"ผู้ชายอกสามศอก... ก็กระดูกหักได้!"ลบความเชื่อผิดๆ: ผู้ชายก็พรุนได้! เช็คสัญญาณเตือนเงียบ ที่มักถูกมองข้ามจนสายเกินไป
เรื่องเล่าจากห้องตรวจ: "ลุงชัย" สิงห์อมควัน
เมื่อเดือนก่อน หมอรับเคส "ลุงชัย" (นามสมมติ) วัย 68 ปี อดีตข้าราชการที่ดูแข็งแรง บึกบึน ชอบตีกอล์ฟ แต่แกมีนิสัยชอบสูบบุหรี่จัดและดื่มสังสรรค์ทุกเย็น วันหนึ่งลุงชัยแค่สะดุดขอบพรมในบ้านแล้วล้มก้นจ้ำเบ้า... เรื่องเล็กๆ ที่ไม่น่าเชื่อคือ "กระดูกสะโพกหัก 2 ท่อน" ครับ! ลุงชัยนอนร้องโอดโอยบนเตียงคนไข้ ถามหมอด้วยความงุนงงว่า "หมอ... ผมเป็นผู้ชายนนะ ผมกินนมตอนเด็กๆ เยอะนะ ทำไมกระดูกเปราะเหมือนคนแก่เลยล่ะ?"
หมอต้องอธิบายความจริงที่เจ็บปวดให้ฟังว่า "โรคกระดูกพรุน ไม่เลือกเพศครับลุง และในผู้ชาย พอหักแล้ว มักจะรุนแรงและฟื้นตัวยากกว่าผู้หญิงเสียอีก"
ความจริงที่หมออยากบอก: ภัยเงียบที่ร้ายกว่าในผู้หญิง
เรามักได้ยินแต่คำว่า "วัยทอง" ในผู้หญิงทำให้กระดูกพรุน แต่จริงๆ แล้ว ผู้ชาย 1 ใน 5 คน ที่อายุเกิน 50 ปี จะมีปัญหากระดูกหักจากโรคกระดูกพรุนครับ ความน่ากลัวคือ:
-
วินิจฉัยช้า: เพราะผู้ชายไม่ค่อยไปตรวจมวลกระดูก คิดว่าเป็นโรคผู้หญิง มารู้ตัวอีกทีก็หักแล้ว
-
อัตราตายสูงกว่า: สถิติระบุว่า ผู้ชายที่สะโพกหัก มีอัตราการเสียชีวิตภายใน 1 ปี สูงกว่าผู้หญิงถึง 2 เท่า (เพราะมักมีโรคแทรกซ้อนอื่นๆ ร่วมด้วย)
ทำไมผู้ชายถึง "พรุน"? (สาเหตุที่ไม่ใช่แค่เรื่องอายุ)
ในขณะที่ผู้หญิงกระดูกบางลงเพราะ "ฮอร์โมนเอสโตรเจน" หมดวูบวาบตอนหมดประจำเดือน ของผู้ชายจะเป็นแบบ "ค่อยเป็นค่อยไป" ครับ
-
ฮอร์โมนเพศชาย (Testosterone) ลดลง: เมื่ออายุมากขึ้น ฮอร์โมนที่ช่วยสร้างกระดูกจะค่อยๆ ลดลงตามธรรมชาติ
-
เพชฌฆาตกระดูก (Lifestyle Factors): อันนี้ตัวการใหญ่!
เช็คลิสต์: คุณคือกลุ่มเสี่ยงหรือเปล่า? (High Risk Men)
ลองสำรวจตัวเอง หรือคุณพ่อดูนะครับ ว่ามีข้อใดข้อหนึ่งตามนี้ไหม?
