ก้าวแรกตอนเช้า เจ็บจี๊ดส้นเท้า… 🚨 ระวังพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ!

เคยไหม? ตื่นเช้ามาก้าวลงจากเตียงแล้วรู้สึกเจ็บจี๊ดที่ส้นเท้า เหมือนเหยียบหินแหลม ๆ พอเดินไปสักพักอาการดีขึ้น แต่วันต่อมาก็กลับมาเจ็บอีก นี่คืออาการที่หลายคนเรียกว่า “ปวดส้นเท้า” ซึ่งมักเกิดจากโรคที่ชื่อว่า พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ (Plantar fasciitis)

คุณอ้อย อายุ 42 ปี ทำงานยืนขายของที่ตลาดทุกวัน เริ่มมีอาการเจ็บส้นเท้าตอนเช้า ๆ จนบางวันเดินไม่ไหว ต้องนั่งพักก่อน อาการเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ จนต้องไปพบแพทย์ จึงทราบว่าเป็นพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบจากการใช้งานเท้ามากเกินไป

พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบคืออะไร

ใต้ฝ่าเท้าของเรามีพังผืดเส้นหนา ทำหน้าที่เหมือนเชือกที่คอยพยุงอุ้งเท้าและรับน้ำหนักเวลายืนหรือเดิน หากพังผืดนี้อักเสบ จะทำให้เจ็บส้นเท้า โดยเฉพาะเวลาลุกก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งพักนาน ๆ

สาเหตุและการเกิดโรค

  • การใช้งานเท้ามากเกินไป เช่น ยืนหรือเดินนาน ๆ

  • ใส่รองเท้าพื้นแข็ง ไม่ซัพพอร์ตอุ้งเท้า

  • น้ำหนักตัวมาก ทำให้พังผืดรับแรงเกิน

  • เอ็นร้อยหวายตึงมาก

  • อายุ 40 ปีขึ้นไป พังผืดเริ่มเสื่อม

อาการและสัญญาณอันตราย

  • เจ็บส้นเท้าเวลาลุกก้าวแรกตอนเช้า

  • เจ็บมากขึ้นหลังยืนนานหรือเดินไกล

  • อาการดีขึ้นเล็กน้อยเมื่อเดินไปสักพัก

  • กรณีรุนแรง ปวดจนเดินไม่ได้

สัญญาณที่ควรรีบพบแพทย์คือ ปวดส้นเท้าเรื้อรังเกิน 2–3 สัปดาห์, เจ็บจนเดินไม่ไหว หรือมีบวมแดงร่วมด้วย

ปัจจัยเสี่ยง

  • คนทำงานที่ต้องยืนหรือเดินนาน เช่น ครู พนักงานขาย

  • คนที่ออกกำลังกายวิ่งกระแทกพื้น

  • ผู้ที่น้ำหนักเกิน

  • ใส่รองเท้าที่ไม่พอดีหรือพื้นแข็ง

การตรวจวินิจฉัย

  • ตรวจร่างกาย แพทย์กดที่ส้นเท้าแล้วเจ็บชัดเจน

  • อัลตราซาวด์ เห็นความหนาของพังผืดและการอักเสบ

  • เอกซเรย์ ใช้ตัดภาวะอื่น เช่น กระดูกงอกที่ส้นเท้า

  • เอ็มอาร์ไอ (เอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) ใช้ในรายที่อาการซับซ้อนหรือรักษาไม่ดีขึ้น

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

  1. ปรับพฤติกรรม

  2. ยา

  3. กายภาพบำบัด

  4. การฉีดยาลดอักเสบเฉพาะตำแหน่งโดยอัลตราซาวด์

  5. ติดตามผลต่อเนื่อง

เงื่อนไขที่ควรพิจารณาผ่าตัด ได้แก่ อาการเรื้อรังนานเกิน 6–12 เดือน และรักษาด้วยวิธีอื่นไม่ดีขึ้น

พยากรณ์โรค

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการดีขึ้นภายในไม่กี่เดือน หากดูแลอย่างถูกต้อง แต่บางรายหากปล่อยไว้อาจปวดเรื้อรังและกระทบการเดิน

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

  • เดินผิดท่าเพราะเลี่ยงการลงส้นเท้า ทำให้ปวดเข่าหรือปวดหลังตามมา

  • พังผืดอักเสบเรื้อรังจนทำกิจวัตรลำบาก

แผนดูแลตัวเองเบื้องต้น

  • ยืดเอ็นร้อยหวายและฝ่าเท้าทุกเช้า

  • ใช้ลูกบอลหรือลูกกลิ้งนวดฝ่าเท้า

  • เลือกรองเท้านุ่ม ซัพพอร์ตอุ้งเท้า

  • หลีกเลี่ยงการยืนหรือเดินนาน

  • ควบคุมน้ำหนัก

สรุป

อาการปวดส้นเท้า โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนก้าวแรก มักเกิดจากโรคพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ หากเริ่มมีอาการควรปรับพฤติกรรมและดูแลเท้าให้ถูกวิธี หากไม่ดีขึ้นควรรีบพบแพทย์ เพื่อป้องกันการเรื้อรังและลดผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดส้นเท้า #พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ #สุขภาพเท้า #กายภาพบำบัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: อาการเจ็บส้นเท้าตอนเช้าๆ นี่เป็นอะไรได้บ้างคะ?

A: อาการเจ็บส้นเท้าตอนเช้าก้าวแรก มักเกิดจากพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบค่ะ

Q: ถ้าเป็นพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ ต้องผ่าตัดเลยไหมคะ?

A: ในหลายกรณี การรักษาแบบไม่ผ่าตัดอาจเพียงพอค่ะ

Q: มีวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นไหมคะ?

A: ควรยืดเอ็นร้อยหวายและฝ่าเท้า นวดฝ่าเท้า เลือกรองเท้าที่นุ่มและซัพพอร์ตอุ้งเท้าค่ะ

Q: ปวดส้นเท้าแบบนี้จะหายขาดไหมคะ?

A: ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีอาการดีขึ้นภายในไม่กี่เดือนหากดูแลอย่างถูกต้องค่ะ

Q: ถ้าปวดไม่มาก ต้องไปหาหมอไหมคะ?

A: หากอาการปวดเรื้อรังเกิน 2-3 สัปดาห์ หรือปวดจนเดินไม่ไหว ควรปรึกษาแพทย์ค่ะ

เอกสารอ้างอิง

[1] Koc TA Jr, et al. Heel Pain - Plantar Fasciitis: Revision 2023. The Journal of orthopaedic and sports physical therapy. 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38037331/

[2] Motley T. Plantar Fasciitis/Fasciosis. Clinics in podiatric medicine and surgery. 2021. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33745651/

[3] Goff JD, Crawford R. Diagnosis and treatment of plantar fasciitis. American family physician. 2011. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21916393/