เข่าลั่น เข่าฝืด เสียงกรอบแกรบเวลาลุกนั่ง… ระวังโรคกระดูกอ่อนใต้สะบ้า (Chondromalacia)

“หมอคะ หนูอายุ 35 เดินขึ้นบันไดทีไรเข่าลั่นตลอด บางทีก็ฝืด ๆ ตึง ๆ เหมือนมีอะไรขัดเข่าไว้เลยค่ะ เป็นอะไรหรือเปล่าคะ?”

คุณน้ำอายุสามสิบกลาง ๆ เป็นสาวทำงานออฟฟิศที่ออกกำลังกายเบา ๆ ทุกสัปดาห์ ไม่ได้มีประวัติหกล้ม หรืออุบัติเหตุรุนแรงกับเข่ามาก่อน แต่ช่วง 2–3 เดือนหลัง เริ่มมีเสียงเข่าลั่นเวลาลุกนั่ง เดินขึ้นลงบันได หรือเหยียดเข่า แล้วรู้สึกว่ามีบางอย่างไม่ปกติ

หมออยากบอกว่า…

หลายคนอาจคิดว่าเข่าลั่น เข่าฝืด หรือเสียงดังกรอบแกรบ เป็นแค่อาการของคนแก่ หรือแค่ลมในเข่า แต่ความจริงแล้วอาจเป็นสัญญาณของโรคที่เรียกว่า “กระดูกอ่อนใต้สะบ้าอักเสบ” หรือ “Chondromalacia”

โรคนี้คืออะไร?

Chondromalacia หมายถึง ภาวะที่กระดูกอ่อนที่อยู่ใต้กระดูกสะบ้า (ลูกสะบ้า หรือกระดูกหัวเข่าด้านหน้า) เสื่อมสภาพ อักเสบ หรือขรุขระผิดปกติ

หน้าที่ของกระดูกอ่อนนี้ คือช่วยลดแรงเสียดทานเวลาหัวเข่าเคลื่อนไหว โดยเฉพาะเวลานั่งยอง ๆ เดินขึ้นลงบันได หรือออกแรงงอเข่าแรง ๆ

เมื่อกระดูกอ่อนนี้เริ่มสึก เสียดสีกับกระดูกโดยตรง จะเกิดเสียง หรือรู้สึกตึง ๆ ฝืด ๆ ที่เข่า และถ้าปล่อยไว้ อาจลุกลามจนปวดเรื้อรังได้

ใครบ้างเสี่ยงเป็นโรคนี้?

• คนที่นั่งยอง นั่งพับเพียบ หรืองอเข่าบ่อย

• ผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย (ด้วยโครงสร้างของกล้ามเนื้อและข้อเข่า)

• ผู้ที่ออกกำลังกายแบบกระแทก เช่น วิ่ง กระโดดสควอช โดยไม่ได้เสริมกล้ามเนื้อต้นขา

• คนที่เคยบาดเจ็บเข่า เช่น เคยเข่าบิด หรือหกล้ม

อาการที่ควรสังเกต

• เข่าลั่น เข่าฝืด หรือมีเสียงเวลาเคลื่อนไหว

• ปวดลึก ๆ ใต้สะบ้า โดยเฉพาะเวลานั่งนาน ลุกนั่ง หรือขึ้นลงบันได

• เข่ารู้สึกอ่อนแรง เหมือนจะทรุดง่าย

• ในบางราย เข่าบวมเล็กน้อย แต่ไม่แดง ไม่ร้อน

ตรวจอย่างไร?

หมอจะเริ่มจากซักประวัติ ตรวจการเคลื่อนไหวของเข่า และจุดที่ปวด

ถ้าอาการชัดเจน อาจใช้ ultrasound ตรวจดูการอักเสบใต้สะบ้า หรือถ้าสงสัยว่าเป็นมาก อาจแนะนำ MRI เพื่อดูความเสียหายของกระดูกอ่อนอย่างละเอียด

แนวทางรักษาเบื้องต้น

ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด และสามารถดีขึ้นได้ด้วยการรักษาอนุรักษ์

• พักเข่า หลีกเลี่ยงการงอเข่าแรง ๆ เช่น นั่งยอง วิ่ง กระโดด

• กายภาพบำบัด เสริมกล้ามเนื้อรอบเข่า โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า

• ยาแก้อักเสบ หรือเจลลดบวม เฉพาะช่วงที่อักเสบมาก

• ในบางราย อาจพิจารณาฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด ด้วย ultrasound นำทาง

• ถ้ากระดูกอ่อนสึกมาก และมีผลต่อการใช้ชีวิต อาจต้องพิจารณาผ่าตัด

โรคนี้หายขาดไหม?

ถ้ารีบรักษาตั้งแต่ระยะแรก และปรับพฤติกรรมอย่างถูกต้อง มีโอกาสดีขึ้นมากและใช้ชีวิตได้ปกติ

แต่ถ้าปล่อยเรื้อรัง กระดูกอ่อนจะยิ่งสึกและบางลง ทำให้เข่าเสื่อมเร็วขึ้น และอาจต้องรักษาซับซ้อนมากขึ้นในอนาคต

หมอสรุปว่า…

เข่าลั่น เข่าฝืด ไม่ได้เป็นแค่เรื่องลมในเข่า แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของกระดูกอ่อนใต้สะบ้าอักเสบได้

อย่ารอให้ปวดหนัก หรือเข่าพังแล้วค่อยมารักษา เพราะหากพบเร็ว ดูแลถูกวิธี ก็สามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติแบบไม่มีเสียงเข่ารบกวนครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

📞 โทร: 081-530-3666

#เข่าลั่น #กระดูกอ่อนใต้สะบ้า #ปวดเข่า #หมอเก่งกระดูกและข้อ #กระดูกและข้อ #Chondromalacia #ป้องกันเข่าเสื่อม

คำถามที่พบบ่อย

Q: เข่าลั่นบ่อยๆ เป็นอะไรมากไหมคะ? A: เข่าลั่นบ่อยๆ อาจเป็นสัญญาณของกระดูกอ่อนใต้สะบ้าเสื่อม ซึ่งควรได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ Q: ถ้าเป็นโรคกระดูกอ่อนใต้สะบ้า ต้องผ่าตัดเลยไหมคะ? A: ในหลายกรณี โรคกระดูกอ่อนใต้สะบ้าสามารถรักษาได้ด้วยวิธีอนุรักษ์ ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นโรคกระดูกอ่อนใต้สะบ้าไหมคะ? A: การหลีกเลี่ยงท่าที่งอเข่ามากๆ และการเสริมสร้างกล้ามเนื้อรอบเข่า อาจช่วยลดความเสี่ยงได้ Q: อาการแบบไหนที่ควรไปหาหมอเรื่องเข่าคะ? A: หากมีอาการเข่าลั่น ฝืด ปวด หรือรู้สึกไม่ปกติเวลาเคลื่อนไหว ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย Q: โรคกระดูกอ่อนใต้สะบ้าเป็นแล้วจะหายขาดไหมคะ? A: หากได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะแรกและปรับพฤติกรรมอย่างเหมาะสม มีโอกาสดีขึ้นมาก แต่หากปล่อยเรื้อรัง อาจส่งผลต่อข้อเข่าในระยะยาวได้