ปวดข้อปลายนิ้ว…ระวัง! ข้อนิ้วเสื่อม ไม่ใช่แค่เรื่องของคนแก่

ปวดข้อปลายนิ้ว…ระวัง! ข้อนิ้วเสื่อม ไม่ใช่แค่เรื่องของคนแก่

“คุณหมอคะ หนูอายุแค่ 47 เอง แต่ข้อปลายนิ้วเริ่มบวม ๆ เจ็บ ๆ โดยเฉพาะตอนเช้า กำมือแล้วเหมือนติด ๆ แป๊บเดียวก็ดีขึ้น แบบนี้คืออะไรคะ?”

ผู้หญิงคนหนึ่งถามขณะยื่นมือให้ดู นิ้วกลางข้างขวาเริ่มมีปุ่มแข็ง ๆ นูนขึ้นมา

หมออยากบอกว่า…

หลายคนเข้าใจว่าโรคข้อเสื่อมจะเกิดแค่กับข้อเข่าหรือข้อสะโพก และต้องเป็นคนสูงอายุเท่านั้น

แต่จริง ๆ แล้ว “ข้อปลายนิ้วมือเสื่อม” หรือที่หมอมักพบในคนอายุ 40 ปลาย ๆ ขึ้นไป โดยเฉพาะในผู้หญิง

บางคนเริ่มจากอาการเจ็บ ๆ บวม ๆ ที่ปลายนิ้ว เวลากำมือรู้สึกติด ๆ ขยับลำบาก และเมื่อเวลาผ่านไปจะมีปุ่มกระดูกงอกขึ้นมาตรงข้อนิ้ว ดูแล้วผิดรูป

โรคข้อนิ้วมือเสื่อมคืออะไร?

ข้อนิ้วเสื่อม หมายถึง การที่กระดูกอ่อนตรงข้อนิ้วสึกกร่อนลงเรื่อย ๆ ตามวัยหรือการใช้งาน

เมื่อกระดูกอ่อนบางลง กระดูกที่อยู่รอบ ๆ จะเริ่มเสียดสีกัน ทำให้เกิดอาการเจ็บ บวม และกระตุ้นให้เกิดการสร้างกระดูกงอก

ในกรณีที่เกิดที่ “ข้อปลายนิ้ว” (เรียกว่าข้อ DIP) จะเห็นเป็นปุ่มแข็ง ๆ นูน ๆ ตรงข้อนิ้ว เรียกว่า Heberden’s node ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของข้อเสื่อม

สังเกตอาการอย่างไร?

• ปวด บวม แดง ตรงข้อนิ้วปลายมือ

• เจ็บมากตอนขยับ หรือกำมือ

• มักเป็นตอนเช้า หรือหลังใช้งานนาน ๆ

• อาจมีเสียงก๊อบแก๊บเวลาขยับ

• บางรายนิ้วเริ่มผิดรูปจากกระดูกงอก

ยิ่งใช้งานหนัก ยิ่งเสื่อมเร็ว

หมอพบว่าอาการนี้มักเกิดกับคนที่ใช้มือซ้ำ ๆ เช่น พิมพ์งาน ทำอาหาร ทำงานฝีมือ จับเครื่องมือหนัก หรือแม้แต่คนที่ชอบบิดผ้าแรง ๆ

กิจกรรมที่ควรหลีกเลี่ยงหากเริ่มมีอาการ เช่น

• การใช้มือบิดของแรง ๆ (เช่น บิดผ้า)

• การถือของหนักด้วยปลายนิ้ว

• การจิ้มนิ้วบนมือถือหรือแป้นพิมพ์ตลอดทั้งวัน

• การใช้มือทำงานฝีมือที่ต้องออกแรงกดซ้ำ ๆ

การตรวจและการวินิจฉัย

แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติ ตรวจการขยับของข้อนิ้ว และดูว่ามีอาการบวม หรือปุ่มกระดูกงอกหรือไม่

การเอกซเรย์มือจะช่วยยืนยันว่าข้อนิ้วเริ่มมีการสึกของกระดูกอ่อนหรือไม่ มีช่องว่างข้อลดลง หรือมีกระดูกงอกตามขอบข้อหรือไม่

