กระดูกทับเส้นข้างขวา... แต่ทำไมวันนี้ถึง "ปวดหลังด้านซ้าย" มากกว่า?

กระดูกทับเส้นข้างขวา... แต่ทำไมวันนี้ถึง "ปวดหลังด้านซ้าย" มากกว่า?

เมื่อร่างกายส่งสัญญาณเตือนสลับข้าง... ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเรื่องกระดูกทับเส้น

หมอเข้าใจเลยครับว่ากรณีนี้สร้างความสงสัยให้คนไข้หลายท่านมาก "หมอบอกทับเส้นข้างขวา ร้าวลงขาขวา แต่ทำไมตอนนี้ถึงมาปวดหลังเน้นๆ ที่ด้านซ้ายล่ะหมอ?" อาการแบบนี้เกิดขึ้นได้บ่อยครับ และส่วนใหญ่มักมีคำอธิบายที่ทำให้คนไข้สบายใจขึ้นได้ หากเรารู้ว่ากล้ามเนื้อและกระดูกสันหลังของเราทำงานสัมพันธ์กันอย่างไร

เรื่องเล่าจากคนไข้: "คุณประเสริฐ" กับอาการปวดที่ย้ายฝั่ง

คุณประเสริฐ (นามสมมติ) อายุ 55 ปี ตรวจ MRI พบว่ามี หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทด้านขวา มีอาการปวดเสียวลงขาขวาชัดเจน แต่หลังจากรักษาไปสักพัก คุณประเสริฐกลับมาหาหมอด้วยสีหน้ากังวล เพราะเริ่มมีอาการปวดหลังตื้อๆ หนักๆ ที่ "ด้านซ้าย" อย่างรุนแรงจนนอนลำบาก ลุงประเสริฐกลัวว่าหมอนรองกระดูกจะปลิ้นเพิ่มออกมาอีกข้าง หรือเป็นโรคอะไรร้ายแรงที่ฝั่งซ้ายเพิ่มขึ้นมาอีกหรือไม่

ร่างกายเราเหมือน "สะพานแขวน" ที่สายสลิงตึงไม่เท่ากัน

ลองนึกภาพตามหมอนะครับ กระดูกสันหลังของเราเหมือน "เสากลางสะพาน" และมีกล้ามเนื้อหลังซ้าย-ขวา เป็น **"สายสลิง"**คอยดึงประคองไว้

เมื่อคุณมีอาการหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาททางด้านขวา ร่างกายจะตอบสนองโดยสัญชาตญาณครับ คือเราจะพยายาม "เอียงตัวหนีปวด" หรือทิ้งน้ำหนักไปทางด้านซ้ายเพื่อลดแรงกดทับที่เส้นประสาทข้างขวา ผลที่ตามมาคือ กล้ามเนื้อหลังด้านซ้ายต้อง "แบกน้ำหนัก" และ "เกร็งค้าง" มากกว่าปกติเพื่อประคองร่างกายไว้ พอผ่านไปสักพัก กล้ามเนื้อด้านซ้ายที่ทำงานหนักเกินหน้าที่จึงเกิดอาการอักเสบและปวดเกร็งขึ้นมานั่นเองครับ

ทำความรู้จักกับ "ภาวะกล้ามเนื้ออักเสบจากท่าทางที่ผิดปกติ" (Compensatory Muscle Pain)

ในกรณีของคุณพี่ อาการปวดหลังด้านซ้ายที่เพิ่มขึ้นมักไม่ใช่กระดูกทับเส้นอันใหม่ครับ แต่เป็น ภาวะกล้ามเนื้อตึงตัวจากการชดเชยการบาดเจ็บ (Compensatory Pain)

สาเหตุและการเกิดโรค: เมื่อเส้นประสาทข้างขวาถูกกด (Lumbar Disc Herniation - Right Side) ร่างกายจะเกร็งกล้ามเนื้อหลังฝั่งตรงข้าม (ซ้าย) เพื่อป้องกันการขยับที่จะไปโดนเส้นประสาท การปวดหลังด้านซ้ายจึงมักเป็นปวดที่กล้ามเนื้อ (Myofascial Pain) มากกว่าปวดจากเส้นประสาทครับ

