ปวดหลังไม่เลิก เดินก็เอียง นั่งก็ล้า…ระวัง "กระดูกสันหลังคดในผู้สูงอายุ" ไม่ใช่แค่อายุมาก แต่หลังค่อย ๆ เบี้ยวจริง!

"เมื่อก่อนเดินตัวตรง เดี๋ยวนี้เหมือนตัวจะเอนไปด้านข้าง เดินนาน ๆ แล้วปวดหลังมาก... แถมบางวันเหมือนหลังจะคดลงเรื่อย ๆ"

คำบ่นของคุณตาอายุ 68 ปี ที่เดินเข้าห้องตรวจพร้อมไม้เท้า หมอเห็นการเดินก็สังเกตได้เลยว่าไม่สมดุล น้ำหนักตัวลงขาข้างหนึ่งมากกว่าอีกข้าง แถมหลังยังเหมือนจะคดเอียงไปทางซ้าย

หมออยากชวนทุกคนมาเข้าใจโรคที่ชื่อว่า “กระดูกสันหลังคดในผู้สูงอายุ” หรือที่เราเรียกง่าย ๆ ว่า โรคกระดูกสันหลังคดจากความเสื่อม (Degenerative scoliosis)

โรคนี้คืออะไร ทำไมถึงเกิดในคนอายุมากขึ้น?

ในคนที่อายุมากขึ้น กระดูกสันหลังที่เคยแข็งแรงจะเริ่ม “เสื่อม” ไปตามอายุ เช่น หมอนรองกระดูกบางลง กระดูกเล็ก ๆ ที่เรียงต่อกันเริ่มผิดรูป กล้ามเนื้อและเอ็นที่เคยพยุงกระดูกสันหลังก็ไม่แข็งแรงเหมือนเดิม

ทั้งหมดนี้ทำให้แนวกระดูกสันหลังที่เคยตรง ค่อย ๆ "โค้งหรือคดเอียง" โดยไม่รู้ตัว

โดยเฉพาะในบางจุดที่รับน้ำหนักมาก ๆ อย่างบริเวณเอว หรือช่วงบั้นเอวถึงกลางหลัง มักจะเริ่มเห็นความคดชัดขึ้นเรื่อย ๆ

สาเหตุของกระดูกสันหลังคดจากความเสื่อม

หมอนรองกระดูกบางและยุบตัวลง ทำให้กระดูกแต่ละชิ้นเอนเอียง

ข้อต่อกระดูกสันหลังเสื่อม เกิดการเคลื่อนหรือบิดผิดแนว

กล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องอ่อนแรง ไม่สามารถพยุงแนวกระดูกได้ดี

โรคกระดูกพรุน ทำให้กระดูกยุบตัวง่ายและเสียรูป

น้ำหนักตัวมากหรือการยืน-เดินผิดท่าเป็นเวลานาน

อาการที่พบบ่อย

• ปวดหลังเรื้อรัง โดยเฉพาะหลังล่าง

• หลังคดหรือเอนไปข้างใดข้างหนึ่ง

• เดินแล้วไม่สมดุล ตัวเอียง เสียศูนย์

• ปวดร้าวลงขา หรือมีอาการชา (ถ้าเส้นประสาทถูกกดเบียดร่วมด้วย)

• เหนื่อยง่ายเมื่อยืนหรือนั่งนาน

หมอตรวจอย่างไร? ต้องเอกซเรย์ไหม?

หมอจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด เช่น ปวดหลังนานแค่ไหน มีอาการชาหรือไม่ เคยล้ม หรือมีโรคกระดูกพรุนร่วมไหม

จากนั้นจะตรวจร่างกาย ดูการเดิน การทรงตัว และความยืดหยุ่นของแนวกระดูก

การตรวจเอกซเรย์ (X-ray) เป็นวิธีที่ช่วยยืนยันได้ดีที่สุด โดยเฉพาะเอกซเรย์ทั้งตัวในท่ายืน จะเห็นแนวคดของกระดูกสันหลังอย่างชัดเจน

บางรายอาจต้องตรวจ MRI เพิ่มเติม ถ้ามีอาการปวดร้าวลงขา เพื่อดูว่าเส้นประสาทถูกกดหรือไม่

