ปวดไหล่จากหินปูนเกาะเอ็น รักษาให้ยกแขนได้อีกครั้งโดยไม่ต้องผ่าตัด

เงื้อขวานฟันต้นไม้อยู่ดี ๆ จู่ ๆ ไหล่ก็เหมือนมีอะไรมาเสียบ คืนนั้นนอนตะแคงทับไหล่ไม่ได้เลย

คุณสมชาย วัย 54 เคยยกของ ตัดกิ่งไม้ในสวนได้สบาย แต่สามวันก่อน แค่จะเอื้อมหยิบแก้วน้ำบนชั้น ก็เสียวจนต้องร้อง หวีผมเองไม่ได้ ใส่เสื้อเองแทบไม่ไหว เขานึกว่าแค่เคล็ด เดี๋ยวก็หาย เลยยังไม่กล้าไปหาหมอ

แต่บางครั้งอาการปวดไหล่แบบนี้ ไม่ใช่แค่เคล็ด บทความนี้จะพาไปรู้จักสิ่งที่ซ่อนอยู่ในไหล่ และทางเลือกที่ช่วยให้กลับมายกแขนได้อีกครั้ง

ปวดไหล่จากหินปูนเกาะเอ็น รักษาให้ยกแขนได้อีกครั้งโดยไม่ต้องผ่าตัด

ปวดไหล่ทันทีทันใด ทั้งที่ไม่ได้ล้ม ไม่ได้กระแทก

หลายคนเข้าใจว่าไหล่จะปวดก็ต่อเมื่อล้ม หกล้ม หรือถูกกระแทกแรง ๆ แต่ความจริงคือ มีอาการปวดไหล่อีกแบบหนึ่งที่มาเองโดยไม่ต้องมีอุบัติเหตุ ปวดขึ้นมาเฉียบพลัน บางคนปวดจนยกแขนไม่ขึ้น นอนไม่ได้ทั้งคืน ทั้งที่เมื่อวานยังใช้งานแขนได้ตามปกติ

อาการแบบนี้ส่วนหนึ่งมาจาก "หินปูนเกาะเอ็นไหล่" ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยกว่าที่คิด และข่าวดีคือ ส่วนใหญ่รักษาให้ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

เรื่องของคุณสมชาย

ก่อนหน้านี้คุณสมชายเป็นคนแข็งแรง ใช้แขนทำงานในสวนทุกวัน ยกของ ตัดกิ่งไม้ ฟันต้นไม้ ได้สบายไม่เคยมีปัญหา

จนกระทั่งวันหนึ่ง หลังออกแรงเงื้อขวานฟันต้นไม้ ไหล่ขวาก็เริ่มปวดตื้อ ๆ แล้วค่อย ๆ ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ภายในไม่กี่วัน จากที่เคยยกแขนหวีผมได้ กลับกลายเป็นว่าแค่จะเอื้อมหยิบของบนชั้น ก็เสียวแปลบจนต้องหยุด

เพราะปวดแบบนี้ เขาเริ่มใส่เสื้อเองลำบาก สระผมเองไม่ถนัด กลางคืนพลิกตัวทับไหล่ทีไรก็สะดุ้งตื่น พักผ่อนไม่เต็มอิ่ม

ตอนแรกเขาคิดว่าแค่ทำงานหนักเกินไป เดี๋ยวคงหายเอง เลยทนมาหลายวัน แต่ยิ่งทนอาการก็ยิ่งรบกวนชีวิตประจำวัน จนในที่สุดเขาตัดสินใจมาตรวจ เพื่อหาคำตอบว่าจริง ๆ แล้วในไหล่เกิดอะไรขึ้น

ในไหล่เกิดอะไรขึ้น อธิบายแบบเข้าใจง่าย

หลายคนไม่รู้ว่าอาการปวดแบบนี้มีคำอธิบายที่ชัดเจน และมีทางออกมากกว่าที่คิด ลองมาทำความเข้าใจไปด้วยกันทีละขั้น

