ก้อนที่หลังมือหรือนิ้วมือ…อาจไม่ใช่ถุงน้ำ!

หมออยากเล่าเรื่อง “ก้อนไขมันรอบเส้นเอ็น” (Lipoma near Extensor Tendons)

“หมอคะ มีก้อนนิ่ม ๆ อยู่หลังมือข้างขวา มันไม่เจ็บ แต่รู้สึกเกะกะเวลาเหยียดนิ้ว… คนรอบตัวบอกว่าเป็นถุงน้ำแน่ ๆ แต่พอหมอส่องอัลตราซาวนด์บอกว่าเป็น ‘ก้อนไขมันรอบเส้นเอ็น’ คืออะไรคะหมอ?”

หมอเก่งเจอเคสแบบนี้บ่อยมากในคลินิกครับ

หลายคนมาด้วย “ก้อนเล็ก ๆ” บริเวณหลังมือหรือนิ้วมือ โดยเฉพาะใกล้ข้อมือหรือบริเวณที่มีเส้นเอ็นยกนิ้ว (extensor tendons)

และส่วนใหญ่มักคิดว่าเป็น “ถุงน้ำ” หรือ “ก้อนเนื้องอก”

แต่จริง ๆ แล้ว ก้อนเหล่านี้บางส่วนคือ Lipoma — ก้อนไขมันธรรมดา ที่ไปเกิด “รอบเส้นเอ็น” ครับ

🧠 Lipoma คืออะไร?

Lipoma (ไลโปมา) คือ ก้อนไขมันชนิดไม่ร้าย (benign fatty tumor)

เกิดจากเซลล์ไขมันในชั้นใต้ผิวหนังที่แบ่งตัวมากขึ้นกว่าปกติ

มักมีลักษณะเป็น “ก้อนนิ่ม ๆ เคลื่อนไหวได้ ไม่เจ็บ”

ส่วนใหญ่จะเจอได้ในบริเวณที่มีไขมันสะสม เช่น

ต้นแขน หลัง คอ หรือไหล่

แต่บางครั้ง “ก้อนไขมัน” ก็ไปเกิดลึกลงไปถึง รอบเส้นเอ็นของมือ ได้เช่นกัน

🦴 Lipoma รอบเส้นเอ็น (Peritendinous lipoma) คืออะไร?

กรณีที่เราพบ “ก้อนไขมัน” บริเวณหลังมือ

โดยเฉพาะใกล้กับ เส้นเอ็นยกนิ้ว (Extensor tendons)

เช่น บริเวณช่องที่ 1 และ 2 ของเส้นเอ็น (first & second extensor compartments)

ตำแหน่งนี้เป็นบริเวณที่เส้นเอ็นของนิ้วโป้งและนิ้วชี้วิ่งอยู่

ดังนั้นเมื่อมี “ไขมันก้อนเล็ก ๆ” ไปแทรกอยู่รอบ ๆ เส้นเอ็น

จะทำให้เราคลำได้เป็นก้อนเคลื่อนตามการขยับนิ้ว และบางครั้งรู้สึก “ตึงหรือเกะกะ” เวลาเหยียดนิ้วครับ

🔍 ลักษณะอาการของ Lipoma รอบเส้นเอ็น

• ก้อนนิ่ม เคลื่อนไหวได้ใต้ผิวหนัง

• ไม่เจ็บเวลาคลำ (ยกเว้นถ้ากดทับเส้นประสาทหรือเอ็น)

• ขนาดค่อย ๆ โตช้า ๆ

• มักอยู่บริเวณหลังมือหรือข้อมือด้านนิ้วโป้ง

• เวลาขยับนิ้วหรือเหยียดข้อมือ ก้อนจะเคลื่อนไหวเล็กน้อยตามเส้นเอ็น

ในบางราย ถ้าก้อนอยู่ใกล้เส้นประสาท อาจมีอาการ “ชา หรือเจ็บจี๊ด ๆ”

โดยเฉพาะเวลาหยิบของ หรือขยับมือแรง ๆ

🧪 การตรวจเพื่อแยกโรค

ก้อนที่หลังมืออาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ

หมอจึงต้องตรวจแยกโรคให้แน่ชัดครับ เช่น

• ถุงน้ำในข้อ (Ganglion cyst) — มักเป็นก้อนแข็งกว่า ติดอยู่กับข้อ เคลื่อนไหวน้อย

• ก้อนเนื้อเส้นเอ็น (Giant cell tumor of tendon sheath) — มักแข็งกว่า สีออกน้ำตาล เห็นใน MRI ชัด

• ก้อนไขมัน (Lipoma) — นิ่ม เคลื่อนไหวได้ อาจอยู่รอบเส้นเอ็น

เครื่องมือช่วยวินิจฉัยที่แม่นที่สุดคือ “Ultrasound” หรือ “MRI”

