ปุ่มแข็ง ๆ ในต้นขา… แค่กล้ามเนื้อฟกช้ำ หรือเป็นกระดูกงอกกันแน่?

ปุ่มแข็ง ๆ ในต้นขา… แค่กล้ามเนื้อฟกช้ำ หรือเป็นกระดูกงอกกันแน่?

“หมอครับ ทำไมตรงต้นขาผมมีก้อนแข็ง ๆ เหมือนกระดูกงอก 2 เดือนก่อน?”

นี่คือคำถามจากคุณเอก อายุ 28 ปี นักกีฬาฟุตบอลสมัครเล่น ที่มาหาหมอด้วยความกังวลว่าก้อนแข็ง ๆ ที่โผล่มานี้จะเป็นมะเร็งหรือเปล่า

หมออยากเล่าให้ฟังว่า… จริง ๆ แล้วสิ่งที่คุณเอกเจอคือภาวะที่เรียกว่า “Myositis Ossificans” หรือกล้ามเนื้อกลายเป็นกระดูก ซึ่งพบได้บ่อยในคนที่เคยบาดเจ็บหรือกระแทกแรง ๆ มาก่อน

กล้ามเนื้อกลายเป็นกระดูก คืออะไร?

โรคนี้เกิดจากการที่กล้ามเนื้อหรือเนื้อเยื่ออ่อนที่บาดเจ็บ เกิดการอักเสบและร่างกายซ่อมแซมผิดทาง แทนที่จะซ่อมด้วยเนื้อเยื่อใหม่ กลับสร้างแคลเซียมหรือกระดูกเล็ก ๆ ขึ้นมาแทรกอยู่ในกล้ามเนื้อ ทำให้กลายเป็นก้อนแข็งเหมือนกระดูก

ถ้าอธิบายให้ง่ายที่สุด… เหมือนเวลาเราทำขนมปังที่ข้างในควรนุ่ม แต่ดันมีเศษแข็ง ๆ คล้ายกรวดไปติดอยู่ เวลาบีบหรือกดก็จะเจ็บและขยับไม่ถนัด

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

สาเหตุหลักคือ “การบาดเจ็บหรือกระแทกซ้ำ ๆ” จนกล้ามเนื้ออักเสบ เช่น

• อุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา โดยเฉพาะกีฬาที่มีการปะทะ เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล มวย

• อุบัติเหตุรถล้ม กระแทกแรง

• การผ่าตัดหรือฉีดยาที่กล้ามเนื้อบางตำแหน่ง

• คนที่ไม่พักฟื้นหลังบาดเจ็บ รีบกลับมาใช้งานกล้ามเนื้อเร็วเกินไป

กล้ามเนื้อที่พบบ่อยที่สุดคือ บริเวณต้นขาด้านหน้า (quadriceps) และต้นแขน (biceps) เพราะเป็นจุดที่กระแทกได้ง่าย

อาการที่พบได้

1. ช่วงแรกหลังบาดเจ็บ – จะมีอาการบวม เจ็บ ฟกช้ำเหมือนปกติ

2. หลังผ่านไป 2–4 สัปดาห์ – ก้อนแข็ง ๆ เริ่มโตขึ้น จับแล้วเจ็บ ขยับข้อไม่สะดวก

3. บางราย – ปวดเวลานั่งยอง ๆ งอเข่า หรือเหยียดแขนสุด

หลายคนตกใจเพราะก้อนนี้คล้ายเนื้องอก แต่จริง ๆ แล้วเป็นการซ่อมแซมผิดปกติของร่างกาย ไม่ใช่มะเร็ง

การตรวจวินิจฉัย

หมอจะเริ่มจากการซักประวัติ ว่ามีการบาดเจ็บแรง ๆ มาก่อนหรือไม่ จากนั้นตรวจร่างกายแล้วคลำก้อน

• เอกซเรย์ (X-ray): จะเห็นเป็นก้อนกระดูกขาว ๆ แทรกอยู่ในกล้ามเนื้อ มักชัดเจนหลังจากบาดเจ็บไปแล้ว 3–4 สัปดาห์

• อัลตราซาวด์: ใช้ดูความแข็ง ความหนาของก้อน

• MRI: อาจใช้ในกรณีที่ก้อนมีลักษณะไม่ชัดเจน ต้องแยกจากเนื้องอก

แนวทางการรักษา

ส่วนใหญ่ Myositis Ossificans ไม่อันตราย และหลายเคสก้อนจะหยุดโตเองเมื่อผ่านไปประมาณ 6–12 เดือน