"ทำไมถึงเกิดหินปูนเกาะเอ็น" ปกติเอ็นที่หุ้มหัวไหล่ของเรา ทำหน้าที่เหมือนเชือกที่ช่วยยกและหมุนแขน เอ็นกลุ่มนี้ได้รับเลือดมาเลี้ยงค่อนข้างน้อยอยู่แล้ว เมื่อใช้งานซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน หรือมีบางช่วงที่เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงเอ็นได้ไม่ดีพอ เซลล์ในเอ็นบางส่วนจะค่อย ๆ เปลี่ยนสภาพ แล้วเริ่มมีแคลเซียมหรือ "หินปูน" มาสะสมเป็นก้อนเล็ก ๆ ในเนื้อเอ็น

"เกิดทีละขั้นอย่างไร" ช่วงแรกที่หินปูนเพิ่งก่อตัว ก้อนจะค่อนข้างแข็งและแน่น ระยะนี้หลายคนแทบไม่รู้สึกอะไร หรือปวดเพียงเล็กน้อยเวลายกแขน แต่เมื่อถึงจุดหนึ่ง ร่างกายจะเริ่ม "ส่งทีมมาเก็บกวาด" หินปูนก้อนนั้น โดยสร้างเส้นเลือดเล็ก ๆ และเซลล์เม็ดเลือดขาวเข้ามาช่วยกันสลายก้อนหินปูน ในระยะนี้เองที่ก้อนหินปูนจะเปลี่ยนสภาพจากแข็ง กลายเป็นนิ่มและฟูขึ้นคล้ายยาสีฟัน

"ทำไมอาการจึงปวดมาก" จุดที่หลายคนแปลกใจคือ ระยะที่ร่างกายกำลังสลายหินปูนนี่แหละ คือระยะที่ปวดที่สุด เพราะกระบวนการเก็บกวาดทำให้เกิดการอักเสบ บวม และความดันในเอ็นสูงขึ้น พอมีแรงไปกระตุ้น เช่น การออกแรงเงื้อขวานฟันต้นไม้ ก็เหมือนเป็นฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้อาการปวดปะทุขึ้นมาเฉียบพลัน นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนปวดขึ้นมาแรง ๆ ทั้งที่ไม่ได้บาดเจ็บรุนแรง

และมีอีกข่าวดีซ่อนอยู่ในกลไกนี้ นั่นคือ การที่ก้อนหินปูนกลายเป็นนิ่ม แปลว่าร่างกายกำลังพยายามสลายมันออกเองอยู่แล้ว หลายรายหินปูนจึงค่อย ๆ ละลายหายไปได้เองตามธรรมชาติ การรักษาจึงมักเป็นการช่วย "ลดความเจ็บปวดและเร่งกระบวนการ" ไม่ใช่การฝืนธรรมชาติของร่างกาย

รู้จักภาวะหินปูนเกาะเอ็นไหล่ให้มากขึ้น

ภาวะหินปูนเกาะเอ็นไหล่ (calcific tendinitis) คือการที่มีแคลเซียมมาสะสมเป็นก้อนในเส้นเอ็นรอบหัวไหล่ โดยเฉพาะเอ็นด้านบนที่ช่วยกางแขน เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในคนวัยทำงานถึงวัยกลางคน ช่วงอายุประมาณสี่สิบถึงหกสิบปี

อาการที่พบบ่อยมีดังนี้

• ปวดไหล่ที่เกิดขึ้นเอง โดยไม่จำเป็นต้องมีอุบัติเหตุนำมาก่อน

• ปวดมากเวลายกแขนขึ้นเหนือศีรษะ หรือกางแขนออกด้านข้าง

• ปวดมากตอนกลางคืน นอนตะแคงทับไหล่ข้างที่เป็นไม่ได้

• กิจวัตรง่าย ๆ อย่างหวีผม ใส่เสื้อ เอื้อมหยิบของ กลายเป็นเรื่องยาก

• บางรายปวดเฉียบพลันรุนแรงในช่วงที่ร่างกายกำลังสลายหินปูน

ใครเสี่ยงเป็นภาวะนี้บ้าง

ปัจจัยที่พบว่าเกี่ยวข้องกับการเกิดหินปูนเกาะเอ็นไหล่ มีดังนี้

• อายุช่วงสี่สิบถึงหกสิบปี ซึ่งเป็นช่วงที่พบภาวะนี้ได้บ่อยที่สุด

• การใช้งานแขนและไหล่ซ้ำ ๆ โดยเฉพาะท่ายกแขนเหนือศีรษะ

• มีโรคทางต่อมไร้ท่อบางอย่าง เช่น เบาหวาน หรือความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ ซึ่งอาจทำให้อาการเริ่มเร็วและเป็นนานกว่าปกติ

