ ลดลง ซึ่งอาจช่วยชะลอความเสื่อมของไต หรือในบางรายอาจเห็นค่า eGFR กระเตื้องขึ้นได้เล็กน้อยครับ
สรุป
คนเป็นเก๊าท์ที่ค่า eGFR ต่ำกว่า 60 ยังสามารถรักษาให้หายปวดและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้ครับ เพียงแต่ต้อง "เปลี่ยนชนิดยา" และ "ปรับขนาด" ให้เหมาะสมกับสภาพไต การปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อจัดสูตรยาเฉพาะตัว คือวิธีที่ปลอดภัยที่สุดในการรักษาเก๊าท์โดยไม่ทำร้ายไตครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#eGFRต่ำกว่า60 #โรคไตกับเก๊าท์ #ยาเก๊าท์ #ค่าไตเสื่อม #รักษาเก๊าท์ #ความปลอดภัยของยา #หมอเก่ง #กระดูกและข้อ #ถนอมไต #ความรู้สุขภาพ
คำถามที่พบบ่อย
Q: คุณหมอครับ ค่าไตผมเหลือ 55 แล้ว ผมยังกินยาแก้ปวดที่เคยซื้อตามร้านยาได้ไหมครับ?
A: ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs อาจเป็นอันตรายต่อไตที่เสื่อมได้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาใดๆ ครับ
Q: ถ้าผมปวดเก๊าท์มาก ๆ กินยาโคลชิซินได้ไหมครับ?
A: ยาโคลชิซินยังสามารถใช้ได้ แต่แพทย์อาจต้องปรับลดขนาดยาลงครับ
Q: ยาลดกรดยูริกที่ผมกินอยู่ต้องหยุดไหมครับ ถ้าค่าไตต่ำลง?
A: ยาลดกรดยูริกบางชนิดยังกินได้ แต่แพทย์อาจต้องเริ่มยาในขนาดต่ำและค่อยๆ ปรับขึ้นครับ
Q: มีวิธีอื่นไหมครับที่จะลดอาการปวดเก๊าท์โดยไม่ทำร้ายไต?
A: ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาสเตียรอยด์ขนาดต่ำเพื่อลดการอักเสบในระยะสั้นครับ
Q: ผมควรทำอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้ไตเสื่อมไปมากกว่านี้ครับ?
A: ควรหลีกเลี่ยงการซื้อยาชุดกินเอง และแจ้งแพทย์ทุกครั้งเกี่ยวกับภาวะโรคไตของคุณครับ
