ก้อนโทฟัส (Tophi Gout) — โรคเก๊าท์ลุกลามจนเป็นก้อนใต้ผิวหนังได้อย่างไร?
"หมอครับ ผมมีก้อนแข็ง ๆ ขึ้นที่หลังเท้า ไม่เจ็บ แต่ไม่น่าจะใช่กระดูก มันคืออะไรครับ? ผมเคยเป็นเก๊าท์มาก่อน"
นี่คือคำถามจากคุณไพโรจน์ อายุ 58 ปี ที่สังเกตก้อนใต้ผิวหนังอยู่มานานแต่ไม่ได้ใส่ใจ เพราะไม่ปวด แต่เมื่อเริ่มมีหลายก้อนและรูปร่างเท้าผิดไปจากเดิม จึงมาตรวจ
หมอขอบอกเลยครับว่า… ก้อนที่เห็นนั้นอาจคือ “โทฟัส (Tophi)” ซึ่งเป็นผลจากโรคเก๊าท์ที่ไม่ได้รับการควบคุมมานานหลายปี
โทฟัส (Tophi) คืออะไร?
โทฟัส คือ ก้อนของผลึกยูริก (urate crystals) ที่สะสมอยู่ใต้ผิวหนัง เป็นผลจากโรคเก๊าท์เรื้อรังที่ร่างกายมีกรดยูริกสูงต่อเนื่อง และมีการตกตะกอนของผลึกยูเรตบริเวณข้อและเนื้อเยื่อรอบ ๆ
โดยปกติคนที่เป็นเก๊าท์เฉียบพลันจะมีแค่ข้ออักเสบ แต่ถ้าไม่ได้ควบคุมระดับยูริกให้อยู่ในเกณฑ์ กรดยูริกจะสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกลายเป็นก้อนโทฟัสในที่สุด
โทฟัส มักพบที่ไหน?
-
ข้อนิ้วเท้า ข้อนิ้วมือ
-
หลังเท้า
-
ข้อศอก
-
ใบหู
-
รอบข้อที่เคยอักเสบบ่อย
บางรายพบก้อนใหญ่จนข้อผิดรูป เดินไม่ได้ หรือมีการอักเสบซ้ำเรื้อรัง
ลักษณะของก้อนโทฟัสเป็นอย่างไร?
-
ก้อนนูนใต้ผิวหนัง แข็งเหมือนกระดูก
-
ไม่เจ็บ (ถ้าไม่อักเสบ)
-
ผิวหนังด้านบนบางลง หรือเป็นสีขาวอมเหลือง
-
บางกรณีอาจแตก มีผงสีขาวคล้ายชอล์กหรือยาสีฟันออกมา (ผลึกยูริก)
Tophi บอกอะไรเกี่ยวกับโรคเก๊าท์?
การเกิดโทฟัสหมายถึง:
-
เป็นเก๊าท์เรื้อรังมานานหลายปี (มักเกิน 10 ปี)
-
ระดับยูริกในเลือดสูงต่อเนื่องโดยไม่ควบคุม
-
เสี่ยงต่อการมีโรคแทรกซ้อน เช่น นิ่วในไต หรือไตเสื่อม
การรักษาโรคเก๊าท์ต้องไม่ใช่แค่รักษาข้ออักเสบเมื่อปวดเท่านั้น แต่ต้องควบคุมระดับยูริกในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ตลอดเวลา (≤ 6 mg/dL)
การวินิจฉัยโทฟัสทำอย่างไร?
-
ซักประวัติว่าเคยเป็นเก๊าท์หรือไม่
-
ตรวจร่างกายดูตำแหน่งและลักษณะก้อน
-
เจาะเลือดวัดระดับกรดยูริก
-
เอกซเรย์ข้อ หรืออัลตราซาวด์ดูลักษณะภายในก้อน
-
บางรายอาจเจาะดูดก้อนตรวจดูผลึกยูริก
การรักษาโทฟัส ทำอย่างไร?
-
ควบคุมระดับกรดยูริกในเลือดให้ต่ำกว่า 6 mg/dL
-
หลีกเลี่ยงอาหารที่มีพิวรีนสูง
-
ดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อช่วยขับกรดยูริก
-
รักษาอาการอักเสบเฉียบพลัน
-
ในบางกรณีที่โทฟัสโตมาก หรือแตกอักเสบบ่อย
โทฟัสหายได้ไหม?
ข่าวดีคือ หากควบคุมระดับกรดยูริกได้ดีต่อเนื่อง (≤ 5-6 mg/dL) ก้อนโทฟัสจะค่อย ๆ เล็กลง และบางรายอาจหายไปเองใน 1–2 ปี
ยิ่งเริ่มรักษาเร็ว โอกาสหายยิ่งสูง และลดความเสี่ยงข้อผิดรูปได้ครับ
หมอสรุปให้นะครับ…
โทฟัส (Tophi) คือสัญญาณเตือนว่าโรคเก๊าท์เริ่มลุกลาม ไม่ใช่แค่เรื่องข้ออักเสบแบบครั้งคราว แต่เป็นการสะสมของกรดยูริกที่อาจทำลายข้อต่อและอวัยวะภายในได้
หากคุณมีก้อนนูนใต้ผิวหนัง โดยเฉพาะในคนที่เคยเป็นเก๊าท์มาก่อน ควรมาตรวจครับ เพื่อรักษาให้ทันก่อนที่ข้อจะเสียหายถาวร
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#Tophi #เก๊าท์เรื้อรัง #ก้อนใต้ผิวหนัง #กรดยูริกสูง #โรคเก๊าท์ #หมอเก่งกระดูกและข้อ
คำถามที่พบบ่อย
Q: หมอครับ ก้อนแข็งๆ ที่ขึ้นตามตัวนี่คือโทฟัสใช่ไหมครับ?
A: ก้อนแข็งๆ ที่ขึ้นตามตัวในผู้ที่เป็นโรคเก๊าท์ อาจเป็นโทฟัส ซึ่งเป็นผลึกยูริกที่สะสมใต้ผิวหนังครับ
Q: ถ้ามีโทฟัสแล้วจะหายขาดเลยไหมครับ?
A: โทฟัสอาจค่อยๆ เล็กลงหรือหายไปได้ หากควบคุมระดับกรดยูริกในเลือดได้ดีต่อเนื่องครับ
Q: ก้อนโทฟัสนี้มันจะทำให้เดินไม่ได้เลยไหมครับ?
A: บางรายที่มีก้อนโทฟัสขนาดใหญ่ อาจส่งผลต่อการเคลื่อนไหว หรือทำให้ข้อผิดรูปได้ครับ
Q: ต้องผ่าตัดเอาโทฟัสออกไหมครับ?
A: ในบางกรณีที่โทฟัสมีขนาดใหญ่ หรือมีการอักเสบบ่อย อาจพิจารณาการรักษาด้วยการผ่าตัดครับ
Q: ก้อนโทฟัสจะกลับมาเป็นอีกไหมครับ?
A: หากยังคงมีระดับกรดยูริกในเลือดสูง โทฟัสก็อาจกลับมาสะสมได้อีกครับ