• ภาวะที่เลือดไปเลี้ยงเอ็นได้ไม่ดีในบางช่วง

ข้อสำคัญคือ การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้แปลว่าจะต้องเป็นเสมอไป และหลายคนที่เป็นก็ไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจน การสังเกตอาการของตัวเองจึงสำคัญกว่าการกังวลล่วงหน้า

แพทย์วินิจฉัยอย่างไร

การวินิจฉัยที่ถูกต้องคือหัวใจสำคัญที่สุด เพราะอาการปวดไหล่เกิดได้จากหลายสาเหตุ การแยกให้ชัดว่าเป็นหินปูนเกาะเอ็น ไม่ใช่ปัญหาอื่น จะทำให้เลือกวิธีรักษาได้ตรงจุด ขั้นตอนการตรวจมีดังนี้

• ซักประวัติ สอบถามลักษณะการปวด จุดที่ปวด ช่วงเวลาที่ปวด และกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ

• ตรวจร่างกาย ดูองศาการเคลื่อนไหวของไหล่ ตำแหน่งที่กดเจ็บ และทดสอบการทำงานของเอ็นรอบหัวไหล่

• อัลตราซาวด์ (ultrasound) เป็นเครื่องมือที่เห็นก้อนหินปูนและสภาพเอ็นได้แบบเรียลไทม์ บอกได้ว่าหินปูนแข็งหรือเริ่มนิ่ม ซึ่งช่วยวางแผนการรักษา และไม่มีรังสี

• เอกซเรย์ (X-ray) ช่วยยืนยันตำแหน่งและขนาดของก้อนหินปูน รวมถึงดูลักษณะว่าก้อนแข็งหรือฟูนิ่ม

• ในบางรายที่อาการซับซ้อน อาจพิจารณาตรวจเพิ่มด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อดูเอ็นและเนื้อเยื่อรอบ ๆ ให้ละเอียดขึ้น

แนวทางการรักษา จากเบาไปหนัก

เป้าหมายของการรักษาไม่ใช่แค่ทำให้หายปวด แต่คือการช่วยให้กลับไปใช้ชีวิตและดูแลคนที่เรารักได้เหมือนเดิม โดยเลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละคน เริ่มจากวิธีที่เบาที่สุดก่อน

เริ่มจากการดูแลเบื้องต้น คุณสมชายเล่าว่าหลังได้พักการใช้งานไหล่ ปรับท่าทาง และได้รับยาลดการอักเสบเพื่อคุมอาการปวด เขาเริ่มนอนหลับได้ดีขึ้น นี่คือก้าวแรกที่สำคัญ เพราะการลดปวดและการอักเสบลงก่อน จะช่วยให้ขยับไหล่และทำกายภาพได้

• การพักและปรับกิจกรรม หลีกเลี่ยงท่าที่กระตุ้นอาการในช่วงปวดมาก ร่วมกับการทำกายภาพบำบัดเพื่อคงองศาการเคลื่อนไหว

• ยาลดการอักเสบและบรรเทาปวด เพื่อคุมอาการในระยะเฉียบพลัน

• การเจาะสลายหินปูนด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์ (ultrasound-guided barbotage) เป็นการใช้เข็มเล็กเจาะเข้าไปที่ก้อนหินปูนโดยมีอัลตราซาวด์นำทางแบบเรียลไทม์ เพื่อดูดและล้างสลายก้อนหินปูนออก มักทำร่วมกับการฉีดยาลดการอักเสบในตำแหน่งที่เหมาะสม วิธีนี้มีงานวิจัยรองรับว่าช่วยลดปวดได้ดีในระยะสั้นถึงระยะกลาง