บางรายอาจใช้เครื่อง ultrasound ช่วยดูการอักเสบของเยื่อบุข้ออย่างแม่นยำ

แนวทางรักษา

• พักการใช้งานมือให้เพียงพอ

• ประคบเย็นเมื่อเริ่มปวด บวม

• ใช้ยาทา หรือยากินกลุ่มลดการอักเสบ

• ฝึกบริหารนิ้วมือให้เคลื่อนไหวดีขึ้น เช่น ท่ากำมือ เหยียดนิ้ว

• ในรายที่ปวดมาก หรือมีการอักเสบเรื้อรัง อาจพิจารณาฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด โดยใช้ ultrasound ช่วยระบุตำแหน่ง

• การผ่าตัดมักไม่จำเป็น ยกเว้นมีปุ่มกระดูกงอกมากจนรบกวนการใช้ชีวิต

จะป้องกันอย่างไร?

• หลีกเลี่ยงการใช้งานมือหนัก ๆ ซ้ำ ๆ

• หากเริ่มมีอาการ ควรพักมือทันที ไม่ฝืนทำต่อ

• ออกกำลังกายนิ้วมือเบา ๆ ทุกวัน เพื่อให้ข้อไม่ยึดติด

• หลีกเลี่ยงการบิดผ้าแรง ๆ หรือใช้เครื่องช่วยแทน

• ควบคุมน้ำหนักตัว เพราะน้ำหนักส่วนเกินมีผลต่อข้อทุกส่วน

หมอสรุปให้ว่า…

ข้อปลายนิ้วเสื่อม แม้ไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ถ้าไม่ระวัง อาจทำให้มือใช้งานไม่สะดวก เจ็บ และผิดรูปในระยะยาว

รู้เร็ว ปรับพฤติกรรมเร็ว ยังสามารถใช้งานมือได้ดี และชะลอการเสื่อมได้อีกนาน

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#ข้อเสื่อม #ปวดนิ้วมือ #กระดูกงอก #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ข้อปลายนิ้วเสื่อม #DIPjoint #Osteoarthritis

คำถามที่พบบ่อย

Q: หนูอายุ 47 เอง ทำไมข้อปลายนิ้วถึงปวดและบวมเหมือนคนแก่คะ?

A: ข้อปลายนิ้วเสื่อมพบได้ในคนวัยกลางคน โดยเฉพาะผู้หญิง และอาจเกิดจากการใช้งานมือซ้ำๆ ค่ะ

Q: ถ้าข้อปลายนิ้วเริ่มมีปุ่มแข็งๆ นูนขึ้นมา จะหายเองไหมคะ?

A: ปุ่มกระดูกงอกที่เรียกว่า Heberden’s node อาจไม่หายไปเอง แต่การรักษาจะช่วยบรรเทาอาการปวดและชะลอการเสื่อมได้ค่ะ

Q: ต้องทำอย่างไรบ้างคะ ถ้าไม่อยากให้ข้อปลายนิ้วเสื่อมไปมากกว่านี้?

A: ควรหลีกเลี่ยงการใช้งานมือหนักๆ ซ้ำๆ และหากมีอาการควรพักมือทันทีค่ะ

Q: การประคบเย็นช่วยเรื่องปวดข้อปลายนิ้วได้ไหมคะ?

A: การประคบเย็นอาจช่วยบรรเทาอาการปวดและบวมได้เมื่อเริ่มมีอาการค่ะ

Q: ต้องผ่าตัดไหมคะ ถ้าปวดข้อปลายนิ้วมากๆ?

A: การผ่าตัดมักไม่จำเป็น ยกเว้นมีปุ่มกระดูกงอกมากจนรบกวนการใช้ชีวิตค่ะ

เอกสารอ้างอิง

[1] Modi D, et al. Distal Interphalangeal Joint Arthroplasty: A Narrative Review. The Journal of Hand Surgery Asian-Pacific Volume. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37758497/

[2] Xu J, et al. Distal Interphalangeal Joint Arthroplasty - A Systematic Review. The Journal of Hand Surgery Asian-Pacific Volume. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37501548/

[3] Slichter ME, et al. Posttraumatic Osteoarthritis of the Distal Interphalangeal Joint: A Follow-Up Study of 12 Years After Nonsurgical Treatment of Mallet Finger Fractures. The Journal of Hand Surgery. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37191605/