ปวดร้าวลงขา เดินไม่ไหว…เพราะหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท

"หมอคะ หนูแค่ก้มเก็บของ แล้วอยู่ ๆ ก็ปวดหลังร้าวลงขาข้างซ้าย เดินแทบไม่ไหวเลยค่ะ"

คนไข้หญิงวัย 38 ปี เดินเข้ามาด้วยสีหน้าเจ็บปวด มือขวากดที่หลัง มือซ้ายพยุงโต๊ะไว้ตลอดเวลา เธอบอกว่าเคยปวดหลังมาก่อนเป็น ๆ หาย ๆ แต่ครั้งนี้ต่างออกไป เพราะมีอาการร้าวลงขา แถมยังชาและเหมือนแรงขาหายไปข้างหนึ่ง

หมออยากชวนทุกคนเข้าใจเรื่องนี้ไว้ว่า... อาการแบบนี้อาจเกิดจาก "หมอนรองกระดูกเคลื่อนกดทับเส้นประสาท" ซึ่งถ้ารีบรักษาให้ตรงจุด จะสามารถกลับมาใช้ชีวิตปกติได้โดยไม่ต้องผ่าตัดในหลายกรณี

หมอนรองกระดูกเคลื่อน คืออะไร?

กระดูกสันหลังของเรามีหมอนรองกระดูกอยู่ระหว่างข้อ ทำหน้าที่เหมือนเบาะกันกระแทก

เมื่อมีแรงกดมากเกินไป เช่น ยกของหนัก นั่งผิดท่านาน ๆ หรือเกิดการเสื่อมตามวัย หมอนรองกระดูกอาจเคลื่อน หรือปลิ้นออกไปด้านหลัง

ถ้าส่วนที่ปลิ้นไป กดลงบนเส้นประสาทที่อยู่ใกล้ ๆ จะทำให้เกิดอาการ "ปวดร้าวลงขา" ซึ่งหลายคนเรียกว่า “ปวดแบบลุกไม่ขึ้น” หรือ “ปวดแบบโดนไฟดูด”

อาการที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?

• ปวดหลังร้าวลงขา มักเป็นข้างเดียว

• ชา หรือรู้สึกแปล๊บ ๆ ตามแนวขา

• อาจมีอาการแรงขาลดลง เดินได้น้อยลง

• ปวดมากเวลาไอ จาม หรือเบ่ง

• บางรายรู้สึกขาอ่อนแรง เดินแล้วเหมือนขาไม่มีแรง

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้หมอนรองกระดูกเคลื่อน

• ยกของหนักผิดท่า

• นั่งนาน ๆ โดยไม่เปลี่ยนอิริยาบถ

• น้ำหนักตัวมาก

• ขาดการออกกำลังกาย

• มีประวัติเคยบาดเจ็บหลังมาก่อน

หมอจะวินิจฉัยอย่างไร?

เริ่มจากการซักประวัติ และตรวจร่างกาย เช่น ยกขาดูว่าเจ็บร้าวลงขาไหม ตรวจแรงกล้ามเนื้อและการรับความรู้สึกของขา

หากอาการมาก หรือไม่แน่ใจ อาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น:

• X-ray เพื่อดูโครงสร้างกระดูกสันหลังว่ามีการเสื่อมหรือผิดรูปไหม

• MRI เป็นการตรวจที่ดีที่สุดในการดูหมอนรองกระดูกและเส้นประสาท ว่าเคลื่อนไปกดตรงไหน

แนวทางการรักษา...ไม่ใช่ทุกคนต้องผ่าตัด

ส่วนใหญ่แล้ว ถ้าอาการไม่รุนแรงมาก เราสามารถรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ก่อน โดยแนวทางประกอบด้วย:

1. พักการใช้งานหลัง เลี่ยงการก้ม ยกของ หรือบิดตัว

2. ทานยา เช่น ยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อ หรือยาลดการอักเสบของเส้นประสาท

3. กายภาพบำบัด เช่น อัลตราซาวด์ ดึงหลัง หรือทำท่ายืดเหยียดกล้ามเนื้อหลังและขา

4. ฉีดยาลดการอักเสบเฉพาะจุด โดยใช้เครื่อง Ultrasound หรือ C-arm ช่วยระบุตำแหน่ง

แล้วเมื่อไรต้องผ่าตัด?

ถ้ามีอาการเหล่านี้ แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัด:

• อาการไม่ดีขึ้นหลังรักษา 4–6 สัปดาห์

• ปวดมากจนใช้ชีวิตประจำวันไม่ได้

• มีอาการขาอ่อนแรงชัดเจน

• ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ (ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน)

การผ่าตัดในปัจจุบันมักเป็นแบบแผลเล็ก หรือใช้กล้องแผลเล็ก ทำให้ฟื้นตัวไว เจ็บน้อยลง และกลับมาใช้ชีวิตได้เร็วขึ้น

สรุปจากหมอ

หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดหลังร้าวลงขา โดยส่วนใหญ่มักดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หากรักษาตรงจุดตั้งแต่เนิ่น ๆ

แต่ถ้าปล่อยไว้นาน หรือเริ่มมีอาการขาอ่อนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หมอนรองกระดูกเคลื่อน #ปวดหลังร้าวลงขา #ปวดหลัง #ผ่าตัดกระดูกสันหลัง #หมอเก่งกระดูกและข้อ #กระดูกและข้อ #กายภาพบำบัด

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดหลังร้าวลงขาแบบนี้ ต้องผ่าตัดเลยไหมคะ? A: ส่วนใหญ่แล้ว ถ้าอาการไม่รุนแรงมาก สามารถรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ก่อนค่ะ Q: ถ้าปวดขาข้างเดียว เป็นหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาทแน่ๆ ใช่ไหมคะ? A: อาการปวดหลังร้าวลงขา มักเป็นข้างเดียว ซึ่งอาจเกิดจากหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาทได้ค่ะ Q: ต้องทำกายภาพบำบัดนานแค่ไหนถึงจะหายปวดคะ? A: ระยะเวลาในการทำกายภาพบำบัดจะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรงค่ะ Q: มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นหมอนรองกระดูกเคลื่อนอีกไหมคะ? A: การยกของหนักผิดท่า นั่งนานๆ โดยไม่เปลี่ยนอิริยาบถ และน้ำหนักตัวมาก เป็นปัจจัยเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยงค่ะ Q: ถ้ามีอาการขาอ่อนแรง ต้องรีบไปหาหมอเลยไหมคะ? A: หากมีอาการขาอ่อนแรงชัดเจน ควรรีบพบแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมค่ะ