ทำไมผู้สูงอายุถึงมีความเสี่ยง “กระดูกพรุน” และเกี่ยวข้องกับการปวดข้อหรือกระดูกหักอย่างไร?

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “กระดูกพรุน” แต่ยังไม่เข้าใจชัดว่ามันคืออะไร และทำไมผู้สูงอายุจึงเสี่ยงมากกว่าวัยอื่น ๆ รวมถึงมันเกี่ยวข้องกับการปวดข้อและกระดูกหักได้อย่างไร หมออยากเล่าให้ฟังแบบง่าย ๆ ครับ

กระดูกพรุนคืออะไร?

กระดูกของเรามีการสร้างและสลายตลอดเวลา เมื่ออายุน้อย กระดูกใหม่สร้างมากกว่าการสลาย ทำให้มวลกระดูกหนาแน่น แข็งแรง แต่เมื่ออายุมากขึ้น การสร้างกระดูกน้อยลง ขณะที่การสลายยังดำเนินต่อไป จึงทำให้ “มวลกระดูกลดลง” หรือที่เรียกว่า “กระดูกพรุน” ส่งผลให้กระดูกบาง เปราะ และหักง่าย

ทำไมผู้สูงอายุเสี่ยงมาก?

  • ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง – โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ทำให้กระดูกสลายเร็วขึ้น

  • การดูดซึมแคลเซียมลดลง – ลำไส้ของผู้สูงอายุดูดซึมแคลเซียมได้น้อยกว่าวัยหนุ่มสาว

  • ขาดวิตามินดี – เนื่องจากออกแดดน้อยลง ส่งผลให้ร่างกายสร้างวิตามินดีลดลง ซึ่งจำเป็นต่อการดูดซึมแคลเซียม

  • การเคลื่อนไหวน้อยลง – ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย กล้ามเนื้อและกระดูกจะอ่อนแรงเร็วขึ้น

  • โรคประจำตัวและยาบางชนิด – เช่น เบาหวาน ไทรอยด์ หรือการใช้ยาสเตียรอยด์นาน ๆ เพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุน

กระดูกพรุนเกี่ยวข้องกับการปวดข้อหรือกระดูกหักอย่างไร?

ปวดหลังจากกระดูกสันหลังยุบตัว กระดูกสันหลังที่พรุนอาจยุบหรือหักได้ง่าย แม้เพียงก้ม ยกของเบา ๆ หรือสะดุ้งแรง ๆ ทำให้ปวดหลังเรื้อรังหรือหลังค่อม

เสี่ยงกระดูกหักง่าย โดยเฉพาะบริเวณสะโพก ข้อมือ และกระดูกสันหลัง ซึ่งเป็นสาเหตุใหญ่ที่ทำให้ผู้สูงอายุต้องนอนติดเตียง

กระทบการใช้ชีวิตประจำวัน เมื่อมีกระดูกหัก จะเจ็บและเคลื่อนไหวลำบาก ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ข้อติด และเสี่ยงปัญหาข้อเสื่อมตามมา

ปวดข้อโดยตรง? จริง ๆ แล้วกระดูกพรุนเองมักไม่ทำให้ปวดข้อโดยตรง แต่ผลจากกระดูกยุบหรือหักต่างหาก ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดอาการปวด

การตรวจและป้องกัน

  • ตรวจความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density: BMD) โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน และผู้ชายที่อายุเกิน 70 ปี

  • รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีนเพียงพอ เช่น นม ปลาเล็กกินทั้งกระดูก ถั่ว งา

  • ตรวจและเสริมวิตามินดีหากขาด รวมถึงรับแดดยามเช้า

  • ออกกำลังกายเสริมแรง เช่น เดินเร็ว ยกน้ำหนักเบา ๆ

  • ป้องกันการหกล้มในบ้าน เช่น เก็บสายไฟ พื้นไม่ลื่น เปิดไฟสว่าง

หมออยากบอกว่า…

“กระดูกพรุน” ไม่ใช่เรื่องไกลตัวของผู้สูงอายุ และไม่ใช่แค่ปัญหากระดูกบาง แต่เป็นต้นเหตุสำคัญของการปวดหลัง กระดูกหัก และการนอนติดเตียง ถ้าตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และดูแลอย่างถูกต้อง ก็สามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกพรุน #ผู้สูงอายุ #ปวดหลัง #กระดูกหักง่าย #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ทำไมคนแก่ถึงกระดูกบางกว่าคนหนุ่มสาวคะ?

A: เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายจะสร้างกระดูกใหม่ได้น้อยลง ขณะที่การสลายกระดูกยังคงดำเนินต่อไป ทำให้มวลกระดูกลดลงจนบางลงและเปราะง่าย

Q: กระดูกพรุนทำให้ปวดข้อเลยไหมคะ?

A: โดยตรงแล้วกระดูกพรุนมักไม่ทำให้ปวดข้อ แต่ผลจากการที่กระดูกยุบหรือหักต่างหากที่เป็นต้นเหตุให้เกิดอาการปวด

Q: ถ้ากระดูกพรุนแล้วจะหกล้มง่ายขึ้นจริงไหมคะ?

A: ใช่ครับ กระดูกที่พรุนจะบาง เปราะ และหักง่าย ทำให้เสี่ยงต่อการหักง่ายเมื่อเกิดการหกล้ม โดยเฉพาะบริเวณสะโพก ข้อมือ และกระดูกสันหลัง

Q: มีวิธีป้องกันกระดูกพรุนสำหรับผู้สูงอายุไหมคะ?

A: การรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและโปรตีนเพียงพอ ออกกำลังกายเสริมแรง และรับแสงแดดยามเช้า อาจช่วยป้องกันกระดูกพรุนได้ครับ

เอกสารอ้างอิง

[1] Johnston CB, Dagar M. Osteoporosis in Older Adults. Medical Clinics of North America. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32773051/

[2] Rachner TD, et al. Osteoporosis: now and the future. Lancet. 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21450337/

[3] Sfeir JG, et al. Skeletal Aging. Mayo Clinic Proceedings. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35662432/