🏋️‍♀️ ปวดหลังจากหลังคดในผู้ใหญ่ (Degenerative Scoliosis) — เมื่อกระดูกสันหลังเสื่อมจนเริ่มคด รักษาอย่างไรให้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ

“หมอคะ ช่วงนี้ปวดหลังบ่อยมาก เดินนาน ๆ แล้วปวดร้าวไปถึงเอวข้างหนึ่ง หมอบอกว่ากระดูกสันหลังเริ่มคดจากความเสื่อม แบบนี้อันตรายไหมคะ?”

นี่คืออาการที่พบได้บ่อยในคนอายุ 50 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะในผู้หญิงที่เริ่มมีภาวะกระดูกพรุน หรือมีโรคข้อเสื่อมร่วมด้วย ซึ่งบางคนไม่เคยรู้มาก่อนว่าตัวเองมี “หลังคดจากความเสื่อม (Degenerative scoliosis)” — ภาวะที่กระดูกสันหลังค่อย ๆ เบี้ยวหรือบิดตัวจากการเสื่อมของหมอนรองกระดูกและข้อต่อ

💡 Degenerative scoliosis คืออะไร

โดยทั่วไป “หลังคด” (Scoliosis) แบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่:

  1. หลังคดในเด็ก (Adolescent idiopathic scoliosis) – เกิดจากพัฒนาการของกระดูกที่ไม่สมดุลตั้งแต่วัยรุ่น

  2. หลังคดในผู้ใหญ่จากความเสื่อม (Degenerative scoliosis) – เกิดจาก “การเสื่อมของกระดูกและหมอนรองกระดูกสันหลัง” ทำให้แนวกระดูกเอียงหรือบิดเมื่ออายุมากขึ้น

ภาวะนี้พบมากในคนอายุ 50–70 ปี โดยเฉพาะผู้หญิงที่มีภาวะกระดูกพรุน ทำให้กระดูกบางและทรุดตัวไม่เท่ากัน

💬 พูดง่าย ๆ คือ “หลังตรงที่เคยมีในวัยหนุ่มสาว” ค่อย ๆ เอียงและบิด เพราะข้อต่อและหมอนรองกระดูกเสื่อมไม่เท่ากันครับ

🧠 กลไกการเกิดหลังคดจากความเสื่อม

  1. หมอนรองกระดูกสันหลังเสื่อมไม่เท่ากัน

  2. ข้อต่อกระดูกสันหลัง (Facet joint) สึก

  3. กล้ามเนื้อและเอ็นรอบกระดูกสันหลังไม่สมดุล

  4. ภาวะกระดูกพรุน (Osteoporosis)

🔎 อาการของ Degenerative scoliosis

  • ปวดหลังเรื้อรัง โดยเฉพาะด้านที่กระดูกเอียงมากกว่า

  • ปวดร้าวลงขา หรือชาที่ขา จากเส้นประสาทถูกกด (เกิดร่วมกับโพรงกระดูกตีบ)

  • รู้สึกเอียงหรือทรงตัวไม่ดี เวลายืนหรือเดินนาน ๆ

  • หลังโก่งหรือบิด เห็นได้ชัดเมื่อส่องกระจก

  • บางรายอาจมีความสูงลดลงอย่างเห็นได้ชัด

ลักษณะเฉพาะคือ “ปวดหลังด้านเดียว” และ “ปวดมากเวลายืนนานหรือเดินไกล” แต่จะดีขึ้นเมื่อได้นั่งหรือก้มตัวครับ

🩻 การตรวจวินิจฉัย

  1. เอกซเรย์กระดูกสันหลัง (X-ray spine)

  2. MRI หลัง (Magnetic Resonance Imaging)

  3. CT scan หรือ Bone scan (ในบางราย)

💊 แนวทางการรักษา

ส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ ขึ้นอยู่กับอาการและมุมความคดของกระดูก

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (Conservative treatment)

  • กายภาพบำบัด: เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง (Core muscle strengthening) เพื่อช่วยพยุงแนวกระดูก

  • ยาแก้ปวดและยาลดการอักเสบ: ลดอาการปวดหลังจากกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทอักเสบ

  • ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด (Ultrasound-guided injection): ฉีดเพื่อลดอาการปวดเฉพาะบริเวณเส้นประสาทที่ถูกกด

  • ใส่เสื้อพยุงหลัง (Back brace): ในรายที่มุมคดไม่มาก เพื่อช่วยพยุงแนวกระดูกและลดปวด

  • ควบคุมน้ำหนัก: ลดแรงกดบนกระดูกสันหลังและข้อต่อ

2. การรักษาแบบผ่าตัด (Surgical treatment)