• คลื่นกระแทก (shockwave) เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสลายหินปูน

• การผ่าตัด พิจารณาเฉพาะรายที่รักษาด้วยวิธีอื่นเต็มที่แล้วยังไม่ดีขึ้น ซึ่งพบเป็นส่วนน้อย

จุดที่อยากให้เข้าใจตรงกันคือ การที่อาการปวดดีขึ้นเร็วหลังการรักษา เป็นเพราะการอักเสบถูกควบคุม ส่วนตัวก้อนหินปูนเองอาจค่อย ๆ สลายต่อไปอีกระยะหนึ่ง การรักษาจึงเป็นการเดินไปพร้อมกับธรรมชาติของร่างกาย ไม่ใช่การรับประกันว่าหินปูนจะหายทันทีในวันเดียว

หายได้ไหม ใช้เวลานานแค่ไหน

ข่าวดีคือ ภาวะหินปูนเกาะเอ็นไหล่ส่วนใหญ่มีแนวโน้มดีขึ้นได้ มีผู้ป่วยจำนวนมากที่อาการดีขึ้นด้วยการรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัด และในหลายราย ก้อนหินปูนสามารถสลายหายไปได้เองตามธรรมชาติ โดยเฉพาะในระยะที่ก้อนเริ่มนิ่มและฟู

ระยะเวลาการฟื้นตัวแตกต่างกันในแต่ละคน บางคนอาการปวดเฉียบพลันทุเลาลงได้ภายในไม่กี่สัปดาห์หลังคุมการอักเสบ ส่วนการสลายของก้อนหินปูนอาจใช้เวลานานกว่านั้น บางรายอาจมีอาการปวดกลับมาเป็นพัก ๆ ในช่วงที่ร่างกายยังสลายหินปูนไม่หมด ซึ่งมักเป็นเพียงชั่วคราว

สิ่งที่ช่วยให้ผลการรักษาดีขึ้นคือ การวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น และการเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับระยะของโรคและไลฟ์สไตล์ของแต่ละคน

ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษาจะเป็นอย่างไร

แม้หลายรายจะดีขึ้นเองได้ แต่การปล่อยอาการปวดไว้นานโดยไม่ดูแล ก็มีผลที่ตามมาได้ ซึ่งขอบอกในฐานะข้อเท็จจริง เพื่อให้ตัดสินใจดูแลตัวเองได้อย่างเข้าใจ

• อาการปวดเรื้อรังอาจรบกวนการนอนและการใช้ชีวิตประจำวันต่อเนื่อง

• เมื่อปวดจนไม่กล้าขยับไหล่เป็นเวลานาน ไหล่อาจเริ่มติดและขยับได้น้อยลง

• การหลีกเลี่ยงการใช้แขนนาน ๆ อาจทำให้กล้ามเนื้อรอบไหล่อ่อนแรงลง

การเข้าใจสิ่งเหล่านี้ไม่ได้มีไว้ให้กังวล แต่เพื่อให้เห็นว่า การมาตรวจเพื่อหาคำตอบที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ดูแลได้ง่ายกว่าและสบายตัวเร็วกว่า

ดูแลและลดโอกาสเกิดซ้ำอย่างไร

• คงการเคลื่อนไหวของไหล่ให้เหมาะสม ไม่ฝืนใช้งานหนักในช่วงที่ยังปวด แต่ก็ไม่ปล่อยให้ไหล่นิ่งจนติด

• บริหารและยืดกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่อย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำ

• ปรับท่าทางการทำงานและการใช้แขนเหนือศีรษะให้พอเหมาะ มีช่วงพัก

• ดูแลสุขภาพโดยรวม เช่น ควบคุมโรคประจำตัวอย่างเบาหวานให้ดี

• สังเกตอาการของตัวเอง หากปวดผิดปกติหรือปวดนานขึ้น ควรมาตรวจ

คำถามที่พบบ่อย

ถาม หินปูนเกาะเอ็นไหล่ ต้องผ่าตัดไหม ตอบ ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด รักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดก็ดีขึ้นได้ การผ่าตัดพิจารณาเฉพาะรายที่รักษาวิธีอื่นเต็มที่แล้วยังไม่ดีขึ้น

