ปวดหลังเรื้อรังในผู้สูงอายุ…แยกได้อย่างไรว่าเกิดจาก “ข้อเสื่อม” หรือ “กระดูกสันหลังยุบเพราะกระดูกพรุน”?

ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยที่มาหาหมอเพราะ “ปวดหลังเรื้อรัง” บางคนคิดว่าเป็นแค่กล้ามเนื้อเมื่อยล้า แต่ความจริงแล้ว อาจเกิดจากโรคกระดูกและข้อที่แตกต่างกัน ซึ่งมีวิธีรักษาไม่เหมือนกัน โดยเฉพาะ 2 โรคใหญ่ที่พบบ่อย คือ “ข้อกระดูกสันหลังเสื่อม” และ “กระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุน”

หมออยากอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่าจะสังเกตอย่างไร

อาการปวดหลังจาก “ข้อเสื่อม”

• ปวดตื้อ ๆ ที่เอวหรือตอนล่างของหลัง

• มักปวดเวลายืนนาน เดินนาน หรือนั่งนาน ๆ

• บางครั้งมีอาการร้าวลงก้นหรือต้นขา หากกระดูกงอกหรือหมอนรองกระดูกกดเส้นประสาท

• อาการค่อย ๆ เป็นทีละน้อย ใช้เวลาหลายปี

• เวลาเอกซเรย์ จะเห็นหมอนรองกระดูกแคบลง กระดูกงอก และข้อสันหลังเปลี่ยนรูป

อาการปวดหลังจาก “กระดูกสันหลังยุบเพราะกระดูกพรุน”

• มักเกิดขึ้น “ทันที” หลังจากกิจกรรมเล็กน้อย เช่น ยกของเบา ๆ ก้มตัว หรือสะดุ้งแรง ๆ

• ปวดเฉียบพลันและรุนแรงตรงกลางหลังหรือเอว

• หลังเริ่มค่อมหรือเตี้ยลงอย่างรวดเร็ว

• บางรายมีอาการปวดต่อเนื่องเรื้อรังแม้เหตุการณ์ผ่านไปแล้ว

• เอกซเรย์จะเห็นกระดูกสันหลังแบน ยุบ หรือหัก

การตรวจแยกโรค

1. ซักประวัติและตรวจร่างกาย – จุดที่ปวด ลักษณะการเริ่มต้น และปัจจัยกระตุ้น

2. เอกซเรย์กระดูกสันหลัง – ช่วยบอกว่ามีการเสื่อมแบบค่อยเป็นค่อยไป หรือกระดูกยุบลงชัดเจน

3. การตรวจความหนาแน่นของกระดูก (BMD) – เพื่อประเมินว่ามีภาวะกระดูกพรุนหรือไม่

4. MRI – ใช้ในกรณีที่ต้องแยกว่าปวดจากกระดูกยุบใหม่ ๆ หรือมีปัญหาเส้นประสาทร่วมด้วย

การรักษาเบื้องต้น

• ถ้าเป็น ข้อเสื่อม – เน้นกายภาพบำบัด เสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง ลดน้ำหนัก ใช้ยาแก้ปวดหรือฉีดยาลดอักเสบในบางกรณี

• ถ้าเป็น กระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุน – ต้องเน้นป้องกันกระดูกหักเพิ่ม เช่น รักษากระดูกพรุนด้วยยาเฉพาะ รับประทานแคลเซียม-วิตามินดี ใส่เสื้อพยุงหลัง

• ฉีดยาลดการอักเสบเข้าโพรงประสาท เพื่อลดอาการปวด

หมออยากบอกว่า…

ปวดหลังในผู้สูงอายุ ไม่ควรมองข้ามว่าเป็นแค่ “ปวดกล้ามเนื้อ” การตรวจแยกโรคอย่างละเอียดจะช่วยให้วางแผนรักษาได้ถูกต้อง หากเป็นเพียงข้อเสื่อมสามารถฟื้นฟูและชะลอได้ แต่ถ้าเป็นกระดูกพรุนจนยุบ การดูแลต้องเน้นป้องกันไม่ให้กระดูกหักเพิ่ม เพราะผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตสูงมาก

สรุปสั้น ๆ

• ปวดค่อย ๆ เป็นทีละน้อย หลายปี มักเป็น “ข้อสันหลังเสื่อม”

• ปวดเฉียบพลัน หลังค่อมลงอย่างรวดเร็ว มักเป็น “กระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุน”

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลัง #ข้อสันหลังเสื่อม #กระดูกพรุน #กระดูกสันหลังยุบ #หมอเก่งกระดูกและข้อ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดหลังแบบไหนที่สงสัยว่าจะเป็นข้อเสื่อมคะ? A: อาการปวดตื้อๆ ที่เอวหรือตอนล่างของหลัง มักปวดเวลาทำกิจกรรมนานๆ และค่อยๆ เป็นทีละน้อยมาหลายปีค่ะ Q: แล้วถ้าปวดหลังแบบทันทีทันใด หลังเริ่มค่อมลงเร็วๆ นี่คืออะไรคะ? A: อาการแบบนี้อาจเป็นสัญญาณของกระดูกสันหลังยุบเพราะกระดูกพรุนค่ะ Q: หมอจะตรวจแยกสองโรคนี้ได้อย่างไรคะ? A: แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย เอกซเรย์กระดูกสันหลัง และอาจมีการตรวจความหนาแน่นของกระดูกเพิ่มเติมค่ะ Q: ถ้าเป็นข้อเสื่อมต้องทำอย่างไรบ้างคะ? A: การรักษาเบื้องต้นจะเน้นที่กายภาพบำบัด การเสริมสร้างกล้ามเนื้อ และการควบคุมน้ำหนักค่ะ Q: แล้วถ้าเป็นกระดูกสันหลังยุบจากกระดูกพรุนล่ะคะ? A: การดูแลจะเน้นที่การป้องกันกระดูกหักเพิ่ม การรักษากระดูกพรุนด้วยยา และการใส่เสื้อพยุงหลังค่ะ