-
อายุ 70 ปีขึ้นไป (โดยไม่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นก็ควรตรวจแล้ว)
-
ตัวเตี้ยลง: ความสูงลดลงจากสมัยหนุ่มๆ เกิน 4 เซนติเมตร
-
สูบบุหรี่จัด หรือ ดื่มเหล้าจัด
-
ใช้ยาสเตียรอยด์: รักษาโรคเกาต์, ภูมิแพ้, หรือหอบหืด เป็นเวลานาน
-
รักษามะเร็งต่อมลูกหมาก: การรักษาด้วยการลดฮอร์โมน (Androgen Deprivation Therapy) จะทำให้กระดูกบางลงอย่างรวดเร็ว
สัญญาณเตือนที่ต้องสังเกต (ก่อนจะหัก)
ผู้ชายมักมีความอดทนสูง เจ็บนิดเจ็บหน่อยไม่ค่อยบ่น แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ อย่าปล่อยผ่านครับ:
-
ปวดหลังเรื้อรัง: โดยเฉพาะช่วงกลางหลังหรือเอว แบบหาสาเหตุไม่ได้
-
หลังเริ่มค่อม: หรือพุงป่องผิดปกติ เพราะกระดูกสันหลังยุบตัวจนตัวสั้นลง พุงเลยยื่น
-
ปวดกระดูก: รู้สึกปวดลึกๆ ในกระดูกแขนขา
ทางรอดของท่านชาย: แมนๆ ก็ดูแลกระดูกได้
1. ตรวจ DXA Scan อย่ารอให้หัก
-
แนะนำให้ผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไปทุกคน ไปตรวจมวลกระดูกครับ
-
หรือถ้าอายุ 50-69 ปี แต่มีประวัติสูบบุหรี่/ดื่มเหล้า ก็ควรไปตรวจเลย
2. เสริม "แคลเซียม + โปรตีน"
-
ผู้ชายต้องการแคลเซียมวันละ 1,000 มิลลิกรัม (นม 2-3 แก้ว/วัน หรือปลาเล็กปลาน้อย)
-
โปรตีน สำคัญมาก! เพื่อรักษามวลกล้ามเนื้อให้ช่วยพยุงกระดูก
3. เวทเทรนนิ่ง (Weight Training)
- การยกเวท ดึงข้อ หรือวิดพื้น ช่วยกระตุ้นให้กระดูกหนาตัวขึ้นได้ดีกว่าการแค่วิ่งเหยาะๆ
4. ลด ละ เลิก
- บุหรี่ และ เหล้า คือศัตรูเบอร์ 1 ถ้าเลิกได้ กระดูกจะขอบคุณคุณมากครับ
บทสรุป: ความแข็งแกร่งที่แท้จริง
ความเป็นชายไม่ได้วัดกันที่กล้ามโต หรือคอแข็งดื่มเก่งครับ แต่วัดกันที่ "การดูแลตัวเองให้แข็งแรง เพื่ออยู่ดูแลคนที่รักไปนานๆ" อย่าให้ความประมาทว่าเป็นโรคผู้หญิง มาพรากความสามารถในการเดินของคุณไป คุณพ่อบ้านท่านไหนที่ยังสูบบุหรี่หนักๆ หรือปวดหลังบ่อยๆ... จูงมือภรรยาไปตรวจมวลกระดูกพร้อมกันเลยครับ เป็นเดทสุขภาพที่โรแมนติกและคุ้มค่าที่สุดครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#กระดูกพรุนผู้ชาย #ผู้ชายปวดหลัง #กระดูกหัก #บุหรี่ทำลายกระดูก #หมอเก่งกระดูกและข้อ #OsteoporosisInMen #ตรวจมวลกระดูก #สุขภาพผู้ชาย
References (แหล่งอ้างอิง)
-
National Osteoporosis Foundation (NOF). Osteoporosis in Men.
-
Khosla S, et al. Osteoporosis in men. Endocrine Reviews. 2008.
-
Center JR, et al. Mortality after all major types of osteoporotic fracture in men and women: an observational study. The Lancet. 1999.
-
Ebeling PR. Osteoporosis in men. New England Journal of Medicine. 2008.
-
IOF (International Osteoporosis Foundation). Men and Osteoporosis.
คำถามที่พบบ่อย
Q: หมอครับ ผมเป็นผู้ชาย ทำไมกระดูกผมถึงหักง่ายจัง?
A: โรคกระดูกพรุนไม่เลือกเพศครับ และในผู้ชาย พอหักแล้ว มักจะรุนแรงและฟื้นตัวยากกว่าผู้หญิงเสียอีก
Q: ผมอายุ 60 ปี แต่ไม่เคยมีอาการปวดหลังเลย แสดงว่ากระดูกผมไม่พรุนใช่ไหมครับ?
A: สัญญาณเตือนของโรคกระดูกพรุนในผู้ชายมักจะเงียบครับ การตรวจมวลกระดูกจึงเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการประเมิน
Q: ถ้าผมสูบบุหรี่จัดและดื่มเหล้าเป็นประจำ จะมีโอกาสกระดูกพรุนไหมครับ?
A: พฤติกรรมเหล่านี้เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่อาจทำให้กระดูกบางลงได้ครับ
Q: ผมควรไปตรวจมวลกระดูกตอนอายุเท่าไหร่ครับ?
A: แนะนำให้ผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไปทุกคนไปตรวจครับ หรือถ้าอายุ 50-69 ปี แต่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ก็ควรไปตรวจเช่นกัน
Q: นอกจากนมแล้ว มีอาหารอะไรที่ช่วยเสริมสร้างกระดูกได้อีกบ้างครับ?
A: ปลาเล็กปลาน้อย และอาหารที่มีโปรตีนสูงก็มีส่วนช่วยในการเสริมสร้างกระดูกและกล้ามเนื้อครับ