"ปวดไหล่หรือปวดคอ? แยกให้ออกก่อนรักษาผิดจุด"

"ปวดไหล่หรือปวดคอ? แยกให้ออกก่อนรักษาผิดจุด"

"คุณหมอครับ ผมปวดไหล่จนยกแขนไม่ขึ้น นอนตะแคงก็ปวด ร้าวลงไปถึงศอกเลย เพื่อนบอกว่าเป็นเส้นเอ็นไหล่ขาด แต่บางคนก็บอกว่าอาจจะเป็นที่กระดูกคอ ผมเริ่มสับสนแล้วครับว่าจริงๆ ผมเป็นอะไรกันแน่"

เสียงสะท้อนจากคนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการคล้ายกันคือ "ปวดบริเวณหัวไหล่" แต่ความจริงแล้ว สาเหตุของความปวดนั้นอาจมาจากคนละที่อย่างสิ้นเชิง บางคนรักษาไหล่มาตั้งนานแต่ไม่หาย เพราะต้นเหตุจริงๆ อยู่ที่คอครับ

วันนี้หมอจะมาชวนคุยให้เข้าใจง่ายๆ ว่า อาการปวดแบบไหนคือไหล่ และแบบไหนคือคอ เพื่อที่เราจะได้ดูแลตัวเองได้ถูกต้องและไม่เสียเวลาไปกับการรักษาที่หลงทางครับ

ปวดไหล่จากเส้นเอ็นขาด vs ปวดจากกระดูกคอทับเส้น

คำถามที่หมอมักจะได้รับบ่อยที่สุดคือ "มันต่างกันตรงไหน?" หมออยากให้ลองนึกภาพตามง่ายๆ แบบนี้ครับ

ถ้าเปรียบเทียบร่างกายเหมือนบ้าน "ไหล่" คือประตูบ้านที่บานพับเสีย ส่วน "คอ" คือแผงวงจรไฟฟ้าที่ส่งกระแสไฟไปเลี้ยงทั่วบ้าน เมื่อแผงวงจรที่คอมีปัญหา (หมอนรองกระดูกทับเส้น) มันจะส่งสัญญาณความเจ็บปวดวิ่งพล่านไปตามสายไฟ ซึ่งสายไฟเส้นนั้นก็วิ่งผ่านหัวไหล่ลงไปที่แขนนั่นเอง

ดังนั้น การที่เราปวดตรงไหล่ อาจไม่ได้แปลว่าไหล่เสียเสมอไป แต่อาจจะเป็นที่ "สายไฟ" จากคอส่งสัญญาณมาผิดปกติก็ได้ครับ

สังเกตอาการ "เส้นเอ็นไหล่ขาด"

หากปัญหาอยู่ที่ข้อไหล่จริงๆ เช่น เส้นเอ็นหัวไหล่ฉีกขาด อาการมักจะชัดเจนเมื่อเรา "ใช้งาน" แขนข้างนั้นครับ

• จะปวดมากเวลาขยับแขน เช่น ตอนเอื้อมมือไปหยิบของที่เบาะหลังรถ หรือตอนสวมเสื้อผ้า

• มีอาการแขนอ่อนแรง ยกแขนขึ้นได้ยาก หรือยกได้แต่ตอนเอาแขนลงจะรู้สึกว่าแขนตกลงมาเองควบคุมไม่ได้

• มักจะปวดลึกๆ อยู่ในหัวไหล่ โดยเฉพาะเวลาพยายามจะหมุนแขน

• เวลานอนตะแคงทับไหล่ข้างที่ปวด จะปวดจนสะดุ้งตื่นกลางดึก

จุดสังเกตสำคัญคือ ถ้าลองใช้มืออีกข้างช่วยยกแขนข้างที่ปวดขึ้น แล้วพบว่าขยับได้สุด แต่พอปล่อยมือเองแล้วแขนไม่มีแรง หรือปวดแปล๊บในข้อไหล่ แบบนี้แนวโน้มจะเป็นที่ไหล่สูงมากครับ

สังเกตอาการ "หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท"

คราวนี้มาดูอาการที่มีต้นตอมาจากคอกันบ้างครับ แม้จะปวดแถวๆ หัวไหล่เหมือนกัน แต่จะมีบุคลิกที่ต่างออกไป

• ความรู้สึกปวดมักจะเป็นแบบ "ปวดร้าว" เหมือนมีกระแสไฟฟ้าวิ่งจากคอ ลงไปที่สะบัก ไหล่ และอาจลามไปถึงปลายนิ้ว

• มักจะมีอาการ "ชา" หรือความรู้สึกหยิบจับของไม่ถนัดร่วมด้วย

• อาการปวดมักจะสัมพันธ์กับการขยับคอ เช่น ก้มหน้าเล่นโทรศัพท์นานๆ หรือเงยหน้าแล้วรู้สึกปวดแปล๊บร้าวลงแขนทันที

• บ่อยครั้งที่การพักแขนอยู่เฉยๆ ก็ยังมีอาการปวดตื้อๆ ร้าวๆ ตลอดเวลา

ที่สำคัญคือ ถ้าเป็นที่คอ เวลาเราขยับข้อไหล่ไปมาในท่าที่ไม่ต้องเกร็งคอ มักจะไม่ค่อยเจ็บในข้อไหล่ครับ แต่จะเจ็บสะดุ้งเมื่อมีการบิดหรือเอียงคอไปในทิศทางที่เส้นประสาทโดนกดทับ

เป็นได้ทั้งสองอย่างพร้อมกันหรือไม่?