การรักษามีดังนี้

1. พักและเลี่ยงการกระแทกซ้ำ เพื่อไม่ให้ก้อนโตขึ้น

2. ประคบเย็นในช่วงแรก หลังบาดเจ็บเพื่อลดเลือดออกในกล้ามเนื้อ

3. กายภาพบำบัด เช่น การยืดเหยียดที่เหมาะสม เสริมความแข็งแรงรอบ ๆ กล้ามเนื้อ

4. ยาแก้ปวดหรือแก้อักเสบ สำหรับผู้ที่เจ็บมาก

5. ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่ (ในบางกรณี) โดยอาศัยเครื่อง ultrasound ช่วยนำทาง

6. การผ่าตัดเอาก้อนออก ทำในกรณีที่ก้อนโตมาก กดทับเส้นประสาท ทำให้เคลื่อนไหวลำบาก หรือเจ็บเรื้อรังเกิน 1 ปี

พยากรณ์โรค

• ส่วนใหญ่โรคนี้ไม่อันตรายถึงชีวิต

• ก้อนกระดูกที่เกิดขึ้นจะหยุดโตและคงตัวหลังผ่านไปหลายเดือน

• หากดูแลดี มักกลับมาใช้งานกล้ามเนื้อได้เกือบปกติ

• แต่ถ้าไม่พัก ใช้งานหนักซ้ำ ๆ ก้อนอาจใหญ่ขึ้น ทำให้ปวดหรือขยับข้อไม่สะดวก

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• เคลื่อนไหวข้อได้น้อยลง (เช่น งอเข่าไม่สุด)

• เจ็บเรื้อรังรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

• ในบางกรณีหายช้า ทำให้กล้ามเนื้อฝ่อลีบลง

การป้องกัน

• หลังบาดเจ็บ ควร พักและประคบเย็นทันที

• หลีกเลี่ยงการนวดแรง ๆ หรือประคบร้อนในช่วงแรก เพราะอาจกระตุ้นให้เลือดออกมากขึ้นและเสี่ยงเกิดก้อนกระดูก

• ใช้อุปกรณ์ป้องกันเวลาเล่นกีฬา เช่น สนับเข่า สนับแข้ง

• ถ้าเจ็บหรือบวมมาก ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการดูแลที่เหมาะสม

หมอสรุปให้ง่าย ๆ ว่า…

Myositis Ossificans คือการที่กล้ามเนื้อบาดเจ็บแล้วร่างกายซ่อมผิดทางจนเกิดกระดูกงอกในเนื้อ ทำให้เจ็บและขยับไม่ถนัด ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ควรตรวจเพื่อยืนยันว่าไม่ใช่โรคอื่น

การดูแลที่ถูกต้องตั้งแต่แรกเริ่ม จะช่วยให้ก้อนนี้ไม่โต และกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กล้ามเนื้อกลายเป็นกระดูก #MyositisOssificans #ปวดต้นขา #อุบัติเหตุกีฬา #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอครับ ทำไมตรงต้นขาผมมีก้อนแข็ง ๆ เหมือนกระดูกงอก 2 เดือนก่อน?

A: สิ่งที่คุณเอกเจอคือภาวะที่เรียกว่า “Myositis Ossificans” หรือกล้ามเนื้อกลายเป็นกระดูก ซึ่งพบได้บ่อยในคนที่เคยบาดเจ็บหรือกระแทกแรง ๆ มาก่อน

Q: ก้อนแข็ง ๆ นี้เป็นมะเร็งหรือเปล่าครับ?

A: หลายคนตกใจเพราะก้อนนี้คล้ายเนื้องอก แต่จริง ๆ แล้วเป็นการซ่อมแซมผิดปกติของร่างกาย ไม่ใช่มะเร็ง

Q: ถ้าเป็นแบบนี้ต้องผ่าตัดเอาออกเลยไหมครับ?

A: การผ่าตัดเอาก้อนออกจะทำในกรณีที่ก้อนโตมาก กดทับเส้นประสาท ทำให้เคลื่อนไหวลำบาก หรือเจ็บเรื้อรังเกิน 1 ปี

Q: จะกลับมาเล่นฟุตบอลได้เหมือนเดิมไหมครับ?

A: หากดูแลดี มักกลับมาใช้งานกล้ามเนื้อได้เกือบปกติ แต่ถ้าไม่พัก ใช้งานหนักซ้ำ ๆ ก้อนอาจใหญ่ขึ้น ทำให้ปวดหรือขยับข้อไม่สะดวก

Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นแบบนี้อีกไหมครับ?

A: หลังบาดเจ็บ ควรพักและประคบเย็นทันที เพื่อไม่ให้ก้อนโตขึ้น

เอกสารอ้างอิง

[1] Savvidou O, et al. Post-traumatic myositis ossificans: a benign lesion that simulates malignant bone and soft tissue tumours. EFORT Open Reviews. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34377549/

[2] Laasri K, et al. Pediatric myositis ossificans circumscripta following traumatic hip dislocation: A case report. Radiology Case Reports. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36798065/

[3] Johnson PH. Traumatic myositis ossificans. The Journal of the Arkansas Medical Society. 1977. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/145428/