ถาม หินปูนจะหายไปเองได้จริงไหม ตอบ หลายรายก้อนหินปูนสลายหายไปได้เองตามธรรมชาติ โดยเฉพาะในระยะที่ก้อนเริ่มนิ่ม การรักษาช่วยลดปวดและเดินไปพร้อมกับกระบวนการนี้

ถาม ทำไมปวดขึ้นมาแรงทั้งที่ไม่ได้ล้ม ตอบ เพราะระยะที่ร่างกายกำลังสลายหินปูน จะเกิดการอักเสบและบวมในเอ็น ทำให้ปวดเฉียบพลันได้ แม้ไม่มีอุบัติเหตุนำมาก่อน

ถาม การเจาะสลายหินปูนด้วยอัลตราซาวด์เจ็บมากไหม ตอบ เป็นหัตถการที่ใช้เข็มเล็กและมีการให้ยาชาร่วมด้วย โดยทั่วไปทนได้ ควรปรึกษาแพทย์ถึงความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

ถาม ปวดไหล่แบบไหนควรรีบมาตรวจ ตอบ ปวดมากจนยกแขนไม่ขึ้น ปวดรบกวนการนอนต่อเนื่อง หรือปวดไม่ดีขึ้นภายในเวลาที่ควร ควรมาตรวจเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

สรุปสิ่งที่ควรจำ

• ปวดไหล่เฉียบพลันโดยไม่ได้ล้ม อาจเกิดจากหินปูนเกาะเอ็นไหล่ ไม่ใช่แค่เคล็ด

• ระยะที่ปวดมากที่สุด คือระยะที่ร่างกายกำลังสลายหินปูนเอง ซึ่งก้อนจะนิ่มลง

• ส่วนใหญ่รักษาให้ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด และหลายรายหินปูนสลายหายเองได้

• การวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ต้น คือกุญแจสำคัญในการเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับแต่ละคน

• คุณไม่ได้อยู่คนเดียวกับอาการนี้ การดูแลไหล่ให้แข็งแรงตั้งแต่วันนี้ คือการดูแลตัวเองเพื่อใช้ชีวิตและอยู่กับคนที่รักได้อย่างเต็มที่

บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจและวางแผนการรักษาที่เหมาะกับคุณ

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ปรึกษาหมอเก่ง กระดูกและข้อ ธนินนิตย์คลินิก Line ID @doctorkeng โทร 081-5303666 เว็บไซต์ doctorkeng.com

#ปวดไหล่ #หินปูนเกาะเอ็นไหล่ #หินปูนในไหล่ #ปวดไหล่ยกแขนไม่ขึ้น #รักษาปวดไม่ผ่าตัด #อัลตราซาวด์ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก #เชียงใหม่ #ปวดไหล่กลางคืน #ดูแลข้อและเอ็น

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดไหล่แบบนี้ต้องผ่าตัดไหมคะ?

A: ในหลายกรณี การรักษาด้วยวิธีอื่นอาจช่วยให้อาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

Q: หินปูนที่เกาะเอ็นไหล่มันจะหายไปเองได้ไหม?

A: ร่างกายอาจพยายามสลายหินปูนออกเองได้ ซึ่งอาจใช้เวลา

Q: อาการปวดไหล่แบบนี้เกิดจากอะไรคะ?

A: อาการปวดไหล่เฉียบพลันส่วนหนึ่งอาจเกิดจากภาวะหินปูนเกาะเอ็นไหล่

Q: ถ้าปวดไหล่มาก ๆ จะยกแขนได้เหมือนเดิมไหม?

A: การรักษาที่เหมาะสมอาจช่วยให้อาการปวดลดลงและกลับมาใช้งานแขนได้ดีขึ้น

Q: มีวิธีรักษาหินปูนเกาะเอ็นไหล่โดยไม่ต้องผ่าตัดไหม?

A: มีทางเลือกในการรักษาหลายวิธีที่อาจช่วยบรรเทาอาการได้โดยไม่ต้องผ่าตัด