ปวดสะโพก เดินกะเผลก…หรือสัญญาณของ “หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด”

“คุณหมอครับ ช่วงนี้ผมเดินแล้วสะโพกข้างขวาปวดมาก เดินได้นิดเดียวก็เจ็บ ต้องหยุดพัก บางทีรู้สึกสะโพกร้าวลงไปถึงต้นขา เดิน ๆ ไปก็เหมือนจะกะเผลก เพื่อนบอกว่าอาจจะเป็นแค่กล้ามเนื้อ แต่ผมกลัวว่าจะเป็นอย่างอื่นครับ”

นี่คือคำบ่นของคุณวิชัย อายุ 48 ปี ที่เดินเข้าห้องตรวจด้วยอาการเจ็บสะโพกข้างเดียวที่ไม่หายสักที การปวดแบบนี้อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะเบื้องหลังอาจคือโรคที่เรียกว่า “หัวกระดูกสะโพกขาดเลือดไปเลี้ยง” หรือที่หมอมักเรียกสั้น ๆ ว่า AVN

หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด คืออะไร?

หัวกระดูกสะโพกเปรียบเสมือน “ลูกกลม ๆ” ที่อยู่บนสุดของกระดูกต้นขา สวมเข้ากับเบ้าสะโพกพอดี ทำหน้าที่เป็นข้อต่อหลักในการเดิน ยืน หรือแม้แต่การนั่ง

เมื่อหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงบริเวณหัวกระดูกสะโพกถูกปิดกั้น เลือดไหลเวียนไม่สะดวก ทำให้เซลล์กระดูกค่อย ๆ ขาดอาหารและตายลง พอเวลาผ่านไปโครงสร้างกระดูกอ่อนแอและ “ยุบตัว” จนทำให้ข้อสะโพกเสื่อมและปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ

ลองนึกภาพ “เจลลี่ที่ถูกบีบไม่ให้เลือดไหลเข้า” พอเนื้อในตายลงก็จะค่อย ๆ ยุบตัว คล้าย ๆ ขนมปังที่เนื้อในแฟบ แต่ยังมีเปลือกด้านนอกอยู่ ภาวะนี้ก็คือสิ่งที่เกิดกับหัวกระดูกสะโพกครับ

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

โรคนี้ไม่ได้เกิดกับใครก็ได้ แต่มีปัจจัยเสี่ยงที่พบได้บ่อย เช่น

• การดื่มสุราหนักเป็นเวลานาน

• การใช้ยาสเตียรอยด์ในปริมาณสูงต่อเนื่อง

• การบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุ เช่น กระดูกสะโพกหัก ทำให้หลอดเลือดเสียหาย

• โรคบางชนิด เช่น โรคเลือดบางประเภท ที่ทำให้หลอดเลือดอุดตันง่าย

• บางครั้งก็เกิดขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด

อาการเป็นอย่างไร?

ระยะแรกอาจไม่มีอาการชัดเจน แต่เมื่อโรคดำเนินไป ผู้ป่วยมักเจออาการเหล่านี้

• ปวดสะโพก โดยเฉพาะเวลาเดินหรือยืน

• ปวดร้าวลงต้นขา หรือบางทีรู้สึกที่ก้น

• เดินนาน ๆ แล้วเจ็บจนต้องหยุดพัก

• มีการเดินกะเผลก เพราะลงน้ำหนักข้างที่เจ็บไม่เต็มที่

• ในระยะรุนแรง ข้อสะโพกอาจติด ขยับไม่สะดวก

ตรวจวินิจฉัยอย่างไร?

ซักประวัติและตรวจร่างกาย — หมอจะถามถึงอาการ การดื่มสุรา ประวัติการใช้ยา หรืออุบัติเหตุที่ผ่านมา

เอกซเรย์ (X-ray) — ใช้ดูโครงสร้างกระดูกว่ามีการยุบตัวหรือผิดรูปหรือไม่ แต่ในระยะแรกอาจยังไม่เห็นชัด

เอ็มอาร์ไอ (MRI) — เป็นการตรวจที่ละเอียดที่สุด สามารถเห็นสัญญาณของกระดูกขาดเลือดตั้งแต่ระยะแรกได้

การตรวจเลือด — บางครั้งใช้เพื่อหาสาเหตุ เช่น โรคเลือด หรือปัญหาการแข็งตัวของเลือด

การรักษามีอะไรบ้าง?

ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและความรุนแรงของอาการ โดยแนวทางหลัก ๆ มีดังนี้

• การปรับพฤติกรรม: ลดการลงน้ำหนักที่ข้อสะโพก เช่น ใช้ไม้เท้าช่วยพยุง งดกิจกรรมที่ต้องกระแทกสะโพก

• ยา: ยาแก้ปวด หรือยาแก้อักเสบเพื่อลดอาการ

• การทำกายภาพบำบัด: เพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบสะโพก ลดภาระที่ข้อ

• การรักษาเฉพาะที่: เช่น การฉีดยาลดอักเสบเข้าข้อ โดยอาศัยเครื่อง ultrasound ช่วยระบุตำแหน่ง

• การผ่าตัด: ในรายที่กระดูกยุบตัวมากหรือข้อสะโพกเสื่อม อาจต้องทำการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม

โรคนี้หายขาดไหม?

หัวกระดูกสะโพกขาดเลือดเป็นโรคที่มักค่อย ๆ แย่ลงตามเวลา หากไม่รักษา กระดูกมักยุบตัวและข้อสะโพกเสื่อมจนกระทบต่อการเดินและคุณภาพชีวิต

แต่ถ้าพบตั้งแต่ระยะต้นและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม เช่น การลดปัจจัยเสี่ยง กายภาพ หรือในบางรายอาจใช้วิธีผ่าตัดเล็กเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนกลับมา โอกาสที่ข้อสะโพกจะอยู่ได้นานขึ้นก็มีสูง

หากปล่อยจนถึงระยะท้าย การรักษาที่ช่วยให้กลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติที่สุดคือ “การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม” ซึ่งในปัจจุบันมีเทคนิคที่ปลอดภัยและฟื้นตัวได้เร็วขึ้นมาก

ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง

• ข้อสะโพกเสื่อมก่อนวัย

• ปวดเรื้อรังจนเดินไม่ได้

• การเดินผิดปกติ ส่งผลต่อเข่าและหลัง

• คุณภาพชีวิตลดลงอย่างมาก

ดูแลตัวเองอย่างไร?

• งดหรือลดการดื่มสุรา

• หลีกเลี่ยงการใช้ยาสเตียรอยด์โดยไม่จำเป็น

• ควบคุมน้ำหนัก ลดแรงกดที่ข้อสะโพก

• บริหารกล้ามเนื้อรอบสะโพกและต้นขา

• หากมีอาการปวดสะโพกนาน ๆ ไม่หาย ควรรีบปรึกษาแพทย์

หมอสรุปว่า…

อาการปวดสะโพกที่เป็นเรื้อรัง ไม่ควรมองว่าเป็นเรื่องเล็ก เพราะอาจเป็นสัญญาณของ “หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด” โรคนี้ถ้าเจอตั้งแต่ระยะต้นจะรักษาได้ง่ายกว่าและช่วยชะลอการเสื่อมของข้อสะโพกได้ แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนกระดูกยุบ การรักษาอาจต้องถึงขั้นผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเลยทีเดียว

ดังนั้น หากใครหรือคนใกล้ตัวมีอาการปวดสะโพก เดินกะเผลก ปวดร้าวลงขา อย่าปล่อยทิ้งไว้ ควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสมครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดสะโพก #หัวกระดูกสะโพกขาดเลือด #กระดูกและข้อ #ข้อสะโพกเสื่อม #ปวดเดินกะเผลก #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดสะโพกแบบนี้ ต้องรีบไปหาหมอเลยไหมคะ? A: หากมีอาการปวดสะโพกมาก เดินกะเผลก หรือปวดร้าวลงขา ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุค่ะ Q: ถ้าเป็นหัวกระดูกสะโพกขาดเลือด จะรักษาให้หายขาดได้ไหมคะ? A: การรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรค หากพบตั้งแต่ระยะต้นและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจช่วยชะลอการเสื่อมของข้อสะโพกได้ค่ะ Q: ดื่มเหล้าหนักๆ จะทำให้เป็นโรคนี้ได้จริงเหรอคะ? A: การดื่มสุราหนักเป็นเวลานานเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่งที่อาจทำให้เกิดภาวะหัวกระดูกสะโพกขาดเลือดได้ค่ะ Q: MRI กับเอกซเรย์ อันไหนตรวจได้ดีกว่ากันคะ? A: MRI เป็นการตรวจที่ละเอียดกว่า สามารถเห็นสัญญาณของกระดูกขาดเลือดได้ตั้งแต่ระยะแรก ในขณะที่เอกซเรย์อาจยังไม่เห็นชัดในระยะเริ่มต้นค่ะ Q: ถ้าเป็นแล้ว ต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมตลอดเลยไหมคะ? A: การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียมอาจเป็นทางเลือกในกรณีที่กระดูกยุบตัวมากหรือข้อสะโพกเสื่อมแล้วค่ะ