อาการปวดที่แตกต่าง:

• ปวดจากเส้นประสาท (ข้างขวา): มักเจ็บจี๊ดเหมือนไฟช็อต ร้าวจากหลังลงไปถึงปลายเท้า มีอาการชาหรืออ่อนแรงร่วมด้วย

• ปวดจากกล้ามเนื้อชดเชย (ข้างซ้าย): มักปวดตื้อๆ หนักๆ กดแล้วเจ็บ หรือรู้สึกเป็นก้อนตึงๆ บริเวณเอวซ้าย อาการมักปวดเฉพาะจุด ไม่ร้าวลงไปถึงปลายเท้าเหมือนข้างขวา

5 ปัจจัยที่ทำให้ปวดหลังด้านซ้ายมากกว่าเดิม

1. ท่าเดินที่ผิดปกติ: การเดินกะเผลกหรือลงน้ำหนักไม่เท่ากัน

2. การนั่งเอียงตัว: เพื่อเลี่ยงท่าที่ทำให้ขาขวาปวด

3. กล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวไม่แข็งแรง: ทำให้หลังต้องพึ่งพากล้ามเนื้อชั้นนอกมากเกินไป

4. ความเครียดสะสม: ทำให้กล้ามเนื้อหลังเกร็งตัวโดยไม่รู้ตัว

5. การพักผ่อนไม่เพียงพอ: ทำให้กระบวนการซ่อมแซมกล้ามเนื้อที่ทำงานหนักทำได้ช้าลง

การตรวจวินิจฉัย: แยกแยะ "ปวดเส้น" กับ "ปวดกล้ามเนื้อ"

• การตรวจร่างกาย (Physical Exam): หมอจะกดดูจุดกดเจ็บที่กล้ามเนื้อหลังด้านซ้าย และทดสอบการยกขา (Straight Leg Raising Test) เพื่อเช็กอาการของเส้นประสาทข้างขวาเปรียบเทียบกัน

• อัลตราซาวด์กล้ามเนื้อ (Musculoskeletal Ultrasound): ช่วยดูความตึงตัวหรือการอักเสบของพังผืดกล้ามเนื้อด้านซ้ายได้ชัดเจน

• การประเมินจาก MRI เดิม: หมอจะกลับไปดูภาพ MRI อีกครั้งเพื่อยืนยันว่ารอยโรคเดิมทางด้านขวานั้นมีโอกาสที่จะลามมาทางซ้ายได้หรือไม่ (ซึ่งส่วนใหญ่ถ้าหมอบอกว่าทับไม่มาก มักจะไม่ค่อยย้ายฝั่งทันทีครับ)

แนวทางการรักษา: จัดการทั้ง "ต้นเหตุ" และ "ผลพลอยได้"

1. รักษาปวดซ้าย (กล้ามเนื้อ): ใช้การประคบอุ่น กายภาพบำบัดด้วยเครื่องนวดอัลตราซาวด์

2. รักษาขวา (เส้นประสาท): ทำกายภาพยืดเส้นประสาท และทานยาในกลุ่มบำรุงเส้นประสาทและลดการอักเสบตามที่หมอสั่ง

3. การฉีดยาเฉพาะจุด: หากปวดหลังซ้ายมาก หมอสามารถฉีดยาคลายกล้ามเนื้อหรือยาลดอักเสบเข้าไปที่กล้ามเนื้อจุดที่เกร็ง (Trigger Point Injection) โดยใช้เครื่อง ultrasound ช่วยระบุตำแหน่งให้แม่นยำ

4. การฝึกกล้ามเนื้อ (Rehabilitation): เมื่ออาการปวดลดลง ต้องฝึกกล้ามเนื้อหน้าท้องและหลังให้สมดุล เพื่อให้ "สะพาน" กลับมาตั้งตรง ไม่เอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง

พยากรณ์โรค: อาการปวดซ้ายจะหายไหม?

