ชาปลายนิ้วมือ... เป็นที่ "คอ" หรือ "ข้อมือ" กันแน่? วิธีแยกโรคให้ชัวร์ก่อนรักษาผิดจุด
"หมอคะ หนูไปดึงคอมาเป็นเดือน อาการชาที่มือไม่หายสักที แถมปวดระบมไปหมด สรุปหนูเป็นกระดูกคอเสื่อมจริงหรือเปล่า?"
คำถามนี้มาจาก "คุณนิด" (นามสมมติ) สาวบัญชีวัย 45 ปี ที่หอบหิ้วความเจ็บปวดและฟิล์มเอกซเรย์ปึกใหญ่มาหาหมอ เธอเล่าว่าเริ่มจากมีอาการชาที่นิ้วโป้งกับนิ้วชี้ ไปหาหมอนวดก็บอกว่า "เส้นประธานที่คอจม" เลยไปเน้นนวดคอ ดึงคอ จนระบม แต่ไหงอาการชาที่มือกลับรุนแรงขึ้น แถมตื่นมากลางดึกเพราะมือชาจนขยับไม่ได้?
หมอได้ฟังปุ๊บ ก็เอะใจปั๊บ... ลองให้คุณนิดทำท่างอข้อมือค้างไว้ 1 นาที (Phalen's test) ปรากฏว่าเธอร้องจ๊าก เพราะมันชาจี๊ดไปที่ปลายนิ้วทันที
ความจริงก็คือ... คุณนิดไม่ได้ป่วยที่คอครับ แต่เป็น "พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ" ต่างหาก
เรื่องนี้เป็นความเข้าใจผิดระดับชาติครับ เพราะอาการ "ชา" เหมือนกัน แต่ "ต้นตอ" คนละทิศคนละทาง ถ้ารักษาผิดจุด ก็เหมือนเกาไม่ถูกที่คัน เกาจนเลือดซิบก็ไม่หาย วันนี้หมอเก่งจะมาสอนวิธีแยก 2 โรคนี้แบบง่ายๆ ให้คุณเช็คตัวเองได้ทันทีครับ
รู้จัก "คู่กรณี" ทั้งสอง
เพื่อให้เห็นภาพ หมอขอเปรียบเทียบ "เส้นประสาท" เหมือน "สายไฟ" ที่ลากยาวตั้งแต่โรงไฟฟ้า (คอ) ลงมาตามแขน จนถึงหลอดไฟที่ปลายทาง (นิ้วมือ)
-
กระดูกคอทับเส้นประสาท (Cervical Radiculopathy):
-
พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome - CTS):
3 จุดสังเกต: แยกให้ขาด ว่า "คอ" หรือ "ข้อมือ"
แม้หมอจะต้องใช้เครื่องมือตรวจเพื่อยืนยัน แต่คุณสามารถสังเกตตัวเองเบื้องต้นได้จาก 3 ข้อนี้ครับ:
1. "ชา" นิ้วไหน? (Location)
-
ถ้าเป็นที่ "ข้อมือ" (CTS):
-
ถ้าเป็นที่ "คอ" (Neck):
2. ท่าไหนทำแล้ว "เจ็บ/ชา" มากขึ้น? (Provocative Factor)
นี่คือแบบทดสอบที่คุณทำเองได้เดี๋ยวนี้เลยครับ:
-
เช็คข้อมือ: ลอง "พับข้อมือ 2 ข้างเข้าหากัน" (หลังมือชนกัน นิ้วชี้ลงพื้น) ค้างไว้ 60 วินาที
-
เช็คคอ: ลอง "เอียงคอไปข้างที่ปวด แล้วเงยหน้าขึ้นนิดๆ" (กดหัวลงเบาๆ ได้)
3. อาการร่วมอื่นๆ
-
ข้อมือ: ถ้าเป็นนานๆ "กล้ามเนื้อโคนนิ้วโป้งจะลีบ" ทำให้หยิบของเล็กๆ ยาก ติดกระดุมลำบาก
-
คอ: มักจะมีอาการ "ปวดตึงคอ บ่า ไหล่" ร่วมด้วย หรือหันคอแล้วเจ็บ บางคนอาจมีการทรงตัวไม่ดี (ถ้ากดทับไขสันหลัง)
การตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำ (Investigation)
ถ้าตรวจร่างกายแล้วยังก้ำกึ่ง หมอจะมีตัวช่วยตัดสินครับ:
-
เอกซเรย์ (X-ray): ดูโครงสร้างกระดูกคอว่าเสื่อมไหม
-
ตรวจไฟฟ้ากล้ามเนื้อ (EMG/NCS): อันนี้คือ "Gold Standard" หรือมาตรฐานทองคำ มันคือการปล่อยกระแสไฟฟ้าอ่อนๆ เพื่อเช็คว่า "สายไฟขาดช่วงไหน" ถ้าสัญญาณช้าที่ข้อมือ ก็ฟันธงได้เลยว่าเป็น CTS ไม่เกี่ยวกับคอ
-
อัลตราซาวด์ (Ultrasound): ดูเส้นประสาทที่ข้อมือว่าบวมเป่งหรือไม่
แนวทางการรักษา (ต่างกันคนละขั้ว)
ถ้าเป็นที่ "ข้อมือ" (CTS):
-
พักการใช้มือ: ลดการพิมพ์งาน ลดแรงสั่นสะเทือน
-
ใส่เฝือกอ่อน (Splint): ดามข้อมือตอนนอน เพื่อไม่ให้เผลอพับข้อมือ
-