หมอจะพิจารณาในกรณีต่อไปนี้ 👇

  • ปวดหลังหรือปวดขารุนแรง ไม่ตอบสนองต่อการรักษา 3–6 เดือน

  • เส้นประสาทถูกกดมากจนมีอาการอ่อนแรง หรือเดินไม่ได้ไกล

  • มุมกระดูกคดเพิ่มขึ้นเกิน 40–50 องศา

  • ลำตัวเอียงจนเสียสมดุลในการทรงตัว

การผ่าตัดที่ใช้บ่อย:

  • Decompression: ผ่าตัดเปิดโพรงกระดูกเพื่อลดแรงกดเส้นประสาท

  • Spinal fusion: ผ่าตัดเชื่อมกระดูกเพื่อแก้ความคดและเพิ่มความมั่นคง (ใส่สกรูและแท่งเหล็ก)

ปัจจุบันเทคนิคผ่าตัดพัฒนาไปมาก ใช้กล้องช่วย แผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว และลดความเสี่ยงได้มาก

🧘‍♀️ การดูแลตนเองและฟื้นฟู

  • ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง เช่น ว่ายน้ำ โยคะ ท่า cat–cow

  • หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือบิดตัวแรง ๆ

  • ใช้เก้าอี้ที่มีพนักพิงสูงและรองหลังได้ดี

  • ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

  • ตรวจสุขภาพกระดูกประจำปี โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน

⚠️ เมื่อไหร่ควรรีบพบแพทย์

  • ปวดหลังรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ

  • ขาอ่อนแรง เดินลำบาก หรือชา

  • ปวดหลังร่วมกับกลั้นปัสสาวะ–อุจจาระไม่ได้

  • หลังโก่งหรือเอียงเร็วผิดปกติในเวลาไม่กี่เดือน

อาการเหล่านี้บ่งบอกว่ามีการกดทับเส้นประสาทรุนแรง หรือกระดูกสันหลังไม่มั่นคง ต้องรีบตรวจเพิ่มเติมทันทีครับ

🩺 หมออยากฝากไว้

“หลังคดในผู้ใหญ่” มักไม่ใช่โรคที่อันตรายทันที แต่เป็นสัญญาณของ “ความเสื่อมของกระดูกสันหลัง” ที่ควรดูแลตั้งแต่ต้น

ถ้ารักษาเร็ว ทั้งยา กายภาพ และปรับพฤติกรรม จะช่วยให้หลังทรงตัวดี ไม่คดเพิ่ม และลดโอกาสปวดเรื้อรังได้มาก

✅ ออกกำลังเสริมหลัง–หน้าท้อง

✅ รักษาน้ำหนักตัว

✅ ตรวจสุขภาพกระดูกสันหลังประจำปี

ดูแลถูกวิธี ก็สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ เดินไกล ยืนนาน โดยไม่ต้องกังวลเรื่องหลังคดครับ 💪

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากมีอาการปวดหลังหรือขาอ่อนแรง ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อเพื่อประเมินและรักษาอย่างเหมาะสม

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หลังคด #DegenerativeScoliosis #ปวดหลัง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #orthopedicclinic #กระดูกสันหลังเสื่อม

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอคะ ปวดหลังบ่อย ๆ แบบนี้ อันตรายไหมคะ?

A: อาการปวดหลังบ่อย ๆ อาจเป็นสัญญาณของภาวะกระดูกสันหลังเสื่อมจนเริ่มคด ซึ่งส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ

Q: หลังคดจากความเสื่อม นี่เหมือนหลังคดในเด็กไหมคะ?

A: ไม่เหมือนกันครับ หลังคดในเด็กเกิดจากพัฒนาการ ส่วนหลังคดในผู้ใหญ่เกิดจากการเสื่อมของกระดูกและหมอนรองกระดูกเมื่ออายุมากขึ้น

Q: ถ้ากระดูกสันหลังเริ่มคด จะมีอาการอะไรบ้างคะ?

A: อาการที่พบบ่อยคือ ปวดหลังเรื้อรัง โดยเฉพาะด้านที่กระดูกเอียงมากกว่า หรือปวดร้าวลงขาครับ

Q: ต้องผ่าตัดรักษาหลังคดจากความเสื่อมไหมคะ?

A: ส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ การผ่าตัดจะพิจารณาในกรณีที่อาการรุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่น ๆ

Q: มีวิธีรักษาแบบไม่ต้องผ่าตัดไหมคะ?

A: มีครับ เช่น กายภาพบำบัด การใช้ยา การฉีดยาลดอักเสบ หรือการใส่เสื้อพยุงหลังครับ