อาการปวดกล้ามเนื้อชดเชยด้านซ้ายมักหายได้เร็วกว่าอาการกระดูกทับเส้นข้างขวาครับ หากเราเริ่มปรับท่าทางและคลายกล้ามเนื้ออย่างถูกวิธี อาการปวดหนักๆ ที่ด้านซ้ายจะทุเลาลงใน 1-2 สัปดาห์ครับ

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• หลังเบี้ยวผิดรูปถาวรจากการเอียงตัวนานเกินไป

• หมอนรองกระดูกด้านขวาปลิ้นเพิ่มขึ้นหากไม่ระวังท่าทาง

• อาการปวดเรื้อรัง (Chronic Pain) ที่ทำให้รักษายากขึ้น

5 วิธีป้องกันไม่ให้ปวดหลังสลับข้าง

1. ไม่นั่งเอียงซ้ายหนีปวดขวา: พยายามนั่งหลังตรง พิงพนักให้เต็มหลัง

2. ใช้หมอนรองเข่า: เวลานอนหงายให้เอาหมอนหนุนใต้ข้อพับเข่า เพื่อให้หลังแนบพื้นและกล้ามเนื้อสองข้างได้พัก

3. เปลี่ยนท่าบ่อยๆ: อย่าแช่อยู่ในท่าใดท่าหนึ่งเกิน 30 นาที

4. ออกกำลังกายเบาๆ: เช่น การเดินแกว่งแขนช้าๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อได้ขยับตัว

5. ใส่รองเท้าที่รับแรงกระแทกได้ดี: เพื่อลดแรงสะเทือนขึ้นไปยังหลัง

Q&A Section

Q: ปวดหลังซ้ายมากกว่าขวา แปลว่าโรคแย่ลงไหม? A: ไม่เสมอไปครับ ส่วนใหญ่เป็นเพราะกล้ามเนื้อซ้ายทำงานหนักเกินไป (Overuse) แต่ถ้ามีอาการชาร้าวลงขาซ้ายเพิ่มขึ้นด้วย อันนี้ต้องรีบมาพบหมอครับ

Q: ต้องทำ MRI ใหม่ไหมถ้าปวดคนละที่? A: ถ้าคุณพี่เพิ่งทำ MRI มาไม่นาน และไม่มีอาการอุบัติเหตุใหม่ หมอมักจะเริ่มจากการตรวจร่างกายก่อนครับ เพราะ MRI เดิมมักจะครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดอยู่แล้ว

Q: ทายานวดด้านซ้ายได้ไหม? A: ทาได้ครับ ยานวดจะช่วยคลายกล้ามเนื้อหลังด้านซ้ายที่ตึงอยู่ให้ผ่อนคลายขึ้นได้ระดับหนึ่งครับ

สรุป 5 ประเด็นสำคัญ

1. ปวดหลังด้านซ้ายในคนที่เป็นหมอนรองกระดูกทับเส้นข้างขวา มักเกิดจากการเกร็งกล้ามเนื้อชดเชย

2. อาการปวดกล้ามเนื้อ (ซ้าย) จะรู้สึกปวดตื้อๆ หนักๆ ต่างจากปวดเส้นประสาท (ขวา) ที่จะเสียวร้าว

3. การรักษาควรทำควบคู่กัน ทั้งการลดปวดกล้ามเนื้อซ้าย และรักษาเส้นประสาทขวา

4. การปรับท่าทางให้สมดุลและไม่เอียงตัวหนีปวด คือหัวใจสำคัญของการหายขาด

5. หากมีอาการชาหรืออ่อนแรงที่ขาข้างซ้ายเพิ่มขึ้น ต้องรีบกลับไปปรึกษาแพทย์ทันที

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลังด้านซ้าย #กระดูกทับเส้น #หมอนรองกระดูกปลิ้น #ปวดหลังร้าวลงขา #ปวดกล้ามเนื้อหลัง #กายภาพบำบัด #รักษาโรคกระดูก #MRIหลัง #ฉีดยาลดปวด #หมอเก่งกระดูกและข้อ #HerniatedDisc #BackPain #Sciatica #LumbarSpondylosis #PhysicalTherapy