ซึ่งจะบอกได้ว่าก้อนอยู่ชั้นไหน — ใต้ผิวหนัง ใต้เส้นเอ็น หรืออยู่รอบ ๆ เส้นเอ็น

💊 การรักษา

ถ้าก้อนมีขนาดเล็ก ไม่โต และไม่เจ็บ — หมอมักแนะนำให้ ติดตามอาการเฉย ๆ

เพราะก้อนไขมันเป็นเนื้องอกไม่ร้าย ไม่กลายเป็นมะเร็ง

แต่ถ้ามีอาการดังต่อไปนี้ ควรพิจารณารักษา

• ก้อนโตขึ้นเรื่อย ๆ

• ปวด เจ็บ หรือรบกวนการขยับนิ้ว

• มีอาการชา เพราะก้อนกดเส้นประสาท

• ต้องการตรวจยืนยันชนิดก้อน

การรักษาทำได้โดยการผ่าตัดเล็ก (Local excision)

เป็นการเปิดผิวหนังเฉพาะจุด เอาก้อนไขมันออกทั้งหมด

ใช้ยาชาเฉพาะที่ ใช้เวลาทำประมาณ 30 นาที

หลังผ่าตัดมักไม่เจ็บมาก และกลับไปใช้งานมือได้ภายในไม่กี่วัน

🩺 หมอแนะนำเพิ่มเติม

• อย่าพยายาม “บีบ” หรือ “นวดแรง ๆ” เพราะอาจทำให้ก้อนอักเสบ

• หากสงสัยว่าเป็นก้อนที่อยู่ลึกหรือขยับตามเส้นเอ็น ควรตรวจด้วย Ultrasound

• ถ้าผ่าตัดออกแล้ว ก้อนมักไม่กลับมาอีก

🌿 หมออยากบอกว่า...

ก้อนที่หลังมือหรือนิ้วมือ ไม่ได้แปลว่าเป็น “ถุงน้ำ” ทุกกรณี

บางครั้งอาจเป็น ก้อนไขมันที่แทรกอยู่รอบเส้นเอ็น (Lipoma near extensor tendons)

ซึ่งเป็นภาวะไม่ร้ายแรง รักษาได้ง่าย และหายขาดเมื่อผ่าตัดออก

สิ่งสำคัญคือควรให้แพทย์ตรวจแยกโรคให้แน่ชัด

เพราะแต่ละชนิดมีตำแหน่งและแนวทางรักษาต่างกันครับ

“บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากมีก้อนที่หลังมือหรือนิ้วมือโตขึ้น หรือเจ็บ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยที่แน่ชัดครับ

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ ก้อนที่มือ หรืออาการปวดจากเส้นเอ็น ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666”

#ก้อนที่หลังมือ #Lipoma #ก้อนไขมันรอบเส้นเอ็น #ก้อนที่นิ้วมือ #ถุงน้ำหลังมือ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ผ่าตัดเล็ก #กายภาพมือ

คำถามที่พบบ่อย

Q: หมอคะ ก้อนที่หลังมือของหนูมันนิ่มๆ เคลื่อนได้ ไม่เจ็บเลยค่ะ เป็นถุงน้ำหรือเปล่าคะ?

A: ก้อนลักษณะนี้อาจเป็นก้อนไขมันรอบเส้นเอ็น ซึ่งเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายค่ะ

Q: แล้วถ้าเป็นก้อนไขมันรอบเส้นเอ็นแบบนี้ จะอันตรายไหมคะ?

A: โดยทั่วไปก้อนไขมันเป็นชนิดไม่ร้ายและไม่กลายเป็นมะเร็งค่ะ

Q: ต้องผ่าตัดออกไหมคะ ถ้ามันไม่เจ็บ?

A: หากก้อนมีขนาดเล็ก ไม่โต และไม่รบกวนการใช้งาน อาจพิจารณาติดตามอาการก่อนได้ค่ะ

Q: ถ้าอยากเอาออก ต้องทำยังไงคะ?

A: การรักษาทำได้โดยการผ่าตัดเล็กเพื่อนำก้อนไขมันออกค่ะ

Q: ก้อนไขมันที่หลังมือจะกลับมาเป็นอีกไหมคะ?

A: หากผ่าตัดออกทั้งหมดแล้ว ก้อนมักไม่กลับมาเป็นอีกค่ะ

เอกสารอ้างอิง

[1] Gentile A, et al. Dorsal and volar approach to managing a giant bilobed bicompartmental lipoma of the hand: case report. Case reports in plastic surgery & hand surgery. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41334386/

[2] Gurich RW Jr, Pappas ND. Lipoma of the Tendon Sheath in the Fourth Extensor Compartment of the Hand. American journal of orthopedics (Belle Mead, N.J.). 2015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26665243/

[3] Kamaci S, et al. Lipoma arborescens in the extensor tendon sheath of the hand secondary to foreign body reaction. The Journal of hand surgery, European volume. 2015. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24459249/