เรื่องนี้เป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นได้บ่อยครับ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ เพราะความเสื่อมมักจะมาพร้อมๆ กันทั้งร่างกาย

หมอเคยเจอคนไข้ที่มีทั้งภาวะเส้นเอ็นไหล่เสื่อมตามวัย และมีกระดูกคอเสื่อมร่วมด้วย ซึ่งกรณีนี้ต้องอาศัยการตรวจที่ละเอียดขึ้น เพราะถ้าเรารักษาแค่จุดเดียว แต่อีกจุดยังอักเสบอยู่ คนไข้ก็จะรู้สึกว่า "ทำไมรักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาดสักที"

การแยกแยะที่ชัดเจนจึงสำคัญมาก เพื่อให้การรักษานั้นตรงจุดและมีประสิทธิภาพที่สุดครับ

การตรวจวินิจฉัยที่คุณจะได้รับเมื่อมาหาหมอ

เมื่อคุณมาพบหมอ หมอจะเริ่มจากการสอบถามประวัติอย่างละเอียดว่า "ปวดท่าไหน" "ปวดมานานเท่าไหร่" จากนั้นจะเป็นการตรวจร่างกายครับ

1. การขยับข้อไหล่: หมอจะลองหมุนแขนและยกแขนในองศาต่างๆ เพื่อเช็กความแข็งแรงของเส้นเอ็น

2. การตรวจระบบประสาท: หมอจะทดสอบการตอบสนองของกล้ามเนื้อและการรับความรู้สึกที่แขนและมือ

3. เอ็กซเรย์ (X-ray): เพื่อดูช่องว่างระหว่างกระดูกและดูว่ามีกระดูกงอกไปทับเส้นประสาทหรือเส้นเอ็นหรือไม่

4. อัลตราซาวด์ (Ultrasound): วิธีนี้ดีมากสำหรับดูเส้นเอ็นไหล่ครับ เพราะเห็นภาพได้ทันทีว่ามีการฉีกขาดหรืออักเสบตรงไหน

5. เอ็มอาร์ไอ (MRI): จะใช้ในกรณีที่ต้องการความชัดเจนสูงสุด เพื่อดูหมอนรองกระดูกคอหรือรอยฉีกขาดของเส้นเอ็นที่ซับซ้อน

หมออยากให้วางใจครับว่า การตรวจเหล่านี้ไม่ได้น่ากลัว และส่วนใหญ่จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้แม่นยำขึ้นมาก

แนวทางการรักษาที่ไม่ต้องจบลงด้วยการผ่าตัดเสมอไป

หลายคนกลัวว่ามาหาหมอกระดูกแล้วจะต้องถูกจับผ่าตัดทันที หมอขอบอกเลยว่า "ไม่จริงครับ" ส่วนใหญ่เราเริ่มจากวิธีเบาๆ ก่อนเสมอ

• การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: นี่คือยาที่ดีที่สุดครับ เช่น การปรับท่านั่งทำงาน ไม่ก้มหน้านานๆ หรือหลีกเลี่ยงการยกของหนักในท่าที่ผิดสุขลักษณะ

• การทำกายภาพบำบัด: การยืดกล้ามเนื้อคอและสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่ จะช่วยลดภาระของเส้นเอ็นและหมอนรองกระดูกได้มหาศาล

• การใช้ยา: ยาต้านการอักเสบกลุ่มที่ไม่ใช่สเตียรอยด์จะช่วยลดความเจ็บปวดในช่วงแรก เพื่อให้เรากลับมาบริหารร่างกายได้

• การฉีดยาโดยใช้เครื่องอัลตราซาวด์นำทาง: วิธีนี้หมอชอบมากครับ เพราะเราเห็นตำแหน่งที่อักเสบชัดเจนผ่านหน้าจอ แล้วส่งยาลงไปที่จุดนั้นเป๊ะๆ ไม่ว่าจะเป็นรอบเส้นประสาทที่คอหรือในข้อไหล่ ผลการรักษาจึงมักจะดีและเจ็บตัวน้อยมาก

สำหรับการผ่าตัด หมอจะแนะนำก็ต่อเมื่อ เส้นเอ็นขาดรุนแรงจนยกแขนไม่ได้จริงๆ หรือหมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาทจนกล้ามเนื้อเริ่มลีบและอ่อนแรง ซึ่งเป็นเพียงส่วนน้อยเท่านั้นครับ

