ปวดหลังร้าวลงขา…โพรงประสาทตีบในผู้สูงอายุ รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

“แม่ผมอายุ 70 เดินได้แป๊บเดียวก็ปวดหลัง ร้าวลงขา ต้องหยุดพัก นั่งพักแล้วค่อยเดินต่อได้ หมอบอกว่าเป็น ‘โพรงประสาทตีบ’ แล้วแบบนี้ต้องผ่าตัดไหมครับ?”

เป็นอาการที่หมอเจอบ่อยมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะคนที่ยังพอเดินไหว แต่จะมีอาการปวดร้าวลงขา ชา หรือขาอ่อนแรงเมื่อเดินนาน ๆ หรือยืนนาน ๆ ต้องหยุดพักจึงจะดีขึ้น

หลายคนกลัวว่าจะต้องผ่าตัดเปลี่ยนกระดูก ผ่าตัดใหญ่ ซึ่งหมออยากบอกว่า… โรคนี้สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดในหลายกรณีครับ

โพรงประสาทตีบ คืออะไร?

โรคนี้ชื่อเต็ม ๆ คือ “ภาวะโพรงประสาทตีบแคบ” หรือ ช่องกระดูกสันหลังตีบ (lumbar spinal stenosis) เป็นภาวะที่:

• เกิดจากกระดูกสันหลังเสื่อมตามวัย

• เอ็น กระดูก ข้อต่อ หนาและโตขึ้น เบียดช่องทางที่เส้นประสาทเดินผ่าน

• เส้นประสาทถูกกดทับ ทำให้ปวดหลัง ร้าวลงขา ชา หรือเดินแล้วเมื่อยขา

มักพบในผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะคนที่มีอาการเรื้อรังมานาน

อาการแบบนี้ใช่เลย!

• ปวดหลังร้าวลงขา เวลายืนนาน หรือเดินไกล

• ต้องหยุดพัก หรือนั่งพักแล้วอาการดีขึ้น

• เดินได้ใกล้ลงเรื่อย ๆ เช่น เดินตลาดไม่จบ ต้องหาที่นั่ง

• ชาหรืออ่อนแรงที่ขา โดยเฉพาะเวลาเดิน

• นั่งปั่นจักรยานได้นาน แต่นั่งตัวตรงเดินแล้วปวด

อาการมักไม่ดีขึ้นด้วยแค่ทายา หรือการนวดทั่วไป เพราะต้นเหตุอยู่ที่โพรงเส้นประสาทตีบ

ข่าวดี: รักษาโดยไม่ต้องผ่าตัดได้ในหลายราย

หมออยากเน้นว่า ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องผ่าตัด

การรักษาเริ่มจากแนวทางที่ไม่ใช้การผ่าตัด ได้แก่:

1. การปรับพฤติกรรม

2. การรับประทานยา

3. การทำกายภาพบำบัด

4. การฉีดยาลดอักเสบเข้าโพรงประสาท (epidural injection)

5. การควบคุมน้ำหนัก

เมื่อไหร่ควรพิจารณาผ่าตัด?

• อาการไม่ดีขึ้นเลยหลังรักษาอย่างเต็มที่ 2–3 เดือน

• เดินไม่ได้เกิน 5 นาที แม้จะหยุดพักบ่อย ๆ แล้ว

• ขาเริ่มอ่อนแรงมาก จนสะดุดล้มบ่อย ๆ

• ปวดจนรบกวนชีวิตประจำวันมาก ๆ

แต่ในกรณีทั่วไป หมอพบว่า มากกว่า 70% ของผู้ป่วย อาการดีขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัด เพียงแต่ต้องได้รับการดูแลอย่างถูกวิธี

คำแนะนำจากหมอ

• ถ้าคุณหรือพ่อแม่ เริ่มมีอาการเดินแล้วปวดหลัง ร้าวลงขา อย่ารอให้เป็นมาก

• รีบพบแพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อ หรือหมอกายภาพบำบัด

• การฉีดยาเข้าโพรงประสาทช่วยลดอาการเฉียบพลันได้ดี โดยเฉพาะถ้าใช้ ultrasound ช่วย

• การรักษาเร็ว = หายเร็ว และลดโอกาสต้องผ่าตัด

บทสรุปจากหมอ

• ภาวะโพรงประสาทตีบในผู้สูงอายุ พบได้บ่อย แต่ไม่ต้องตกใจ

• หากอาการไม่รุนแรงเกินไป สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

• การฉีดยาเข้าโพรงประสาทร่วมกับยา กายภาพบำบัด และควบคุมน้ำหนัก เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและได้ผลดี

ขอให้เราไม่ยอมแพ้ต่อความเจ็บปวด และให้โอกาสตัวเองฟื้นตัวโดยไม่ต้องผ่าตัดก่อนครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q: อาการปวดหลังร้าวลงขาแบบนี้ต้องผ่าตัดกระดูกสันหลังเลยไหมคะ? A: ในหลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ Q: ถ้าเดินแล้วปวดขาตลอด ต้องผ่าตัดอย่างเดียวหรือเปล่า? A: ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและระยะเวลาที่เป็นครับ Q: การฉีดยาเข้าโพรงประสาทช่วยได้จริงไหมคะ? A: การฉีดยาอาจช่วยลดอาการเฉียบพลันได้ดีในหลายรายครับ Q: มีวิธีอื่นนอกจากผ่าตัดไหมคะ? A: มีหลายแนวทางที่ไม่ใช้การผ่าตัด เช่น การปรับพฤติกรรม ยา กายภาพบำบัด และการฉีดยาครับ Q: ถ้าอาการไม่ดีขึ้นเลยหลังรักษามาสักพัก ต้องผ่าตัดแน่ๆ ใช่ไหม? A: หากอาการไม่ดีขึ้นหลังรักษาอย่างเต็มที่แล้ว อาจต้องพิจารณาการผ่าตัดครับ