ฉีดยา/กินยา: ลดการอักเสบ
-
ผ่าตัด: "ผ่าตัดเลาะพังผืด" (Carpal Tunnel Release) เป็นการผ่าตัดเล็ก แผลนิดเดียว (1-2 ซม.) หายขาดได้ทันทีถ้าเป็นสาเหตุหลัก
ถ้าเป็นที่ "คอ" (Neck):
-
กายภาพบำบัด: ดึงคอ, อบอุ่นลึก, ปรับท่านั่ง
-
ยา: ยาแก้ปวดปลายประสาท, ยาลดอักเสบ
-
ผ่าตัด: จะทำก็ต่อเมื่อกดทับรุนแรงจนอ่อนแรง หรือเดินเซ (เป็นเรื่องใหญ่กว่าข้อมือมาก)
กรณีพิเศษ: เป็นทั้งคู่! (Double Crush Syndrome) มีคนไข้ประมาณ 15-20% ที่โชคร้าย คือ "คอก็เสื่อม ข้อมือก็ตัน" ทำให้เส้นประสาทถูกบีบ 2 จุด กรณีนี้การรักษาต้องทำควบคู่กันไป และอาจต้องใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าปกติครับ
สรุป
อาการ "ชา" อย่าชะล่าใจ และ "อย่าเดาเอง" ครับ
-
ชาแค่ที่มือ (โป้ง-ชี้-กลาง) ตื่นมาสะบัดมือ = สงสัยข้อมือ
-
ชาวิ่งจากคอลงแขน เอียงคอแล้วจี๊ด = สงสัยกระดูกคอ
การรักษาที่ตรงจุด จะช่วยให้คุณหายทรมานและไม่ต้องเจ็บตัวฟรี หากคุณมีอาการเหล่านี้ ลองสังเกตตามวิธีที่หมอบอก แล้วรีบมาปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อยืนยันผลนะครับ
"มือชา แก้ให้ถูกจุด หายไว ไม่ต้องทนรำคาญครับ"
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#มือชา #นิ้วล็อค #พังผืดทับเส้นประสาท #กระดูกคอทับเส้น #CarpalTunnel #ชาปลายนิ้ว #หมอเก่งกระดูกและข้อ #แยกโรคปวด
References (เอกสารอ้างอิง)
-
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Management of Carpal Tunnel Syndrome Evidence-Based Clinical Practice Guideline. 2016.
-
Iyer S, Kim HJ. Cervical radiculopathy. Curr Rev Musculoskelet Med. 2016;9(3):272-280.
-
Schmid AB, et al. The duality of neuromusculoskeletal pain: mechanisms and implications for physical therapy management. Man Ther. 2013.
-
Kane PM, et al. The Double Crush Syndrome. J Am Acad Orthop Surg. 2015.
คำถามที่พบบ่อย
Q: หนูชาปลายนิ้วโป้งกับนิ้วชี้มาสักพักแล้วค่ะ หมอนวดบอกว่าเส้นที่คอมีปัญหา หนูควรไปหาหมอเฉพาะทางด้านไหนดีคะ?
A: ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกและข้อ หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาท เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงค่ะ
Q: ถ้าอาการชาที่มือเกิดจากกระดูกคอทับเส้นประสาท จะมีอาการปวดคอร่วมด้วยเสมอไปไหมคะ?
A: ในหลายกรณี อาจมีอาการปวดตึงคอ บ่า ไหล่ ร่วมด้วย แต่ก็มีบางรายที่อาการชาที่มือเด่นกว่าค่ะ
Q: การรักษาอาการชาที่มือจากพังผืดทับเส้นที่ข้อมือ กับกระดูกคอทับเส้นประสาท แตกต่างกันมากไหมคะ?
A: แนวทางการรักษาจะแตกต่างกันอย่างชัดเจน ขึ้นอยู่กับสาเหตุของการกดทับเส้นประสาทค่ะ
Q: หนูจะรู้ได้อย่างไรว่าอาการชาที่มือของหนูเกิดจากข้อมือหรือคอคะ?
A: สามารถสังเกตจากตำแหน่งนิ้วที่ชา ท่าที่ทำให้อาการแย่ลง และอาการร่วมอื่นๆ เบื้องต้นได้ค่ะ
Q: ถ้าไปหาหมอแล้ว หมอจะตรวจอย่างไรให้แน่ใจว่าเป็นที่คอหรือข้อมือคะ?
A: แพทย์อาจใช้การตรวจร่างกาย การตรวจไฟฟ้ากล้ามเนื้อ (EMG/NCS) หรืออัลตราซาวด์ เพื่อช่วยในการวินิจฉัยค่ะ