แนวทางการรักษา

หมอจะพิจารณาตามระดับอาการ และความคดของกระดูก

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

• ปรับพฤติกรรม เช่น หลีกเลี่ยงการยืนนาน ยกของหนัก

• กายภาพบำบัด เสริมกล้ามเนื้อหลัง หน้าท้อง และสะโพกให้แข็งแรง

• ใช้เสื้อพยุงหลังในบางกรณี (ต้องประเมินโดยแพทย์)

• ยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาลดการอักเสบ

• ฉีดยาลดการอักเสบเฉพาะจุด (ในกรณีที่มีจุดปวดเฉพาะที่)

2. การรักษาแบบผ่าตัด

ใช้ในกรณีที่หลังคดรุนแรง ปวดมาก หรือมีผลต่อการเดิน และคุณภาพชีวิต เช่น เดินไม่ไหว ตัวเอียงจนเสียการทรงตัว หรือมีอาการชา อ่อนแรงจากเส้นประสาทถูกกด

การผ่าตัดจะช่วยจัดแนวกระดูกให้ตรง และยึดตรึงด้วยอุปกรณ์พิเศษ เพื่อไม่ให้คดมากขึ้น

โรคนี้หายขาดไหม? ต้องรักษาตลอดชีวิตหรือเปล่า?

กระดูกสันหลังคดจากความเสื่อม “ไม่สามารถหายขาดแบบกลับมาตรง 100%” แต่สามารถควบคุมไม่ให้แย่ลงได้ ถ้าดูแลอย่างถูกต้อง

บางรายอยู่ร่วมกับโรคนี้ได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แค่ปรับพฤติกรรมและทำกายภาพบำบัดสม่ำเสมอ

ถ้าปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาการปวดอาจมากขึ้น เดินลำบาก และหลังจะคดชัดขึ้นเรื่อย ๆ

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• เส้นประสาทถูกกด ทำให้ชาหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง

• หลังคดมากจนเสียสมดุล อาจล้มง่าย

• คุณภาพชีวิตแย่ลง ไม่กล้าออกจากบ้าน

• ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุจากอาการเรื้อรังและความพิการ

หมอสรุปว่า…

กระดูกสันหลังคดในผู้สูงอายุไม่ใช่เรื่องเล็ก และไม่ใช่แค่ผลของความชรา แต่เป็นปัญหาที่รักษาและป้องกันได้

ถ้ารู้สึกว่าหลังค่อย ๆ คด เดินไม่ตรง ปวดหลังไม่หาย อย่ารอให้แย่จนลุกไม่ไหว มาหาหมอแต่เนิ่น ๆ จะได้วางแผนดูแลให้เหมาะสม

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#กระดูกสันหลังคดในผู้สูงอายุ #ปวดหลังเรื้อรัง #เดินตัวเอียง #กายภาพบำบัด #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดหลังเรื้อรังแบบนี้ เป็นกระดูกสันหลังคดแน่ๆ เลยใช่ไหมคะ? A: อาการปวดหลังเรื้อรังอาจเป็นสัญญาณของกระดูกสันหลังคดจากความเสื่อมได้ แต่ก็อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกันค่ะ

Q: ถ้าเป็นแล้วต้องผ่าตัดเลยไหมคะ? A: การรักษาขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการและความคดของกระดูกค่ะ ในหลายกรณีอาจรักษาด้วยวิธีอื่นก่อนได้

Q: หลังที่คดไปแล้ว จะกลับมาตรงเหมือนเดิมได้ไหมคะ? A: กระดูกสันหลังคดจากความเสื่อมไม่สามารถกลับมาตรง 100% ได้ แต่สามารถควบคุมไม่ให้อาการแย่ลงได้ค่ะ

Q: ต้องทำกายภาพบำบัดตลอดชีวิตเลยหรือเปล่า? A: การทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมออาจช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อและควบคุมอาการได้ค่ะ

Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้หลังคดไปมากกว่านี้ไหมคะ? A: การปรับพฤติกรรม เช่น หลีกเลี่ยงการยืนนาน หรือยกของหนัก อาจช่วยชะลอการคดของกระดูกสันหลังได้ค่ะ