การดูแลตัวเองและการป้องกัน

ไม่ว่าจะเป็นที่คอหรือที่ไหล่ การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาแน่นอนครับ

หมอแนะนำให้หมั่นยืดเหยียดกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ อย่างสม่ำเสมอระหว่างวัน อย่าแช่อยู่ในท่าเดิมนานเกิน 1 ชั่วโมง พยายามจัดหน้าจอคอมพิวเตอร์ให้อยู่ในระดับสายตา และที่สำคัญคือ "ฟังเสียงร่างกาย" ถ้าเริ่มปวดนิดๆ อย่ารอจนทนไม่ไหว เพราะการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ มักจะจบง่ายกว่าเสมอครับ

หมอขอส่งกำลังใจให้ทุกคนที่มีอาการปวดอยู่นะครับ ความปวดอาจทำให้ชีวิตหม่นหมองไปบ้าง แต่ถ้าเราเข้าใจสาเหตุและรักษาให้ถูกจุด ชีวิตที่สดใสและเคลื่อนไหวได้คล่องตัวจะกลับมาหาคุณแน่นอนครับ

สรุป

อาการปวดไหล่และปวดคอทับเส้นประสาทมีจุดที่คล้ายกันจนแยกยากด้วยตัวเอง แต่จุดสังเกตหลักคือ "ปวดตอนขยับแขน" มักเป็นเรื่องไหล่ ส่วน "ปวดร้าว ชา และสัมพันธ์กับท่าทางคอ" มักเป็นเรื่องคอ การตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้องด้วยอัลตราซาวด์หรือการตรวจร่างกายอย่างละเอียดจะช่วยให้เราไม่ต้องรักษาแบบสุ่มเสี่ยง และส่วนใหญ่รักษาหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#ปวดไหล่ #เส้นเอ็นไหล่ขาด #หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท #ปวดคอร้าวลงแขน #ออฟฟิศซินโดรม #ปวดสะบัก #ฉีดยาโดยใช้อัลตราซาวด์ #รักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด #กายภาพบำบัด #สุขภาพผู้สูงอายุ

References

1. Gumina S, et al. (2019). The association between cervical spine and shoulder diseases. Journal of Orthopaedics and Traumatology.

2. Hawkins RJ, et al. (2020). Differentiation between shoulder and cervical spine pathology. American Academy of Orthopaedic Surgeons.

3. Kim PM, et al. (2021). Rotator cuff tears vs cervical radiculopathy: A clinical review. Journal of Shoulder and Elbow Surgery.

4. Michener LA, et al. (2018). Clinical diagnosis of shoulder pain of cervical origin. Physical Therapy Journal.

5. Bogduk N. (2022). On the definitions and physiology of back pain, referred pain, and radicular pain. Pain Medicine.

คำถามที่พบบ่อย

Q: ผมปวดไหล่มาก ยกแขนไม่ขึ้นเลย แบบนี้คือเส้นเอ็นไหล่ขาดแน่ๆ ใช่ไหมครับ?

A: อาการปวดไหล่มากจนยกแขนไม่ขึ้น อาจเกิดจากเส้นเอ็นไหล่ขาดได้ แต่ก็อาจมีสาเหตุมาจากปัญหาที่กระดูกคอทับเส้นประสาทได้เช่นกันครับ

Q: ถ้าปวดไหล่แล้วลองให้คนอื่นช่วยยกแขนให้ แล้วยกได้สุด แบบนี้แสดงว่าเป็นที่คอใช่ไหมครับ?

A: หากลองให้คนอื่นช่วยยกแขนแล้วยกได้สุด แต่พอปล่อยเองแล้วแขนไม่มีแรง หรือปวดแปล๊บในข้อไหล่ แบบนี้แนวโน้มจะเป็นที่ไหล่สูงมากครับ

Q: ผมมีอาการปวดร้าวจากคอลงมาไหล่ แล้วก็มีอาการชาที่ปลายนิ้วด้วย แบบนี้คือเป็นที่คอแน่นอนใช่ไหมครับ?

A: อาการปวดร้าวจากคอลงมาไหล่ร่วมกับอาการชามักบ่งชี้ว่ามีปัญหาที่กระดูกคอทับเส้นประสาทครับ

Q: เป็นไปได้ไหมครับว่าผมจะมีทั้งปัญหาที่ไหล่และที่คอพร้อมๆ กัน?

A: เป็นไปได้ครับ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ความเสื่อมอาจเกิดขึ้นพร้อมกันทั้งสองส่วนครับ

Q: ถ้าผมมีอาการปวดไหล่ แต่ลองขยับคอแล้วไม่เจ็บเลย แสดงว่าไม่ใช่ที่คอใช่ไหมครับ?

A: หากการขยับไหล่ไม่เจ็บ แต่การบิดหรือเอียงคอทำให้เจ็บสะดุ้งร้าวลงแขน อาจบ่งชี้ว่ามีปัญหาที่คอครับ